9. Sınıf Tarih Araştırma ve Yazımında Dijitalleşme Testi

Yukarıdaki tanım, tarih araştırmalarında son yıllarda öne çıkan bir kaynak düzenini anlatmaktadır. Sözü edilen kaynak düzeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sözlü tarih derlemesi
• B) Dijital arşiv
• C) Kazı günlüğü
• D) Anı defteri
• E) Vakayiname

Bir devlet arşivi, yıpranmış defterleri yüksek çözünürlükle tarayıp asıllarını depoya kaldırmıştır. Kurumun bu uygulamayla öncelikle sağladığı yarar nedir?

• A) Belgenin fiziksel olarak yıpranmasının önüne geçilmesi
• B) Belgenin içeriğinin değiştirilmesi
• C) Araştırmacı sayısının azaltılması
• D) Belgenin yazıldığı tarihin yenilenmesi
• E) Arşivin tümüyle kapatılması

Tabloda bir belgenin dijital ortama aktarılma aşamaları sıralanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş bırakılan yere ne yazılmalıdır?

• A) Belgenin asıllarının imha edilmesi
• B) Belgenin başka dile çevrilmesi
• C) Belgenin elle yeniden yazılması
• D) Görüntüdeki yazının aranabilir metne dönüştürülmesi
• E) Belgenin yeniden ciltlenmesi

Bir öğrenci, bir sosyal medya hesabında paylaşılan “tarihî fotoğrafı” ödevinde kaynak olarak kullanmıştır. Öğrencinin bu davranışındaki temel yöntem hatası hangisidir?

• A) Fotoğrafı büyüterek basması
• B) Ödevi geç teslim etmesi
• C) Görselin kaynağını ve özgünlüğünü doğrulamaması
• D) Fotoğrafı siyah beyaz kullanması
• E) Ödevinde dipnot kullanması

Kartlarda bir araştırmacının sayısal ortamda bulduğu belgeye yönelttiği sorular yer almaktadır. Araştırmacının bu soruları sormasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Belgeyi daha hızlı okumak
• B) Belgeyi çoğaltmak
• C) Belgeyi başka dile çevirmek
• D) Belgeyi arşivden çıkarmak
• E) Kaynağı eleştiriye tabi tutmak

Dijitalleşme, uzak ülkelerdeki arşivlerde bulunan belgelere masa başından ulaşılmasını mümkün kılmıştır. Bu imkânın tarih araştırmalarına en belirgin katkısı nedir?

• A) Belgelerin sayısının azalması
• B) Araştırma konularının daralması
• C) Kaynağa erişimin hızlanması ve ucuzlaması
• D) Yazma eserlerin ortadan kalkması
• E) Arşivlerin kapanması

Bir üniversite, ürettiği sayısal yayınları herkesin ücretsiz indirebileceği bir sistemde toplamıştır. Bu uygulamanın bilim dünyasındaki adı hangisidir?

• A) Telif devri
• B) Süreli yayın
• C) Özel koleksiyon
• D) Kapalı arşiv
• E) Açık erişim

Sayısal ortamda aynı belgenin birbirinden farklı iki kopyası bulunmuştur. Araştırmacının bu durumda izlemesi gereken ilk adım hangisidir?

• A) Nüshaları karşılaştırıp hangisinin özgüne yakın olduğunu belirlemek
• B) İkisini de kullanmadan araştırmayı bitirmek
• C) İlk bulduğunu doğru saymak
• D) Sisteme daha yeni yüklenmiş olanı seçmek
• E) İki kopyayı birleştirerek tek metin oluşturmak

Tabloda sayısal bir kaynağı değerlendirmede kullanılan iki ölçüt verilmiş, birinin sorusu boş bırakılmıştır. Boş bırakılan sorunun karşılığı hangisidir?

• A) Belgeyi kaç kişi okumuş?
• B) Belgenin tamamı mı, yoksa bir bölümü mü elimizde?
• C) Belge hangi dilde yazılmış?
• D) Belge kaç sayfadan oluşuyor?
• E) Belgenin kâğıdı hangi renkte?

Bir araştırmacı, on binlerce mahkeme kaydını bilgisayarla tarayarak belirli kelimelerin yıllara göre sıklığını çıkarmıştır. Bu çalışmada başvurduğu yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sözlü tarih
• B) Kazı bilimi
• C) Nümizmatik
• D) Veri madenciliği
• E) Şecere çalışması

Şeritte bilgiye erişimi dönüştüren gelişmeler sıralanmıştır. Şeritteki gelişmelerin ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bilginin yalnız saraylarda kalması
• B) Yazının terk edilmesi
• C) Belgelerin yok edilmesi
• D) Bilginin daha geniş kitlelere ulaşması
• E) Okuryazarlığın azalması

Bir müze, sergileyemediği eserlerin üç boyutlu modellerini kendi sitesinde yayımlamıştır. Müzenin bu çalışmasının ziyaretçiye sağladığı imkân nedir?

• A) Eseri satın alabilme
• B) Eseri her yönden çevirerek inceleyebilme
• C) Eseri onarabilme
• D) Eseri kazıdan çıkarabilme
• E) Eserin yaşını ölçebilme

Yapay zekâ araçları, eski el yazısı belgeleri okunabilir metne çevirmede kullanılmaktadır. Bu araçların çıktısının mutlaka uzmanca denetlenmesinin nedeni nedir?

• A) Belgenin çok uzun olması
• B) Belgenin renkli taranmış olması
• C) Metnin uzun sürede okunması
• D) Belgenin arşivde durması
• E) Aracın harfleri yanlış tanıyıp anlamı değiştirebilmesi

İnternette bir olayla ilgili birbirini tutmayan çok sayıda anlatım dolaşmaktadır. Tarih biliminin bu kalabalık karşısındaki ayırt edici gücü nedir?

• A) Anlatımı belgeye dayandırıp yöntemle sınaması
• B) Anlatımların sayısını artırması
• C) En çok paylaşılanı seçmesi
• D) Tartışmalı konulardan uzak durması
• E) Konuyu güncel siyasetle açıklaması

Yukarıdaki tanım, dijital arşivlerde her belgeye eklenen bir bilgi katmanını anlatmaktadır. Sözü edilen bilgi katmanının adı nedir?

• A) Dipnot
• B) Filigran
• C) Üst veri
• D) Ciltleme
• E) Şifreleme

Bir kurum, dijitalleştirdiği belgeleri yalnız kendi binasındaki bilgisayarlardan erişime açmıştır. Bu tercihin araştırmacılar açısından doğurduğu sonuç nedir?

• A) Belgelerin özgünlüğünün artması
• B) Belgelerin sayısının artması
• C) Araştırma süresinin kısalması
• D) Belgelerin daha kötü korunması
• E) Dijitalleşmenin sağladığı erişim kolaylığının sınırlanması

Tabloda aynı belgeyi yayımlayan iki adres karşılaştırılmıştır. Tablodaki bilgilerden hareketle varılabilecek yargı hangisidir?

• A) İkisi de aynı ölçüde güvenilirdir.
• B) Görsel bulunduğu için ikinci kaynak önceliklidir.
• C) Künye güvenilirlik için gerekli değildir.
• D) Künyesi bulunan kaynak denetlenebilir olduğu için önceliklidir.
• E) Belge iki yerde birden yayımlandığı için doğrudur.

Bir öğretmen, öğrencilerinden bir mahalle üzerine derledikleri sözlü tarih kayıtlarını okulun sitesinde toplamalarını istemiştir. Bu çalışmanın tarih açısından değeri nedir?

• A) Resmî belgelerin yerini alması
• B) Ders süresini kısaltması
• C) Yazılı kaynaklarda yer almayan tanıklıkların kayıt altına alınması
• D) Öğrencilerin bilgisayar öğrenmesi
• E) Okulun tanıtılması

Dijital ortamda yayımlanan bir çalışmanın hangi kaynaklardan yararlandığı açıkça gösterilmelidir. Bu zorunluluğun temel gerekçesi nedir?

• A) Metnin uzamasını sağlamak
• B) Okurun bilgiyi kaynağından denetleyebilmesi
• C) Yazının biçimini süslemek
• D) Yayını ücretli hâle getirmek
• E) Arama motorlarında üst sıraya çıkmak

Sayısal ortamdaki bir kaynak, yıllar sonra adresi kapandığı için erişilemez hâle gelmiştir. Bu sorunun tarih araştırmaları için taşıdığı risk nedir?

• A) Dayanak gösterilen kaynağın bir daha denetlenememesi
• B) Belgenin yeniden yazılması
• C) Araştırmanın konusunun değişmesi
• D) Yazarın adının unutulması
• E) Belgenin kâğıda basılması