12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Deneme Testi

Yazarın bir konuyu kanıtlama kaygısı gütmeden, kendi bakışıyla ele aldığı tür tanımlanmaktadır. Bu türün adı sorulmaktadır. Buna göre tür hangisidir?

• A) Deneme
• B) Makale
• C) Röportaj
• D) Haber yazısı
• E) Biyografi

Deneme ile makale karşılaştırılmaktadır. Ayırt edici fark aranmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

• A) Denemede kaynak gösterilmesi zorunludur
• B) Makale kanıtlamaya, deneme kişisel görüşe dayanır
• C) İkisi de kurmacadır
• D) Deneme yalnız şiirle yazılır
• E) Makale yalnız gazetede yayımlanır

Denemede kullanılan anlatım tutumu incelenmektedir. Bu tutumun özelliği sorulmaktadır. Buna göre deneme nasıl bir dil kurar?

• A) Resmî ve terim yüklü
• B) Yalnız sayısal veriye dayanan
• C) Samimi, konuşma tadında ve kişisel
• D) Yalnız emir kipiyle kurulan
• E) Yalnız diyaloglardan oluşan

Deneme türünde konu seçimi ele alınmaktadır. Bu seçimin sınırı aranmaktadır. Buna göre denemenin konusu nasıldır?

• A) Yalnız bilimsel konular
• B) Yalnız tarihsel konular
• C) Yalnız siyasi konular
• D) Her konu ele alınabilir; sınırlayıcı bir kural yoktur
• E) Yalnız edebî konular

Deneme türünün dünya edebiyatındaki kurucusu sayılan yazar aranmaktadır. Bu yazar eserine türün adını vermiştir. Buna göre yazar kimdir?

• A) Montaigne
• B) Shakespeare
• C) Homeros
• D) Cervantes
• E) Dante

Türünün gelişimi incelenmektedir. Türün yaygınlaştığı dönem sorulmaktadır. Buna göre deneme ne zaman yaygınlaşmıştır?

• A) Divan edebiyatı döneminde
• B) Tanzimat sonrası, özellikle Cumhuriyet döneminde
• C) İslamiyet öncesi dönemde
• D) Halk edebiyatı döneminde
• E) Geçiş döneminde

Deneme ile gazete fıkrası karşılaştırılmaktadır. Ayırt edici fark aranmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

• A) Denemede yazar bulunmaz
• B) Fıkrada kişisel görüş yoktur
• C) Fıkra güncel bir konuyu kısa ve doğrudan ele alır; deneme daha kapsamlı ve zamana dayanıklıdır
• D) İkisi de kurmacadır
• E) Deneme yalnız gazetede yayımlanır

Deneme ile eleştiri türü karşılaştırılmaktadır. Eleştiriyi ayıran özellik sorulmaktadır. Buna göre eleştiri nasıl bir metindir?

• A) Yalnız övgü içerir
• B) Yalnız yergi içerir
• C) Konu sınırı tanımaz
• D) Bir yapıtı ölçütlerle değerlendirip yargıya varır
• E) Kurmaca bir metindir

Deneme yazarken izlenecek plan tartışılmaktadır. Türün plan anlayışı aranmaktadır. Buna göre deneme nasıl kurulur?

• A) Katı bir kalıp izlenir
• B) Yalnız madde madde yazılır
• C) Yalnız soru cümleleriyle kurulur
• D) Yalnız tablo kullanılır
• E) Serbest bir düzen izlenir; düşünce akışı belirleyicidir

Denemenin öznel bir tür sayılmasının anlamı ele alınmaktadır. Bu nitelemenin karşılığı sorulmaktadır. Buna göre öznellik ne demektir?

• A) Metnin yazarın kişisel bakış, birikim ve duyarlığını taşıması
• B) Metnin yanlış bilgi içermesi
• C) Metnin kaynaksız olması
• D) Metnin kurmaca olması
• E) Metnin kısa olması

Deneme yazarının okurla kurduğu ilişki incelenmektedir. Bu ilişkinin niteliği aranmaktadır. Buna göre yazar okura nasıl yaklaşır?

• A) Okuru dışarıda bırakır
• B) Okurla birlikte düşünen, onu tartışmaya çağıran bir tutum benimser
• C) Okura yalnız emir verir
• D) Okurdan hiçbir şey beklemez
• E) Okuru sınava çeker

Tabloda öğretici metin türleri ve amaçları eşleştirilmiştir. Soru işaretiyle gösterilen amaç aranmaktadır. Buna göre denemenin amacı nedir?

• A) Haber vermek
• B) Kişisel görüşü paylaşmak ve okuru düşünmeye çağırmak
• C) Yapıt değerlendirmek
• D) Sav kanıtlamak
• E) Yaşam öyküsü aktarmak

Deneme ile günlük türü karşılaştırılmaktadır. Günlüğü ayıran özellik sorulmaktadır. Buna göre günlük nasıl bir metindir?

• A) Kanıtlamaya dayanır
• B) Kurmacadır
• C) Tarih atılarak, günü gününe tutulan kişisel bir kayıttır
• D) Yalnız başkaları için yazılır
• E) Yalnız bilimsel konuları içerir

Bir denemenin üslubu değerlendirilmektedir. Üslubu belirleyen etkenler aranmaktadır. Buna göre üslup neyle oluşur?

• A) Yalnız konu seçimiyle
• B) Yalnız metin uzunluğuyla
• C) Yalnız yayımlandığı yerle
• D) Sözcük seçimi, cümle yapısı ve yazarın bakış açısıyla
• E) Yalnız yazım kurallarıyla

Deneme başlıklarının çoğu kez kısa ve çağrışım yüklü olduğu görülmektedir. Bu tercihin nedeni sorulmaktadır. Buna göre neden nedir?

• A) Okurun ilgisini çekmek ve metnin izleğine gönderme yapmak
• B) Sayfa sayısını azaltmak
• C) Yazım denetimini kolaylaştırmak
• D) Basım maliyetini düşürmek
• E) Yazarın adını gizlemek

Denemelerde başka yazarlardan alıntı yapıldığı görülmektedir. Bu kullanımın işlevi aranmaktadır. Buna göre alıntı ne sağlar?

• A) Metni uzatmayı
• B) Yazarın görüşünü gizlemeyi
• C) Düşünceyi bir gelenek içine yerleştirmeyi ve tartışmayı derinleştirmeyi
• D) Kaynak göstermeyi gereksiz kılmayı
• E) Konuyu değiştirmeyi

Bir öğrenci "teknoloji ve yalnızlık" konusunda deneme yazacaktır. Türün gereğine uygun tutum sorulmaktadır. Buna göre nasıl yazmalıdır?

• A) Yalnız istatistik sıralamalı
• B) Kendi gözlem ve düşüncesini örneklerle paylaşıp okuru düşünmeye çağırmalı
• C) Yalnız kaynak listesi vermeli
• D) Yalnız başkalarının görüşünü aktarmalı
• E) Konuyu tanımlarla sınırlamalı

Denemede kanıtlama zorunluluğunun bulunmaması yanlış anlaşılabilmektedir. Bu noktanın doğru okunması aranmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

• A) Denemede her şey yazılabilir, tutarlılık gerekmez
• B) Denemede bilgi kullanılamaz
• C) Denemede kaynak kullanmak yasaktır
• D) Kanıtlama şartı yoktur ama düşüncenin tutarlı ve dayanaklı olması beklenir
• E) Deneme her zaman kanıt içerir

Deneme okumanın öğrenciye katkısı tartışılmaktadır. Bu katkı sorulmaktadır. Buna göre deneme okumak ne kazandırır?

• A) Yalnız hızlı okuma
• B) Farklı bakış açılarını tanıma ve eleştirel düşünme alışkanlığı
• C) Yalnız sözcük ezberi
• D) Yalnız yazım kuralı bilgisi
• E) Yalnız kitap sayısı artışı

Deneme ünitesinde tür bilgisi ve yazma çalışması birlikte yürütülmektedir. Bu bütünlüğün amacı aranmaktadır. Buna göre amaç nedir?

• A) Yalnız yazar adı öğretmek
• B) Yalnız tanım ezberletmek
• C) Türü tanımanın yanı sıra kendi düşüncesini yazıyla kurabilme becerisi kazandırmak
• D) Yalnız kitap tanıtmak
• E) Yalnız yazım denetimi yaptırmak