6. Sınıf Sosyal Bilgiler İlk Türk Devletleri ve Orta Asya Testi – Zor Seviye

Grafikte Orta Asya bozkırlarındaki bir istasyonun yıl boyu sıcaklık ve yağış değerleri verilmiştir. Bu iklim koşulları, bölgede yaşayan Türk boylarının hangi yaşam biçimini benimsemesinde belirleyici olmuştur?

• A) Deniz ticaretine dayalı liman şehirleri kurmak
• B) Otlak peşinde yer değiştiren konar-göçer yaşam sürmek
• C) Yıl boyu ormanlarda avcılıkla geçinmek
• D) Sulama kanallarına dayalı büyük tarım şehirleri kurmak

Tabloda iki farklı yaşam biçiminin özellikleri karşılaştırılmıştır. Bir arkeolog kazıda ağır taş heykeller, sabit ocaklar ve tahıl ambarları bulmuştur. Tabloya göre bu buluntular hangi çıkarımı destekler?

• A) Bölgede yerleşik hayata geçilmiştir.
• B) Bölgede yalnızca hayvancılık yapılmaktadır.
• C) Bölgede konar-göçer yaşam sürmektedir.
• D) Bölgede hiç insan yaşamamıştır.

Zaman şeridinde Türk tarihinin beş dönüm noktası sıralanmıştır. Bir öğrenci "Türklerin Avrupa'nın siyasi haritasını değiştiren hareketi, Mete Han döneminden yaklaşık altı asır sonra yaşanmıştır." demiştir. Öğrencinin cümlesi şeritteki hangi iki noktaya dayanır?

• A) MÖ VII. yüzyıl ile MÖ 209
• B) MÖ 209 ile 375
• C) 375 ile 552
• D) 552 ile 744

Haritada IV. yüzyılda Asya'dan Avrupa'ya doğru gerçekleşen hareket oklarla gösterilmiştir. Bu hareketin Avrupa açısından ortaya çıkardığı sonuçlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Roma İmparatorluğu'nun ikiye ayrılıp Batı Roma'nın yıkılması
• B) Avrupa'da İpek Yolu'nun kapanması
• C) Avrupa'da yazının ilk kez kullanılmaya başlanması
• D) Avrupa'da bütün toplumların Orta Asya'ya göç etmesi

Şemada Mete Han'ın orduda kurduğu düzen gösterilmiştir. Bu düzenin savaş alanında sağladığı en önemli üstünlük hangisidir?

• A) Ordunun tamamının aynı anda tek komutandan emir alması
• B) Askerlerin savaş sırasında istedikleri birliğe geçebilmesi
• C) Birliklerin küçük gruplara ayrılarak hızla yönetilip yönlendirilebilmesi
• D) Ordunun yalnızca savunma savaşları yapabilmesi

Yazıtta Bilge Kağan'ın halkına seslenişinden bir bölüm verilmiştir. Kağanın "aç insanları doyurdum, çıplak insanları giydirdim" sözü, Türk devlet anlayışıyla ilgili hangi ilkeyi gösterir?

• A) Kağanın halkına karşı sorumluluk taşıması
• B) Kağanın yalnızca savaşla ilgilenmesi
• C) Kağanın töreden bağımsız hareket etmesi
• D) Kağanın halkı yönetime hiç katmaması

Aynı yazıt bir tarih öğretmeni tarafından "Türk tarihinin ilk yazılı belgesi" diye tanıtılmıştır. Yazıtın Türk kültürü açısından bu kadar değerli sayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yabancı bir toplum tarafından yazılmış olması
• B) Türklerin kendi dilinde, kendi tarihini anlattığı ilk metin olması
• C) Yalnızca ticari kayıtlar içermesi
• D) Bir savaş antlaşmasının metnini taşıması

Gezgin notunda IX. yüzyılda bir Türk şehri anlatılmaktadır. Metindeki bilgiler hangi Türk devletinin yaşam biçimindeki değişimi yansıtır?

• A) Asya Hun Devleti
• B) İskitler
• C) I. Göktürk Devleti
• D) Uygur Devleti

Kartlarda Orta Asya'dan yapılan Türk göçlerinin sebepleri sıralanmıştır. Bu sebepler bir arada düşünüldüğünde göçlerin temelinde yatan ortak sorun nedir?

• A) Din değiştirme isteği
• B) Yazının henüz bulunmamış olması
• C) Mevcut toprağın artan nüfusu ve sürüleri besleyememesi
• D) Deniz yollarının kapanması

Şemada İpek Yolu'nun geçtiği duraklar ve taşınan mallar gösterilmiştir. Orta Asya'da kurulan Türk devletlerinin bu yolun denetimini ele geçirmek için mücadele etmesinin temel nedeni hangisidir?

• A) Yolun geçtiği yerlerde tarım yapmak istemeleri
• B) Yoldan alınan vergilerle hazineyi güçlendirmek istemeleri
• C) Yol boyunca yeni bir alfabe yaymak istemeleri
• D) Yolun deniz ulaşımını engellemek istemeleri

Kartta Türk devletlerindeki yönetim düzeninden bir bölüm verilmiştir. "Kağan bile töreyi çiğneyemez." ifadesi, bu yönetim anlayışı hakkında hangi sonuca ulaştırır?

• A) Kağanın hiçbir yetkisi yoktur.
• B) Töreyi yalnızca kağan değiştirebilir.
• C) Kağanın yetkisi yazısız kurallarla sınırlandırılmıştır.
• D) Kurultay yalnızca savaş zamanı toplanır.

Krokide bir kurgan kazısında bulunan eserler gösterilmiştir. Buluntulara bakan bir arkeolog bu topluluk hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşamaz?

• A) At, günlük yaşamda önemli bir yer tutmuştur.
• B) Topluluk maden işlemeyi bilmektedir.
• C) Toplulukta dokumacılık yapılmaktadır.
• D) Topluluk deniz ticaretiyle uğraşmaktadır.

Tabloda dört Türk devleti ve öne çıkan gelişmeleri verilmiştir. Bir öğrenci sunumunda "Türklerin siyasi birlik olarak kendi adıyla anıldığı ilk devlet" başlığını kullanacaktır. Tabloya göre öğrencinin bu başlıkta anlatması gereken devlet hangisidir?

• A) Asya Hun
• B) Uygur
• C) II. Göktürk
• D) I. Göktürk

Bir tarih kitabında "Uygurlar yerleşik hayata geçtikten sonra ordularının hareket kabiliyeti azalmış, savaşçı özellikleri zayıflamıştır." bilgisi yer almaktadır. Bu bilgi, yaşam biçimi ile askerî güç arasındaki hangi ilişkiyi ortaya koyar?

• A) Yerleşik hayat askerî gücü her zaman artırır.
• B) Yaşam biçimi ile askerî güç arasında hiçbir ilişki yoktur.
• C) Sürekli yer değiştiren yaşam, orduya hız ve hareket yeteneği kazandırır.
• D) Şehir kuran toplumlar hiçbir zaman ordu kuramaz.

Bir müzede, İskitlere ait altın işlemeli kemer tokaları, hayvan biçimli süs eşyaları ve at koşum takımları sergilenmektedir. Bu eserlerin ortak özelliği, İskit sanatı hakkında hangi bilgiyi verir?

• A) Süslemelerde çoğunlukla hayvan figürleri kullanılmıştır.
• B) Eserler yalnızca tapınak duvarlarına yapılmıştır.
• C) Sanatta yalnızca yazı kullanılmıştır.
• D) Eserlerin tamamı pişmiş topraktan üretilmiştir.