10. Sınıf Tarih Osmanlı Devleti’nin Devletleşme Süreci ile Ordu, Hukuk ve Toprak Sistemleri Arasındaki İlişkiler Testi

Yukarıda işleyişi verilen düzen, Osmanlı’nın hem ordusunu hem üretimini ayakta tutan temel yapıdır. Sözü edilen düzenin adı nedir?

• A) İltizam
• B) Tımar sistemi
• C) Devşirme
• D) Vakıf
• E) Müsadere

Tabloda dirlik türleri ile verildiği kesimler eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?

• A) Yabancı tüccarlara
• B) Yalnız vakıflara
• C) Yalnız yabancı elçilere
• D) Sipahilere ve hizmeti görülen askerlere
• E) Yalnız kadılara

Tımar sisteminde toprağını üst üste üç yıl boşta bırakan köylünün toprağı başkasına verilirdi. Bu kuralın devlet açısından amacı nedir?

• A) Üretimin ve dolayısıyla vergi gelirinin sürekliliğini korumak
• B) Köylüyü topraktan uzaklaştırmak
• C) Sipahinin gelirini azaltmak
• D) Toprağı satılabilir hâle getirmek
• E) Vergi toplamayı bırakmak

Kapıkulu askerleri doğrudan padişaha bağlıydı, başkentte bulunur ve üç ayda bir maaş alırdı. Bu düzenin merkezî yönetime sağladığı üstünlük nedir?

• A) Ordunun taşraya dağılması
• B) Askerin toprağa bağlanması
• C) Vergi toplamanın kolaylaşması
• D) Sefere çıkılmaması
• E) Merkezde doğrudan padişaha bağlı sürekli bir gücün bulunması

Devşirme usulüyle alınan çocuklar önce Türk ailelerinin yanına verilir, sonra Acemi Ocağı’nda yetiştirilirdi. Bu aşamalı eğitimin amacı nedir?

• A) Çocukların askerlikten uzaklaştırılması
• B) Tarımda çalıştırılmaları
• C) Dil, gelenek ve düzene alıştırılarak devlete bağlı görevli yetiştirilmesi
• D) Ailelerine geri gönderilmeleri
• E) Yalnız zanaat öğretilmesi

Tabloda Osmanlı hukukunun iki kaynağı verilmiş, birinin kapsamı boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan kapsam hangisidir?

• A) Yalnız aile hukuku
• B) Yalnız miras hükümleri
• C) Yalnız ibadet konuları
• D) Padişahın iradesiyle düzenlenen devlet ve toprak işleri
• E) Yalnız ceza hükümleri

Fatih Sultan Mehmet, devlet teşkilatını ve görevlilerin yetkilerini yazılı bir metinde toplatmıştır. Bu düzenlemenin devletleşme sürecine katkısı nedir?

• A) Yetkilerin belirsiz kalması
• B) Devletin işleyişinin yazılı ve öngörülebilir kurallara bağlanması
• C) Divanın kaldırılması
• D) Kadıların görevden alınması
• E) Ordunun dağıtılması

Divan-ı Hümayun’da devlet işleri görüşülür, halktan gelen davalar da karara bağlanırdı. Bu kurumun yönetim açısından işlevi nedir?

• A) Yalnız savaş kararı alması
• B) Yalnız vergi toplaması
• C) Yalnız elçileri kabul etmesi
• D) Yalnız ordu sevk etmesi
• E) Devletin en yüksek karar ve yargı organı olarak çalışması

Kadılar bulundukları kazada hem davalara bakar hem de narh ve vakıf işlerini denetlerdi. Bu geniş görev alanının taşra yönetimine etkisi nedir?

• A) Merkezin taşradaki denetimini tek bir görevli üzerinden sürdürebilmesi
• B) Kazalarda tek bir görevlinin yetkisiz kalması
• C) Yargının kaldırılması
• D) Vergi toplanamaması
• E) Vakıfların kapanması

Osmanlı Devleti fethettiği bölgelerde nüfusu, üretimi ve vergi kaynaklarını defterlere kaydederdi. Bu sayımların tımar düzeniyle ilişkisi nasıl kurulur?

• A) Dirliklerin gelirine göre paylaştırılabilmesini sağlaması
• B) Toprağın satılabilmesini sağlaması
• C) Askerliğin kaldırılmasını sağlaması
• D) Vergi alınmasını engellemesi
• E) Nüfusun azalmasını sağlaması

Ateşli silahların yaygınlaşmasıyla savaş alanında eğitimli piyade birlikleri öne çıkmıştır. Bu değişimin Osmanlı ordusundaki sonucu ne olmuştur?

• A) Tımarlı sipahi sayısının artması
• B) Ordunun tümüyle dağılması
• C) Kapıkulu ocaklarının ağırlığının artması
• D) Donanmanın kaldırılması
• E) Savaşların sona ermesi

Grafikte kapıkulu asker sayısının dönemlere göre değişimi verilmiştir. Grafikteki eğilimin hazine üzerindeki sonucu nedir?

• A) Maaş giderinin azalması
• B) Vergi gelirinin artması
• C) Hazine üzerindeki maaş yükünün büyümesi
• D) Sefer sayısının azalması
• E) Tımar gelirlerinin artması

Hazinenin peşin gelire ihtiyaç duyduğu dönemlerde bazı bölgelerin vergisi açık artırmayla toplayıcılara verilmiştir. Bu uygulamanın adı hangisidir?

• A) Tımar
• B) Vakıf
• C) Devşirme
• D) İltizam
• E) Müsadere

İltizam usulünde vergiyi toplayan kişi, ödediği bedelin üzerine kendi kârını da eklemek isterdi. Bu durumun köylü üzerindeki etkisi nedir?

• A) Vergi yükünün artması ve üretici üzerindeki baskının çoğalması
• B) Vergilerin tümüyle kalkması
• C) Toprakların köylüye satılması
• D) Üretimin kendiliğinden artması
• E) Askerlikten muaf tutulmaları

Dirliklerin hizmeti görülenler yerine iltimasla dağıtılmaya başlanması tımar düzenini bozmuştur. Bu bozulmanın ordu üzerindeki doğrudan sonucu nedir?

• A) Kapıkulunun dağılması
• B) Sefere katılan tımarlı sipahi sayısının azalması
• C) Donanmanın büyümesi
• D) Devşirmenin artması
• E) Divanın kapanması

Merkezdeki ocakların zamanla devlet işlerine ve taht değişikliklerine karışması yönetimde ciddi bir sorun doğurmuştur. Bu durumun temel sakıncası nedir?

• A) Ordunun küçülmesi
• B) Vergi gelirinin artması
• C) Seferlerin uzaması
• D) Sınırların genişlemesi
• E) Askerî gücün siyasi kararların üzerinde etkili hâle gelmesi

Padişahların divan toplantılarına doğrudan katılmayı bırakmasıyla veziriazamın yetki alanı genişlemiştir. Bu değişimin yönetim yapısına etkisi nedir?

• A) Divanın kapanması
• B) Padişahın yetkilerinin artması
• C) Ordunun dağılması
• D) Kadıların yetkisiz kalması
• E) Yürütmenin ağırlığının veziriazama kayması

Osmanlı taşra düzeninde kazalar sancakları, sancaklar da eyaletleri oluştururdu. Bu basamaklı yapının yönetime sağladığı kolaylık nedir?

• A) Vergi alınmasının engellenmesi
• B) Merkezin uzak bölgeleri kademeli olarak yönetebilmesi
• C) Kadıların kaldırılması
• D) Ordunun küçülmesi
• E) Sınırların belirsizleşmesi

Tabloda iki asker sınıfı karşılaştırılmıştır. Tablodaki bilgilerden hareketle ulaşılabilecek yargı hangisidir?

• A) İki sınıfın da hazineden maaş aldığı
• B) İki sınıfın da taşrada bulunduğu
• C) Kapıkulunun hazineye, tımarlı sipahinin toprağa bağlı olduğu
• D) Tımarlı sipahinin başkentte durduğu
• E) İki sınıf arasında fark bulunmadığı

Bir öğrenci; toprak düzeninin bozulmasıyla ordu yapısının ve vergi usulünün de değiştiğini fark etmiştir. Öğrencinin bu tespitinden çıkaracağı genel sonuç nedir?

• A) Toprak düzeninin ordudan bağımsız olduğu
• B) Vergi usulünün hiç değişmediği
• C) Ordunun toprakla ilişkisiz kurulduğu
• D) Ordu, hukuk ve toprak düzeninin birbirine bağlı bir bütün oluşturduğu
• E) Değişimin yalnız orduyu etkilediği