Tabloda genetik test türleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan amaç hangisidir?
A)Belirli bir hastalığa yakalanma riskinin toplum ortalamasından yüksek olup olmadığını belirlemek
B)Hastalığı kesinleştirmek
C)Hastalığı tedavi etmek
D)Belirtileri gidermek
E)Taşıyıcılığı önlemek
3.
Danışmanın işi
Danışmanın işi olmayan
Riskleri ve seçenekleri anlaşılır biçimde aktarmak
Aile adına karar vermek
Test sonuçlarını yorumlamak
Sonucu gizlemek
Genetik danışmanlığın işlevi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Aileye karar dayatmak
B)Testleri yasaklamak
C)Test sonuçlarını ve riskleri anlaşılır biçimde aktararak ailenin bilgilendirilmiş kendi kararını vermesine yardımcı olmak
D)Hastalığı tedavi etmek
E)Sonuçları gizlemek
4.
Gebelik
Risk
Birinci
1/4
İkinci
1/4
Üçüncü
1/4
Bir çift için hastalık riskinin "her gebelikte 1/4" olarak bildirilmesinin anlamı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Dört çocuktan birinin kesin hasta olacağı
B)Riskin her gebelikte azalacağı
C)İlk çocuğun hasta olacağı
D)Her gebelik için olasılığın bağımsız olarak 1/4 olduğu; önceki çocukların durumunun sonrakini değiştirmediği
E)Riskin kesinlik taşıdığı
5.
Genetik danışmanlıkta soy ağacı çıkarılmasının yararı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Aileyi tanıtmak
B)Hastalığın kuşaklar boyunca izlediği örüntüden kalıtım biçiminin ve riskin belirlenebilmesi
C)Akrabaları saymak
D)Sonucu değiştirmek
E)Testi gereksiz kılmak
6.
Yenidoğan tarama programlarının uygulanmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Bazı kalıtsal hastalıkların erken saptandığında beslenme ya da tedaviyle kalıcı hasarın önlenebilmesi
B)Programın ucuz olması
C)Bebeklerin sayılması
D)Testlerin zorunlu olması
E)Hastalıkların bulaşıcı olması
7.
Neden özel bir gizlilik?
Genetik bilgi bireysel olduğu kadar ailevidir; bir kişinin sonucu kardeşleri ve çocukları hakkında da bilgi verir.
Genetik test sonuçlarının gizliliğinin özellikle önemli sayılmasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Sonuçların yanlış olması
B)Testin pahalı olması
C)Sonuçların değişmesi
D)Bilginin yalnız kişiyi değil akrabalarını da ilgilendirmesi ve ayrımcılığa açık kapı bırakabilmesi
E)Bilginin önemsiz olması
8.
Genetik test öncesinde aydınlatılmış onam alınmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Testi hızlandırmak
B)Kişinin testin neyi ölçtüğünü, sonucun ne anlama geleceğini ve olası sonuçlarını bilerek özgürce karar verebilmesi
C)Maliyeti düşürmek
D)Sonucu gizlemek
E)Testi zorunlu kılmak
9.
Bir kişinin tedavisi bulunmayan bir hastalık için test yaptırmak istememesinin etik açıdan değerlendirilmesi sorulmaktadır. Doğru değerlendirme hangisidir?
A)Kişi test yaptırmak zorundadır
B)Aile karar vermelidir
C)Bilmeme hakkı da bilme hakkı kadar korunmalıdır; karar kişinin kendisine aittir
D)Devlet karar vermelidir
E)Test gizlice yapılmalıdır
10.
Genetik testin söyleyebildiği
Söyleyemediği
Belirli bir alelin varlığı
Hastalığın kesin olarak ortaya çıkıp çıkmayacağı
Taşıyıcılık durumu
?
Tabloda genetik testlerin sınırları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan ifade hangisidir?
A)Alelin varlığı
B)Kan grubu
C)Taşıyıcılık durumu
D)Kromozom sayısı
E)Hastalığın ne zaman ve ne şiddette görüleceği
11.
Genetik test sonuçlarının uzman olmayan kişilerce yorumlanmasının sakıncası sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Sonuçların basit olması
B)Olasılık bildiren sonuçların kesinlik gibi algılanabilmesi; gereksiz kaygıya ya da yanlış güvene yol açabilmesi
C)Sonuçların değişmesi
D)Uzmanların gereksiz olması
E)Yorumun kolay olması
12.
Grafikte bir tarama programı uygulandıktan sonra geç tanı konulan olgu sayısı verilmiştir. Grafiğe göre yapılabilecek doğru yorum hangisidir?
A)Program etkisizdir
B)Grafik yatay bir doğrudur
C)Hastalık artmaktadır
D)Tanı sayısı artmaktadır
E)Program işe yaramış; tanılar giderek daha erken konulmaktadır
13.
Bir kişinin genetik test sonucunun kardeşlerini de ilgilendirmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Kardeşlerin aynı ebeveynlerden gen aldığı için aynı aleli taşıma olasılıklarının yüksek olması
B)Sonuçların paylaşılması
C)Kardeşlerin aynı evde yaşaması
D)Testin herkesi kapsaması
E)Sonucun değişmesi
14.
Aa \times Aa \rightarrow 1AA : 2Aa : 1aa
İki taşıyıcı bireyin çocuklarının taşıyıcı olma olasılığı kaçtır?
A)1/4
B)1
C)3/4
D)1/2
E)0
15.
Toplumda yaygın olan kalıtsal hastalıklar için evlilik öncesi taşıyıcılık taramasının önerilmesinin gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Evliliği engellemek
B)Testi zorunlu kılmak
C)Çiftin riski önceden bilerek bilinçli kararlar verebilmesi ve gerekli izlemin planlanabilmesi
D)Hastalığı tedavi etmek
E)Aileleri ayırmak
16.
Ticari genetik test hizmetlerinde kullanıcı verilerinin nasıl saklandığının önem taşımasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Verilerin küçük olması
B)Testin ucuz olması
C)Verilerin geçici olması
D)Genetik verinin değiştirilemez ve ömür boyu geçerli olması; kötüye kullanıldığında geri alınamaz sonuçlar doğurması
E)Verilerin önemsiz olması
17.
Yatkınlık testinde yüksek risk çıkan bir kişide yaşam biçimi değişikliklerinin önerilmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?
A)Genlerin değiştirilebilmesi
B)Testin yanlış olması
C)Birçok hastalıkta genetik yatkınlığın ancak çevresel etkenlerle birlikte hastalığa dönüşmesi
D)Riskin ortadan kalkması
E)Yaşam biçiminin etkisiz olması
18.
Bir öğrenci genetik testler hakkında bilgi toplayarak sunum hazırlamak istemektedir. En uygun yaklaşım hangisidir?
A)Ticari firmaların reklamlarına dayanmak
B)Sağlık kuruluşlarının ve bilimsel derneklerin yayınlarını kullanmak, testlerin sınırlarını da belirtmek
C)Sosyal medyaya dayanmak
D)Tahmin etmek
E)Yalnız görsel kullanmak
19.
Bir kişide belirli bir hastalığa yatkınlık geni saptanmış, ancak kişi yıllardır sağlıklıdır. Bu durumun açıklaması nedir?
A)Testin yanlış olması
B)Kişinin iyileşmesi
C)Genin kaybolması
D)Hastalığın bulaşıcı olması
E)Yatkınlığın hastalığın kesin ortaya çıkacağı anlamına gelmemesi; çevresel etkenler ve diğer genlerin de belirleyici olması
20.
Genetik testler tanı, taşıyıcılık ve yatkınlık belirlemede kullanılır; sonuçlar olasılık bildirir ve genetik danışmanlık ailenin kendi kararını vermesine yardımcı olur. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)Genetik test bir hastalığın ne zaman ortaya çıkacağını kesin olarak söyler.
B)Yenidoğan taraması erken önlem sağlar.
C)Bilmeme hakkı korunmalıdır.
D)Yatkınlık çevresel etkenlerle birlikte değerlendirilir.