12. Sınıf Coğrafya Doğal Sistemler Testi

Bir bölgede uzun yıllar ortalamasının çok dışına çıkan doğa olayları görülmektedir. Bu olaylara verilen ad sorulmaktadır. Buna göre kavram nedir?

• A) Ekstrem doğa olayı
• B) Mevsim normali
• C) Günlük hava durumu
• D) İklim kuşağı
• E) Yerel rüzgâr

Ekstrem doğa olaylarına örnek istenmektedir. Örnek, olağan mevsim koşullarından ayrılmalıdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ekstrem bir olaydır?

• A) Kışın kar yağması
• B) Yaz aylarında rekor kıran sıcak dalgası
• C) İlkbaharda yağmur yağması
• D) Sonbaharda yaprakların dökülmesi
• E) Gece sıcaklığının gündüzden düşük olması

Bir bölgede yağışlar birkaç yıl üst üste ortalamanın altında kalmıştır. Bu durumun tarım üzerindeki etkisi sorulmaktadır. Buna göre beklenen sonuç nedir?

• A) Ürün veriminin artması
• B) Toprak neminin artması
• C) Ürün veriminin düşmesi ve sulama gereksiniminin artması
• D) Yer altı su düzeyinin yükselmesi
• E) Erozyonun tümüyle durması

Bir kentte birkaç saat içinde aylık ortalamaya yakın yağış düşmüştür. Bu durumun yol açtığı afet aranmaktadır. Buna göre hangi afet beklenir?

• A) Deprem
• B) Sel ve su baskını
• C) Çığ
• D) Kuraklık
• E) Hortum

Yukarıdaki koşulların bir arada bulunduğu bir yamaç incelenmektedir. Bu koşulların hazırladığı afet sorulmaktadır. Buna göre hangi afet beklenir?

• A) Kuraklık
• B) Hortum
• C) Heyelan
• D) Çığ
• E) Orman yangını

Yüksek dağlık bir alanda dik yamaçlarda kalın kar örtüsü birikmiştir. Bu koşullarda oluşabilecek afet aranmaktadır. Buna göre hangi afet beklenir?

• A) Sel
• B) Heyelan
• C) Deprem
• D) Çığ
• E) Kuraklık

Akdeniz ikliminin egemen olduğu bir kıyı bölgesinde yaz ayları sıcak, kuru ve rüzgârlı geçmektedir. Bu koşulların artırdığı risk sorulmaktadır. Buna göre hangi risk yükselir?

• A) Çığ riski
• B) Don riski
• C) Sis riski
• D) Su baskını riski
• E) Orman yangını riski

Son yüzyılda dağ buzullarının belirgin biçimde küçüldüğü ölçülmüştür. Bu değişimin akarsular üzerindeki etkisi aranmaktadır. Buna göre uzun vadede ne beklenir?

• A) Buzulla beslenen akarsuların yaz akımlarının azalması
• B) Bütün akarsuların kuruması
• C) Akarsu akımlarının hiç değişmemesi
• D) Kar yağışının artması
• E) Deniz düzeyinin düşmesi

Kara üzerindeki buzulların erimesi okyanuslara su eklemektedir. Bu eklemenin kıyılara etkisi sorulmaktadır. Buna göre beklenen sonuç nedir?

• A) Kıyı çizgisinin denize doğru ilerlemesi
• B) Deniz düzeyinin yükselerek alçak kıyıları tehdit etmesi
• C) Okyanus tuzluluğunun artması
• D) Gelgitlerin durması
• E) Kıyı ovalarının genişlemesi

Yarı kurak bir bölgede aşırı otlatma ve yanlış tarım uygulanmaktadır. Uzun vadede toprakta beklenen değişim aranmaktadır. Buna göre hangi süreç işler?

• A) Toprak veriminin artması
• B) Bitki örtüsünün gürleşmesi
• C) Yağışların artması
• D) Bitki örtüsünün ve toprağın yitirilmesiyle çölleşme
• E) Yer altı suyunun yükselmesi

Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey suyu sıcaklığının değişmesi uzak bölgelerin yağış düzenini etkilemektedir. Bu durumun gösterdiği ilke sorulmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

• A) Doğal sistemler birbirinden bağımsızdır
• B) Okyanuslar iklimi etkilemez
• C) Doğal sistemler birbirine bağlıdır; bir bölgedeki değişim uzak bölgeleri etkileyebilir
• D) Yağış yalnız yerel etkenlerle belirlenir
• E) Sıcaklık değişimi yalnız okyanusu ilgilendirir

Eğimli tarım arazilerinde toprak kaybı azaltılmak istenmektedir. Uygun bir önlem aranmaktadır. Buna göre hangi uygulama etkilidir?

• A) Eğim yönünde sürüm yapmak
• B) Bitki örtüsünü kaldırmak
• C) Aşırı otlatmayı artırmak
• D) Eş yükselti eğrilerine paralel sürüm ve teraslama yapmak
• E) Toprağı sürekli çıplak bırakmak

Tabloda bir istasyonun uzun yıllar yağış ortalaması ile son iki yılın yağışı verilmiştir. Verilerden çıkarılabilecek sonuç sorulmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

• A) Bölgede iki yıldır belirgin bir yağış açığı vardır
• B) Bölgede sel riski artmıştır
• C) Yağış ortalamanın üstündedir
• D) Veriler bir sonuç vermez
• E) Bölge nemli iklime geçmiştir

Bir bölgede meyve ağaçları son yıllarda alışılandan erken çiçek açmaktadır. Bu gözlemin gösterdiği durum aranmaktadır. Buna göre hangisi söylenebilir?

• A) Bölgede yağış artmıştır
• B) Bölgede ilkbahar sıcaklıkları yükselmiştir
• C) Ağaçların türü değişmiştir
• D) Toprak tuzlanmıştır
• E) Gündüz süresi kısalmıştır

Erken çiçek açan meyve bahçelerinde nisan ayında don olayı görülmüştür. Üreticinin karşılaşacağı sonuç sorulmaktadır. Buna göre ne beklenir?

• A) Verimin artması
• B) Ağaçların daha hızlı büyümesi
• C) Toprak neminin artması
• D) Meyve tutumunun düşmesi ve ürün kaybı
• E) Hasat zamanının gecikmemesi

Doğal sistemlerdeki değişimi anlamak için meteoroloji istasyonlarının uzun yıllara ait verileri kullanılmaktadır. Bu verinin gerekliliği sorulmaktadır. Buna göre uzun süreli veri neden gereklidir?

• A) Ölçüm aletleri pahalı olduğu için
• B) Tek yılın verisi yalnız hava durumunu gösterir; eğilim ancak uzun seride görülür
• C) İstasyon sayısı az olduğu için
• D) Veriler yalnız yaz aylarında toplanabildiği için
• E) Kısa veri daha güvenilir olduğu için

Sel riski yüksek bir havzada erken uyarı sistemi kurulmuştur. Sistemin sağladığı asıl yarar aranmaktadır. Buna göre sistem ne sağlar?

• A) Yağışı durdurur
• B) Akarsuyun debisini azaltır
• C) Can kaybını ve zararı azaltacak zamanında tahliye olanağı sağlar
• D) Zemini geçirimli hâle getirir
• E) Yer altı suyunu yükseltir

Bir akarsu havzasında sel sorunu yalnız kent içinde değil, havzanın tamamında ele alınmaktadır. Bu yaklaşımın gerekçesi sorulmaktadır. Buna göre neden havza ölçeğinde çalışılır?

• A) Yukarı havzadaki arazi kullanımı aşağı havzadaki akışı belirlediği için
• B) Kent sınırları belirsiz olduğu için
• C) Havza sınırları idari sınırlarla aynı olduğu için
• D) Yağış yalnız yukarı havzaya düştüğü için
• E) Akarsular yalnız yukarı havzada aktığı için

Sıcaklıkların yükselmesiyle bazı ürünlerin yetişme alanları kuzeye doğru genişlemektedir. Bu durumun tarımsal karşılığı aranmaktadır. Buna göre hangisi beklenir?

• A) Bütün ürünlerin veriminin artması
• B) Ürün desenlerinin değişmesi ve bazı bölgelerde yeni ürünlerin yetişebilmesi
• C) Tarımın tümüyle bitmesi
• D) Sulama gereksiniminin ortadan kalkması
• E) Toprak kalitesinin kendiliğinden artması

İklim değişikliğiyle baş etmede iki yol izlenmektedir: azaltım ve uyum. Uyum önlemine örnek sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi uyum önlemidir?

• A) Fosil yakıt kullanımını azaltmak
• B) Sanayide karbon salımını düşürmek
• C) Yenilenebilir enerjiye geçmek
• D) Ormanları genişleterek karbon tutmak
• E) Kuraklığa dayanıklı tohum kullanmak