s

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Dünden Bugüne
1
MetinDayanağı
DestanTarihsel çekirdek + olağanüstü kurgu
Tarih metniBelgeye dayalı bilgi

Tabloda destan ile tarih metninin dayanakları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaya göre destanların tarih araştırmalarında kullanımı için en uygun ifade hangisidir?

  1. A Destanlar belge olarak olduğu gibi kullanılır.
  2. B Destanlar doğrudan belge sayılmaz; ancak dönemin değer ve inançları hakkında ipucu verir.
  3. C Destanların tarihle hiçbir ilgisi yoktur.
  4. D Destanlar tarih metninin yerini alır.
  5. E Destanlar yalnızca coğrafya için kullanılır.
2
Bir milletinortak geçmişiOlağanüstükahramanManzum ve uzunanlatı

Kartlarda bir türün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?

  1. A Fabl
  2. B Destan
  3. C Dilekçe
  4. D Mektup
  5. E Deneme
3

Bir metinden bölüm

Alçak tavanlı odanın duvarları soluk mavi boyalıydı; pencerenin kenarında kırık bir sandalye, üstünde tozlu bir kitap duruyordu.

Yukarıdaki parçada varlıkların görünüşünün ayrıntılarıyla verilmesi hangi anlatım biçimine örnektir?

  1. A Betimleyici anlatım
  2. B Öyküleyici anlatım
  3. C Tartışmacı anlatım
  4. D Açıklayıcı anlatım
  5. E Emredici anlatım
4
Nazım biçimiKafiye düzeniUzunluk
GazelSınırlı beyit sayısıKısa
MesneviHer beyit kendi içinde kafiyeliUzun anlatılara elverişli

Tabloda iki nazım biçimi karşılaştırılmıştır. Mesnevinin uzun hikâyelerin anlatımında tercih edilmesinin nedeni tabloya göre hangisidir?

  1. A Beyit sayısının az olması
  2. B Her beytin kendi içinde kafiyelenmesi sayesinde beyit sayısının sınırlanmaması
  3. C Kafiye kullanılmaması
  4. D Ölçüsüz yazılması
  5. E Yalnızca hayvanları anlatması
5
Âşık anlatırNazım ve nesirbirlikteAşk ya dakahramanlıkkonusu

Kartlarda bir türün özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan tür hangisidir?

  1. A Dilekçe
  2. B Fabl
  3. C Halk hikâyesi
  4. D Tezkire
  5. E Makale
6

Bir metinde bir kavramın tanımı yapılıp örneklerle desteklenerek okurun bilgilendirilmesi hangi anlatım biçimiyle sağlanır?

  1. A Öyküleyici anlatım
  2. B Açıklayıcı anlatım
  3. C Betimleyici anlatım
  4. D Lirik anlatım
  5. E Dramatik anlatım
7
Destan türüOluşum biçimi
Doğal destanUzun sürede halk arasında oluşur
Yapma destan?

Tabloda iki destan türü oluşum biçimine göre ayrılmıştır. Boş bırakılan bölüme hangi ifade gelmelidir?

  1. A Bir şair tarafından kaleme alınır
  2. B Halk arasında anonim doğar
  3. C Hiçbir zaman yazıya geçmez
  4. D Yalnızca hayvanları anlatır
  5. E Dörtlüklerle yazılır
8
IDestanIIHalk hikâyesiIIIRoman

Kartlarda anlatmaya bağlı üç tür zaman içindeki gelişim sırasına göre numaralandırılmıştır. Bu sıralamada ilerledikçe artan özellik hangisidir?

  1. A Manzum anlatım
  2. B Olağanüstülük
  3. C Bireysel yaşantıya ve gerçekliğe yaklaşma
  4. D Anonimlik
  5. E Kalıp söz kullanımı
9
Sözlü gelenektaşırMotiflertekrarlanırTürler zamanladönüşür

Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Sözlü geleneğin yazılı edebiyata katkısı yoktur.
  2. B Anlatı türleri hiç değişmemiştir.
  3. C Motifler yalnızca destanda bulunur.
  4. D Anlatı türleri sözlü gelenekten beslenerek ortak motifler taşır ve zaman içinde biçim değiştirir.
  5. E Türler arasında hiçbir ilişki yoktur.
10

Fablda insan özelliklerinin hayvanlar üzerinden anlatılmasının okur açısından sağladığı temel yarar hangisidir?

  1. A Eleştirinin doğrudan kişiye yönelmeden anlaşılabilmesi
  2. B Metnin uzamasını sağlaması
  3. C Ölçü kullanımını kolaylaştırması
  4. D Metni belgeye dönüştürmesi
  5. E Anlatıcıyı gizlemesi
11

Destanların bir toplumun ortak değerlerini, kahramanlık anlayışını ve dünya görüşünü yansıtması, bu türün hangi işlevini öne çıkarır?

  1. A Ticari kayıt tutma
  2. B Bilimsel bilgi üretme
  3. C Hukuki düzenleme yapma
  4. D Toplumsal belleği taşıma ve ortak kimliği pekiştirme
  5. E Coğrafi ölçüm yapma
12

Bir metinden bölüm

Kapıyı açtı, merdivenleri koşarak indi, sokağa çıktığında yağmur başlamıştı; şemsiyesini unuttuğunu ancak o an fark etti.

Yukarıdaki parçada olayların birbirini izleyerek verilmesi hangi anlatım biçiminin kullanıldığını gösterir?

  1. A Kanıtlayıcı anlatım
  2. B Betimleyici anlatım
  3. C Açıklayıcı anlatım
  4. D Tartışmacı anlatım
  5. E Öyküleyici anlatım
13

Bir metnin okura bilgi ya da ahlaki bir ders vermeyi öncelikli amaç edinmesi, o metnin hangi üslupla yazıldığını gösterir?

  1. A Didaktik üslup
  2. B Lirik üslup
  3. C Dramatik üslup
  4. D Epik üslup
  5. E Pastoral üslup
14

Birbirinden uzak coğrafyalardaki anlatılarda benzer motiflere rastlanmasının en uygun açıklaması hangisidir?

  1. A Anlatıların birbirinden hiç etkilenmemesi
  2. B Anlatıların aynı kişiye ait olması
  3. C Motiflerin sonradan uydurulması
  4. D Ortak insanlık deneyimleri ve kültürel etkileşim
  5. E Motiflerin anlamsız olması
15
Sihirli nesneÜç kardeşZorlu yolculukBilge yaşlı

Kartlarda birçok destan ve masalda tekrar eden anlatı ögeleri verilmiştir. Bu ögelere ne ad verilir?

  1. A Beyit
  2. B Redif
  3. C Motif
  4. D Mazmun
  5. E Ölçü
16
OlayyaşanırAnlatısözlüaktarılırKatkıher kuşakeklerDestanbiçim kazanır

Şemada doğal destanın oluşum süreci verilmiştir. Şemaya göre doğal destanın belirli bir yazara bağlanamamasının nedeni hangisidir?

  1. A Metnin çeviri olması
  2. B Metnin hiç anlatılmaması
  3. C Metnin çok sayıda anlatıcının katkısıyla oluşması
  4. D Metnin kısa olması
  5. E Metnin ölçüsüz olması
17

Bir metinden bölüm

Karınca bütün yaz çalışıp kışlık yiyeceğini biriktirdi. Ağustos böceği ise şarkı söyleyerek vakit geçirdi. Kış gelince kapıları çalan oldu.

Yukarıdaki parçanın alındığı metin türü hangisidir?

  1. A Dilekçe
  2. B Mesnevi
  3. C Destan
  4. D Tezkire
  5. E Fabl
18
ÖlçütDestanHalk hikâyesi
OlağanüstülükYoğunAzalmış
AnlatımTamamen manzumNazım-nesir karışık

Tabloda iki tür karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmanın edebiyat tarihi bakımından gösterdiği eğilim hangisidir?

  1. A Nesir kullanımının bırakılması
  2. B Anlatı türlerinin tamamen ortadan kalkması
  3. C Olağanüstülüğün artması
  4. D Anlatı türlerinin zamanla gerçekliğe yaklaşması ve biçim olarak esnemesi
  5. E Türlerin birbirine hiç dönüşmemesi
19
HayvanTemsil ettiği özellik
TilkiKurnazlık
KarıncaÇalışkanlık
Aslan?

Tabloda fabllarda hayvanların temsil ettiği özellikler verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Fabl geleneği düşünüldüğünde bu boşluğa en uygun ifade hangisidir?

  1. A Cimrilik
  2. B Korkaklık
  3. C Tembellik
  4. D Unutkanlık
  5. E Güç ve otorite
20

Bir metinden bölüm

Yiğit, kırk gün kırk gece yol aldı; önüne çıkan yedi başlı ejderhayı alt edip halkını kuraklıktan kurtardı.

Yukarıdaki parçayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?

  1. A Olağanüstü unsurlar kullanılmıştır.
  2. B Kahraman toplum yararına hareket etmektedir.
  3. C Sayı kalıpları anlatıya katılmıştır.
  4. D Anlatı kahramanlık ekseninde ilerlemektedir.
  5. E Olaylar belgelerle desteklenmiştir.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. B 2. B 3. A 4. B 5. C 6. B 7. A 8. C 9. D 10. A 11. D 12. E 13. A 14. D 15. C 16. C 17. E 18. D 19. E 20. E
1. sorunun çözümü

Destanda tarihsel bir çekirdek bulunabilir ama olağanüstü kurgu iç içedir; bu yüzden belge değil, dönemin zihniyetine dair kaynak olarak değerlendirilir.

  1. Destanda tarihsel çekirdek ve kurgu iç içedir.
  2. Kurgu ayıklanamadığı için doğrudan belge sayılmaz.
  3. Ancak dönemin değer ve inançlarını yansıtır.
2. sorunun çözümü

Bir milletin ortak hafızasını olağanüstü kahramanlar üzerinden manzum ve uzun biçimde anlatan tür destandır.

  1. Kartlarda ortak geçmiş vurgusu var.
  2. Kahraman olağanüstü niteliklerle anılıyor.
  3. Manzum ve uzun anlatı olması destanı işaret eder.
3. sorunun çözümü

Varlıkların görünüşünü sözcüklerle resmeden anlatım biçimine betimleyici anlatım denir.

  1. Parçada olay değil, görünüş anlatılıyor.
  2. Renk, biçim ve konum ayrıntıları veriliyor.
  3. Bu anlatım biçimi betimleyicidir.
4. sorunun çözümü

Her beytin kendi içinde kafiyelenmesi, şairi tek bir kafiye zincirine bağlamaz; bu da uzun anlatıyı mümkün kılar.

  1. Mesnevide her beyit kendi içinde kafiyeli.
  2. Şair tek bir kafiyeyi sürdürmek zorunda değil.
  3. Bu esneklik uzun anlatıya imkân verir.
5. sorunun çözümü

Âşıklar tarafından anlatılan, nazım ve nesrin birlikte kullanıldığı, aşk ya da kahramanlık konulu anlatılara halk hikâyesi denir.

  1. Anlatıcı âşıktır.
  2. Metinde hem manzum hem mensur bölümler var.
  3. Konusu aşk ya da kahramanlıktır; bu halk hikâyesidir.
6. sorunun çözümü

Bilgi vermeyi ve öğretmeyi amaçlayan, tanım ve örneklerle ilerleyen anlatım biçimine açıklayıcı anlatım denir.

  1. Metnin amacı bilgilendirmek.
  2. Tanım ve örnek kullanılıyor.
  3. Bu yol açıklayıcı anlatımdır.
7. sorunun çözümü

Yapma destan, belirli bir şairin destan geleneğine uygun biçimde kaleme aldığı destandır.

  1. Doğal destan halk arasında kendiliğinden oluşur.
  2. Yapma destan bunun karşıtıdır.
  3. Yani belirli bir şair tarafından yazılır.
8. sorunun çözümü

Destandan romana doğru gidildikçe olağanüstülük azalır; birey, iç dünya ve gerçeklik öne çıkar.

  1. Destanda toplumsal kahraman ve olağanüstülük öndedir.
  2. Halk hikâyesinde olağanüstülük azalır.
  3. Romanda birey ve gerçeklik merkeze gelir.
9. sorunun çözümü

Kartlar beslenme kaynağını, ortak yapı taşlarını ve dönüşümü birlikte gösterir.

  1. Birinci kart kaynağı sözlü gelenek olarak veriyor.
  2. İkinci kart ortak motifleri ekliyor.
  3. Üçüncü kart türlerin dönüştüğünü belirtiyor.
10. sorunun çözümü

Hayvan kahramanlar, eleştirinin belirli bir kişiyi hedef almadan genel bir davranışa yöneltilmesini sağlar; okur dersi savunmaya geçmeden alır.

  1. Kahramanlar insan değil, hayvandır.
  2. Böylece eleştiri belirli bir kişiye yönelmez.
  3. Okur savunmaya geçmeden dersi alabilir.
11. sorunun çözümü

Destan, bir toplumun kendini nasıl gördüğünü sonraki kuşaklara taşır; bu da ortak kimliği pekiştirir.

  1. Destan ortak değerleri ve dünya görüşünü yansıtıyor.
  2. Bu içerik kuşaktan kuşağa aktarılıyor.
  3. Aktarım toplumsal belleği taşır ve kimliği pekiştirir.
12. sorunun çözümü

Olayların zaman içinde birbirini izleyerek anlatılmasına öyküleyici anlatım denir.

  1. Parçada art arda gelen eylemler var.
  2. Olaylar zaman akışı içinde veriliyor.
  3. Bu anlatım biçimi öyküleyicidir.
13. sorunun çözümü

Öğretmeyi ve ders vermeyi amaçlayan üsluba didaktik üslup denir.

  1. Metnin amacı bilgi ya da ders vermek.
  2. Öğretmeyi amaçlayan üslup didaktiktir.
  3. Lirik üslup ise duyguyu öne çıkarır.
14. sorunun çözümü

Benzer yaşam deneyimleri ve toplumlar arası etkileşim, uzak coğrafyalarda benzer motiflerin görülmesini açıklar.

  1. Motifler farklı coğrafyalarda benzer biçimde görülüyor.
  2. Toplumlar benzer temel deneyimler yaşar.
  3. Ayrıca ticaret ve göç yoluyla etkileşim vardır.
15. sorunun çözümü

Farklı anlatılarda tekrar eden, anlatının yapı taşı sayılan küçük ögelere motif denir.

  1. Kartlardaki ögeler farklı anlatılarda tekrar ediyor.
  2. Bunlar anlatının yapı taşlarıdır.
  3. Tekrar eden bu ögelere motif denir.
16. sorunun çözümü

Destan tek bir kalemden değil, kuşaklar boyunca eklenen katkılarla oluştuğu için tek bir yazara bağlanamaz.

  1. Şemada her kuşak anlatıya katkı yapıyor.
  2. Metin tek bir kişide oluşmuyor.
  3. Bu yüzden belirli bir yazarı yoktur.
17. sorunun çözümü

Kahramanları hayvanlar olan, ders vermeyi amaçlayan kısa anlatılara fabl denir.

  1. Kahramanlar hayvanlardan seçilmiş.
  2. Anlatı bir ders vermeye yönelmiş.
  3. Bu iki nitelik fablı tanımlar.
18. sorunun çözümü

Olağanüstülüğün azalması ve nesre yer açılması, anlatının gerçekliğe yaklaştığını ve biçimsel olarak esnediğini gösterir.

  1. Destanda olağanüstülük yoğun, halk hikâyesinde azalmış.
  2. Destan tamamen manzum, halk hikâyesinde nesir de var.
  3. İki değişim birlikte gerçekliğe yaklaşmayı gösterir.
19. sorunun çözümü

Fabl geleneğinde aslan çoğunlukla güç ve otoriteyi temsil eder.

  1. Tabloda her hayvan bir insan özelliğini temsil ediyor.
  2. Tilki kurnazlık, karınca çalışkanlıkla anılıyor.
  3. Aslan ise güç ve otoriteyi temsil eder.
20. sorunun çözümü

Parçada belge ya da kanıt sunumu yoktur; anlatı olağanüstü ve kalıplı bir söyleyişle ilerler.

  1. Yedi başlı ejderha olağanüstü bir unsurdur.
  2. "Kırk gün kırk gece" bir sayı kalıbıdır.
  3. Kahraman halkı için hareket ediyor.
  4. Ancak metinde hiçbir belge ya da kanıt yoktur.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.