10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 1. Yazılı

Tabloda destan ile tarih metninin dayanakları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaya göre destanların tarih araştırmalarında kullanımı için en uygun ifade hangisidir?

• A) Destanlar belge olarak olduğu gibi kullanılır.
• B) Destanlar doğrudan belge sayılmaz; ancak dönemin değer ve inançları hakkında ipucu verir.
• C) Destanların tarihle hiçbir ilgisi yoktur.
• D) Destanlar tarih metninin yerini alır.
• E) Destanlar yalnızca coğrafya için kullanılır.

Kartlarda bir türün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?

• A) Fabl
• B) Destan
• C) Dilekçe
• D) Mektup
• E) Deneme

Yukarıdaki parçada varlıkların görünüşünün ayrıntılarıyla verilmesi hangi anlatım biçimine örnektir?

• A) Betimleyici anlatım
• B) Öyküleyici anlatım
• C) Tartışmacı anlatım
• D) Açıklayıcı anlatım
• E) Emredici anlatım

Tabloda iki nazım biçimi karşılaştırılmıştır. Mesnevinin uzun hikâyelerin anlatımında tercih edilmesinin nedeni tabloya göre hangisidir?

• A) Beyit sayısının az olması
• B) Her beytin kendi içinde kafiyelenmesi sayesinde beyit sayısının sınırlanmaması
• C) Kafiye kullanılmaması
• D) Ölçüsüz yazılması
• E) Yalnızca hayvanları anlatması

Kartlarda bir türün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?

• A) Dilekçe
• B) Fabl
• C) Halk hikâyesi
• D) Tezkire
• E) Makale

Bir metinde bir kavramın tanımı yapılıp örneklerle desteklenerek okurun bilgilendirilmesi hangi anlatım biçimiyle sağlanır?

• A) Öyküleyici anlatım
• B) Açıklayıcı anlatım
• C) Betimleyici anlatım
• D) Lirik anlatım
• E) Dramatik anlatım

Tabloda iki destan türü oluşum biçimine göre ayrılmıştır. Boş bırakılan bölüme hangi ifade gelmelidir?

• A) Bir şair tarafından kaleme alınır
• B) Halk arasında anonim doğar
• C) Hiçbir zaman yazıya geçmez
• D) Yalnızca hayvanları anlatır
• E) Dörtlüklerle yazılır

Kartlarda anlatmaya bağlı üç tür zaman içindeki gelişim sırasına göre numaralandırılmıştır. Bu sıralamada ilerledikçe artan özellik hangisidir?

• A) Manzum anlatım
• B) Olağanüstülük
• C) Bireysel yaşantıya ve gerçekliğe yaklaşma
• D) Anonimlik
• E) Kalıp söz kullanımı

Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

• A) Sözlü geleneğin yazılı edebiyata katkısı yoktur.
• B) Anlatı türleri hiç değişmemiştir.
• C) Motifler yalnızca destanda bulunur.
• D) Anlatı türleri sözlü gelenekten beslenerek ortak motifler taşır ve zaman içinde biçim değiştirir.
• E) Türler arasında hiçbir ilişki yoktur.

Fablda insan özelliklerinin hayvanlar üzerinden anlatılmasının okur açısından sağladığı temel yarar hangisidir?

• A) Eleştirinin doğrudan kişiye yönelmeden anlaşılabilmesi
• B) Metnin uzamasını sağlaması
• C) Ölçü kullanımını kolaylaştırması
• D) Metni belgeye dönüştürmesi
• E) Anlatıcıyı gizlemesi

Destanların bir toplumun ortak değerlerini, kahramanlık anlayışını ve dünya görüşünü yansıtması, bu türün hangi işlevini öne çıkarır?

• A) Ticari kayıt tutma
• B) Bilimsel bilgi üretme
• C) Hukuki düzenleme yapma
• D) Toplumsal belleği taşıma ve ortak kimliği pekiştirme
• E) Coğrafi ölçüm yapma

Yukarıdaki parçada olayların birbirini izleyerek verilmesi hangi anlatım biçiminin kullanıldığını gösterir?

• A) Kanıtlayıcı anlatım
• B) Betimleyici anlatım
• C) Açıklayıcı anlatım
• D) Tartışmacı anlatım
• E) Öyküleyici anlatım

Bir metnin okura bilgi ya da ahlaki bir ders vermeyi öncelikli amaç edinmesi, o metnin hangi üslupla yazıldığını gösterir?

• A) Didaktik üslup
• B) Lirik üslup
• C) Dramatik üslup
• D) Epik üslup
• E) Pastoral üslup

Birbirinden uzak coğrafyalardaki anlatılarda benzer motiflere rastlanmasının en uygun açıklaması hangisidir?

• A) Anlatıların birbirinden hiç etkilenmemesi
• B) Anlatıların aynı kişiye ait olması
• C) Motiflerin sonradan uydurulması
• D) Ortak insanlık deneyimleri ve kültürel etkileşim
• E) Motiflerin anlamsız olması

Kartlarda birçok destan ve masalda tekrar eden anlatı ögeleri verilmiştir. Bu ögelere ne ad verilir?

• A) Beyit
• B) Redif
• C) Motif
• D) Mazmun
• E) Ölçü

Şemada doğal destanın oluşum süreci verilmiştir. Şemaya göre doğal destanın belirli bir yazara bağlanamamasının nedeni hangisidir?

• A) Metnin çeviri olması
• B) Metnin hiç anlatılmaması
• C) Metnin çok sayıda anlatıcının katkısıyla oluşması
• D) Metnin kısa olması
• E) Metnin ölçüsüz olması

Yukarıdaki parçanın alındığı metin türü hangisidir?

• A) Dilekçe
• B) Mesnevi
• C) Destan
• D) Tezkire
• E) Fabl

Tabloda iki tür karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmanın edebiyat tarihi bakımından gösterdiği eğilim hangisidir?

• A) Nesir kullanımının bırakılması
• B) Anlatı türlerinin tamamen ortadan kalkması
• C) Olağanüstülüğün artması
• D) Anlatı türlerinin zamanla gerçekliğe yaklaşması ve biçim olarak esnemesi
• E) Türlerin birbirine hiç dönüşmemesi

Tabloda fabllarda hayvanların temsil ettiği özellikler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Fabl geleneği düşünüldüğünde bu boşluğa en uygun ifade hangisidir?

• A) Cimrilik
• B) Korkaklık
• C) Tembellik
• D) Unutkanlık
• E) Güç ve otorite

Yukarıdaki parçayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?

• A) Olağanüstü unsurlar kullanılmıştır.
• B) Kahraman toplum yararına hareket etmektedir.
• C) Sayı kalıpları anlatıya katılmıştır.
• D) Anlatı kahramanlık ekseninde ilerlemektedir.
• E) Olaylar belgelerle desteklenmiştir.