10. Sınıf Tarih Türk-İslam Medeniyetinin Bilim, Kültür, Eğitim ve Sanat Alanlarında Ortaya Çıkardığı Etkiler Testi
………………………………… Okulu
Adı Soyadı: No: Sınıf: Tarih: …… / …… / 20……
Soru sayısı: 20Süre: …… dkHer soru 5 puandır.
1.
Bir uygulama
Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk, devletin çeşitli şehirlerinde aynı düzene göre işleyen, öğrencisi barınan ve burs alan yüksek öğretim kurumları açtırmıştır.
Yukarıda sözü edilen kurumlar, Türk-İslam dünyasında eğitimin devlet eliyle düzenlenmesinin ilk örneklerindendir. Bu kurumların adı aşağıdakilerden hangisidir?
A)Enderun
B)Ahi zaviyesi
C)Nizamiye medreseleri
D)Darphane
E)Kervansaray
2.
Selçuklu şehirlerinde kurulan darüşşifalarda hem hasta tedavi edilir hem de yanındaki medresede hekim yetiştirilirdi. Bu ikili yapının sağlık alanına katkısı nedir?
A)Tedavi ile hekim yetiştirmenin aynı kurumda sürekli hâle gelmesi
B)Hastane sayısının azalması
C)Hekimliğin yasaklanması
D)İlaç üretiminin durması
E)Hastaların ücret ödemesi
3.
Kurum
Giderini karşılayan
Medrese
Vakıf geliri
İmaret ve şifahane
?
Tabloda Türk-İslam şehirlerindeki kurumların giderlerini karşılayan kaynak gösterilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan kaynak hangisidir?
A)Öğrencilerden alınan ücret
B)Hastalardan alınan ücret
C)Yalnız savaş ganimeti
D)Yalnız gümrük vergisi
E)Bağışlanan mülklerin geliri, yani vakıf
4.
Anadolu’da ahi birlikleri hem mesleği çırağa öğretir hem de esnafın ölçü, fiyat ve kaliteye uymasını denetlerdi. Bu düzenin şehir hayatına sağladığı yarar nedir?
A)Ürün çeşitliliğinin azalması
B)Vergilerin kaldırılması
C)Ticaretin yasaklanması
D)Üretimin hem öğretilip hem denetlenerek güven altına alınması
E)Çırakların ücretsiz çalıştırılması
5.
Kartlarda Anadolu Selçuklu mimarisinin belirgin ögeleri verilmiştir. Bu ögelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A)Yalnız ahşaptan yapılmaları
B)Yalnız saraylarda görülmeleri
C)Yalnız savunma amaçlı olmaları
D)Anadolu dışında hiç kullanılmamaları
E)Taş ve çini işçiliğine dayanan özgün bir üslup oluşturmaları
6.
Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında İznik, Bursa ve Edirne art arda medreselerle donatılmıştır. Bu tercihin devletin ilim geleneğine etkisi nedir?
A)Başkent olan şehirlerin aynı zamanda ilim merkezine dönüşmesi
B)Medrese sayısının azalması
C)Âlimlerin ülkeden ayrılması
D)Eğitimin yalnız saraya kapatılması
E)Şehirlerin küçülmesi
7.
Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’da yaptırdığı külliyenin içine dönemin en yüksek dereceli medreselerini kurdurmuştur. Bu medreselerin bilinen adı hangisidir?
A)Enderun
B)Acemi Ocağı
C)Darülfünun
D)Sahn-ı Seman
E)Rasathane
8.
Fatih Sultan Mehmet, Semerkant’ta yetişmiş astronom ve matematikçi Ali Kuşçu’yu İstanbul’a davet edip medreselere ders vermesini istemiştir. Padişahın bu davetinin amacı nedir?
A)Medrese sayısını azaltmak
B)Başkentin bilim düzeyini yetişmiş bir âlimle yükseltmek
C)Semerkant’ı yönetmek
D)Astronomiyi yasaklamak
E)Yeni bir ordu kurmak
9.
Yapı
Öne çıkan özelliği
Süleymaniye Camii
Külliyesiyle birlikte bir şehir düzeni kurması
Selimiye Camii
?
Tabloda Mimar Sinan’ın iki eseri ile özellikleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik bırakılan özellik hangisidir?
A)Ahşap taşıyıcı sistemi kullanması
B)Tek katlı olarak yapılması
C)Süslemesiz bırakılması
D)Yalnız savunma amacı taşıması
E)Geniş kubbesiyle iç mekânı tek hacimde toplaması
10.
Piri Reis, Akdeniz kıyılarını, limanları ve seyir tehlikelerini anlatan bir denizcilik kitabı hazırlamıştır. Bu eserin dönemin denizciliğine sağladığı katkı nedir?
A)Gemi yapımını yasaklaması
B)Denizciliği yalnız savaşa bağlaması
C)Seyir bilgisinin yazıya geçirilip aktarılabilir hâle gelmesi
D)Limanların kapatılması
E)Haritacılığın bırakılması
11.
Bir kurum
Takiyüddin, İstanbul’da kurduğu gözlemevinde gök cisimlerinin hareketlerini ölçmek için özel aletler yaptırmış ve düzenli kayıt tutmuştur.
Yukarıda anlatılan çalışma, Osmanlı’da bilimsel gözlemin kurumsallaşma denemesidir. Bu çalışmanın bilimsel yöntem açısından değeri nedir?
A)Gözlemin tümüyle terk edilmesi
B)Takvimin kaldırılması
C)Denizciliğin gelişmesi
D)Matematiğin yasaklanması
E)Ölçüm aletiyle düzenli veri toplanması
12.
Kâtip Çelebi, kendi döneminde bilinen kitapları ve yazarları konu konu tanıtan kapsamlı bir eser hazırlamıştır. Böyle bir çalışmanın ilim hayatına katkısı nedir?
A)Kitap yazımının durması
B)Kütüphanelerin kapanması
C)Var olan bilginin derlenip aranabilir hâle gelmesi
D)Yeni eser yazılmasının yasaklanması
E)Eserlerin yalnız saraya verilmesi
13.
Osmanlı minyatürlerinde sefer güzergâhları, şehirler ve törenler ayrıntılı biçimde resmedilmiştir. Bu eserlerin bugünkü tarihçi için taşıdığı değer nedir?
A)Dönemin mekânları ve törenleri hakkında görsel kaynak olmaları
B)Yalnız süs değeri taşımaları
C)Metinlerin yerini almaları
D)Yalnız padişahı anlatmaları
E)Tarih yazımını gereksiz kılmaları
14.
İznik atölyelerinde üretilen çiniler hem saray yapılarında kullanılmış hem de dışarıya satılmıştır. Bu durumun gösterdiği sonuç nedir?
A)Çini üretiminin devlet dışında yapılamadığı
B)Sanat üretiminin aynı zamanda bir ekonomik faaliyet olduğu
C)Yapılarda çini kullanılmadığı
D)Atölyelerin yalnız bir yapı için çalıştığı
E)Çininin yalnız camilerde kullanıldığı
15.
Kartlarda Osmanlı şehirlerinde çoğu kez bir arada kurulan yapılar verilmiştir. Bu yapı topluluğuna verilen ad nedir?
A)Kervansaray
B)Külliye
C)Kale
D)Bedesten
E)Arasta
16.
Bir külliye kurulduğu mahallede cami, medrese, imaret ve çarşıyı bir arada toplardı. Bu yapılanmanın şehir gelişimine etkisi nedir?
A)Mahallelerin dağılması
B)Nüfusun azalması
C)Ticaretin durması
D)Külliye çevresinde yeni mahallelerin kurulup şehrin büyümesi
E)Şehrin sur içine sıkışması
17.
Evliya Çelebi, gezdiği şehirlerin yapılarını, halkını, âdetlerini ve konuşulan dilleri ayrıntılı biçimde kaydetmiştir. Bu kayıtların tarih araştırmalarındaki yeri nedir?
A)Resmî belgelerin yerini almaları
B)Yalnız edebî değer taşımaları
C)Şehirlerin adlarını değiştirmeleri
D)Resmî belgelerde bulunmayan günlük hayat bilgisi sunmaları
E)Hiçbir bilgi içermemeleri
18.
Medreselerde dinî ilimlerin yanında matematik, astronomi ve tıp da okutulmuştur. Bu bilgi dönemin eğitim anlayışı hakkında ne gösterir?
A)Yalnız dinî ilimlerin okutulduğunu
B)Eğitimin dinî ve aklî ilimleri birlikte kapsadığını
C)Tıbbın hiç öğretilmediğini
D)Astronominin yasak olduğunu
E)Medreselerin yalnız yöneticilere açık olduğunu
19.
Anadolu Selçuklu kervansarayları yolcuyu üç gün boyunca ücretsiz ağırlar, hayvanına bakar ve hastasını tedavi ederdi. Bu uygulamanın gösterdiği anlayış nedir?
A)Ticaretin engellenmek istendiği
B)Yolcudan yüksek ücret alındığı
C)Hizmetin vakıf düzeniyle karşılıksız sunulduğu
D)Kervansarayların yalnız askerlere açık olduğu
E)Yolların kullanılmadığı
20.
Bir öğrenci; medrese, darüşşifa, kervansaray ve imaretin hepsinin vakıflarla yaşatıldığını fark etmiştir. Öğrencinin bu tespitinden çıkaracağı genel sonuç nedir?
A)Vakfın, eğitim ve sağlık hizmetlerini süreklileştiren temel kurum olduğu