10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Aruz Ölçüsü Testi

Hece ölçüsünde yalnızca dizelerdeki hece sayısına bakılır. Aruz ölçüsünde ise hecelerin hangi özelliği esas alınır?

• A) Hecelerdeki ünsüz sayısı
• B) Dizelerin kafiyeli olup olmaması
• C) Hecelerin açık-kapalı (kısa-uzun) olması
• D) Sözcüklerin kökenleri
• E) Dizelerdeki duraklar

Tabloda "gönül" sözcüğü hecelerine ayrılmıştır. Açık hece kısa (.), kapalı hece uzun (–) kabul edildiğine göre bu sözcüğün hece değerleri hangisidir?

• A) – –
• B) – .
• C) . .
• D) – . –
• E) . –

"Bâde" sözcüğünün ilk hecesindeki "â" uzun ünlüdür. Uzun ünlüyle biten açık hece aruzda uzun sayıldığına göre bu sözcüğün hece değerleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) – .
• B) . .
• C) . –
• D) – –
• E) – . .

İki ünsüzle biten hece ya da uzun ünlüden sonra ünsüz gelen hece aruzda bir buçuk hece değeri taşır; buna med denir. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde med vardır?

• A) kalem
• B) deniz
• C) sevgi
• D) dost
• E) orman

Bir öğrenci dizeyi kalıba uydururken kalıbın kısa hece istediği yere uzun bir hecenin düştüğünü ve bu hecenin kısa okunduğunu fark ediyor. Aruzda bu duruma ne ad verilir?

• A) Med
• B) Zihaf
• C) İmale
• D) Vasl (ulama)
• E) Redif

Ünsüzle biten bir sözcük ünlüyle başlayan bir sözcükle karşılaşınca son ünsüz sonraki heceye bağlanarak okunabilir. Aşağıdaki söz gruplarının hangisinde bu yolla (vasl/ulama) kapalı bir hece açık okunabilir?

• A) güzel bahçe
• B) kara bulut
• C) sen de
• D) mavi göl
• E) gönül evi

Tabloda bir dizenin hece değerleri tef'ilelere ayrılarak verilmiştir. Bu dize aşağıdaki kalıplardan hangisiyle yazılmıştır?

• A) Mefâîlün Mefâîlün Mefâîlün Mefâîlün
• B) Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün Fâilün
• C) Mef'ûlü Mefâîlü Mefâîlü Feûlün
• D) Feilâtün Feilâtün Feilâtün Feilün
• E) Müstef'ilün Müstef'ilün Müstef'ilün Müstef'ilün

Aruz kalıpları, tef'ile adı verilen ölçü birimlerinden oluşur. Fâilâtün tef'ilesinin hece değerleri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) . – – –
• B) – – . –
• C) . . – –
• D) – . – –
• E) – . –

Bir öğrenci dizelerin hece değerlerini çıkarırken son hecenin açık olduğunu görüp onu kısa işaretlemiş, öğretmeni ise bu işaretlemeyi düzeltmiştir. Aruzda dizenin son hecesi nasıl değerlendirilir?

• A) Açık ya da kapalı olmasına bakılmaksızın uzun sayılır.
• B) Her zaman kısa sayılır.
• C) Açıksa kısa, kapalıysa uzun sayılır.
• D) Her zaman bir buçuk hece (med) sayılır.
• E) Kalıba göre hiç sayılmaz.

Bir öğrenci tablodaki sözcüğün hecelerini aruza göre işaretleyecektir. Doğru işaretleme hangi seçenektedir?

• A) . – .
• B) – – .
• C) – . .
• D) . . –
• E) – . –

Kutudaki beyitte her dize 16 heceden oluşmakta ve kısa-uzun-uzun-uzun düzeninde dört eş tef'ileye bölünmektedir. Bu beytin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fâilâtün Fâilâtün Fâilâtün Fâilün
• B) Mefâîlün Mefâîlün Mefâîlün Mefâîlün
• C) Mef'ûlü Fâilâtü Mefâîlü Fâilün
• D) Müfteilün Müfteilün Müfteilün Müfteilün
• E) Feûlün Feûlün Feûlün Feûl

Beyitteki birinci dize Mefâîlün (. – – –) kalıbına göre işaretlendiğinde "beni" sözcüğünün "ni" hecesi kalıpta uzun heceye karşılık gelmektedir. Oysa bu hece açık ve Türkçe bir sözcüğe aittir. Bu durum hangi kavramla açıklanır?

• A) Med
• B) Zihaf
• C) İmale
• D) Vasl (ulama)
• E) Redif

Bir öğrenci aruz ölçüsü ile hece ölçüsünü karşılaştıran beş yargı yazmıştır. Aşağıdakilerden hangisi iki ölçü arasındaki farklardan biri değildir?

• A) Aruzda hecelerin kısalık-uzunluğu, hece ölçüsünde sayısı esas alınır.
• B) Aruz Arap ve Fars edebiyatından geçmiştir; hece ölçüsü Türklerin millî ölçüsüdür.
• C) Aruzda dize tef'ilelere, hece ölçüsünde duraklara göre bölünür.
• D) Aruzda imale ve zihaf gibi kavramlar vardır; hece ölçüsünde yoktur.
• E) İkisi de şiirde ahenk sağlamaya yarayan ölçü sistemleridir.

Tabloda bazı tef'ilelerin hece değerleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluğa gelmesi gereken değer hangisidir?

• A) – . –
• B) . – –
• C) – – .
• D) . . –
• E) – . – –

"Âb" (su) sözcüğünde uzun ünlüden sonra bir ünsüz gelmektedir. Ünsüzle başlayan bir sözcükten önce geldiğinde bu hece aruzda hangi değerle işaretlenir?

• A) . .
• B) –
• C) . –
• D) – .
• E) – –

Aruz ölçüsü Türk edebiyatına İslamiyet'in kabulünden sonra girmiş ve ilk kez 11. yüzyılda yazılan bir eserde bütünüyle kullanılmıştır. Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dîvânu Lugâti't-Türk
• B) Atabetü'l-Hakâyık
• C) Dede Korkut Hikâyeleri
• D) Kutadgu Bilig
• E) Dîvân-ı Hikmet

Bir şiirin vezni "Mef'ûlü Mefâîlü Mefâîlü Feûlün" olarak verilmiştir. Bu kalıpla yazılmış bir dizenin hece değerleri sayıldığında kaç hece bulunur?

• A) 14
• B) 16
• C) 11
• D) 15
• E) 12

Bir öğrenci "kitap" sözcüğünü aruza göre "– –" biçiminde işaretlemiştir. Öğrencinin hatası ve doğru işaretleme hangi seçenekte birlikte verilmiştir?

• A) Hata yoktur; iki hece de kapalıdır.
• B) İkinci hece açıktır; doğrusu "– ." olmalıdır.
• C) İlk hece açık olduğu için kısadır; doğrusu ". –" olmalıdır.
• D) Sözcük üç hecelidir; doğrusu ". – ." olmalıdır.
• E) İki hece de açıktır; doğrusu ". ." olmalıdır.

Tabloda aruzla ilgili üç kavram açıklanmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bir buçuk hece değeri taşıyan hece
• B) Ünsüzle biten sözcüğün son ünsüzünü sonraki sözcüğün ilk ünlüsüne bağlayarak okumak
• C) Dize sonundaki heceyi uzun saymak
• D) Dizeleri eşit hece sayısına göre düzenlemek
• E) Aynı sesin dize sonlarında tekrarlanması

Bir öğrenci Halk edebiyatındaki koşma ile Divan edebiyatındaki gazeli ölçü bakımından karşılaştırmaktadır. Aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

• A) İkisi de aruzla yazılır.
• B) İkisi de serbest ölçüyle yazılır.
• C) Koşma aruzla, gazel hece ölçüsüyle yazılır.
• D) Gazel ölçüsüz, koşma aruzla yazılır.
• E) Koşma genellikle hece ölçüsüyle (11'li), gazel aruzla yazılır.