s

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 2. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Nesillerin Mirası
1
AnlayışDil tercihiHedef okur
Ağır dilYabancı sözcük yoğunDar bir çevre
Sade dilGünlük TürkçeGeniş halk kesimi

Tabloda iki dil tercihi ve hedef okur kitlesi karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre dilde sadeleşmenin edebiyat açısından doğurduğu sonuç hangisidir?

  1. A Eserlerin okunmaz hâle gelmesi
  2. B Eserlerin daha geniş bir okur kitlesine ulaşabilmesi
  3. C Şiirin ortadan kalkması
  4. D Okur sayısının azalması
  5. E Ölçünün kaldırılması
2

Bir romanda anlatılanların yazarın yaşadıklarıyla birebir aynı olduğunu düşünen bir okurun yaptığı değerlendirme hatası hangisidir?

  1. A Anlatıcıyı fark etmek
  2. B Metni hiç okumamak
  3. C Temayı bulamamak
  4. D Ölçüyü yanlış saymak
  5. E Kurmaca metni belge gibi okumak
3

Bir metinden bölüm

Köyün son evinden yükselen türkü, tarlada çalışanların elini bir an durdurdu; herkes aynı sözleri içinden tekrarladı.

Yukarıdaki parçayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?

  1. A Ortak bir kültürel ürünün paylaşıldığı görülmektedir.
  2. B Bir topluluk betimlenmektedir.
  3. C Sözlü kültür ürününe gönderme vardır.
  4. D Metinde bir an aktarılmaktadır.
  5. E Türkünün sözleri metinde verilmiştir.
4

Bir romandan bölüm

Odaya girdim, masanın üzerindeki mektubu gördüm; elim titreyerek zarfı açtım.

Yukarıdaki parçada olayların aktarılış biçimi, anlatıcı bakımından hangi özelliği gösterir?

  1. A Anlatıcının her şeyi bilmesi
  2. B Anlatıcının olayın içinde yer alması
  3. C Anlatıcının hiç bulunmaması
  4. D Anlatıcının gözlemci olması
  5. E Anlatıcının hayvan olması
5
Metinİletinin verilişi
BirinciYazar dersi doğrudan söyler
İkinciOkur olaylardan kendi çıkarır

Tabloda iki metnin ileti verme biçimi karşılaştırılmıştır. İkinci metindeki verme biçimi hangi kavramla adlandırılır?

  1. A Didaktik üslup
  2. B Açık ileti
  3. C Örtük ileti
  4. D Ölçü
  5. E Motif
6
Ortak dilanlaşmakolaylaşırOrtak tarihgeçmişpaylaşılırOrtak edebiyatdeğerlerpekişir

Şemada bir bilincin oluşum basamakları verilmiştir. Şemaya göre edebiyatın bu süreçteki rolü hangisidir?

  1. A Dili zorlaştırması
  2. B Ortak değerleri metinler yoluyla dolaşıma sokup pekiştirmesi
  3. C Geçmişi unutturması
  4. D Toplumu bölmesi
  5. E Değerleri gizlemesi
7

Edebiyatta yeni bir anlayışın ortaya çıkması genellikle önceki anlayışa yöneltilen eleştirilerle başlar. Bu durum edebiyat tarihi bakımından neyi gösterir?

  1. A Edebiyatın kendi içinde tartışarak yenilendiğini
  2. B Eski eserlerin değersizleştiğini
  3. C Yeniliğin dışarıdan dayatıldığını
  4. D Edebiyatın hiç değişmediğini
  5. E Eleştirinin edebiyata zarar verdiğini
8
Dönem eseribiçimlendirirEser değeritaşırDeğer kuşaklaraaktarılır

Kartlarda bu temada işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Aktarım yalnızca sözlü ürünlerde olur.
  2. B Edebiyatın dönemle ilgisi yoktur.
  3. C Eserler hiçbir değer taşımaz.
  4. D Edebiyat; döneminden beslenip ürettiği değerleri sonraki kuşaklara taşıyan bir aktarım zinciridir.
  5. E Dönem eseri hiç etkilemez.
9
Sade TürkçeHece ölçüsüHalkın yaşamıMillî konular

Kartlarda bir edebiyat anlayışının başlıca ilkeleri verilmiştir. Bu ilkeleri benimseyen anlayış hangisidir?

  1. A Millî edebiyat anlayışı
  2. B Divan edebiyatı anlayışı
  3. C Fabl geleneği
  4. D Tezkire geleneği
  5. E Gölge oyunu geleneği
10
AmaçUygun tür
Bir anı yoğun duyguyla aktarmakŞiir
Bir kişinin uzun yaşam serüvenini anlatmak?

Tabloda amaca göre tür seçimi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre bu boşluğa ne yazılmalıdır?

  1. A Roman
  2. B Fabl
  3. C Dilekçe
  4. D Tekerleme
  5. E Bilmece
11
KavramAnlamı
KonuMetinde anlatılan olay ya da durum
Tema?

Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğa en uygun ifade hangisidir?

  1. A Metnin uzunluğu
  2. B Metindeki kişi sayısı
  3. C Metnin bütününden çıkan soyut ana düşünce
  4. D Metindeki ölçü
  5. E Metnin yazıldığı yıl
12

Bir yazarın iletisini örtük biçimde vermeyi tercih etmesinin okuma süreci açısından sağladığı yarar hangisidir?

  1. A Metnin belgeye dönüşmesi
  2. B Metnin kısalması
  3. C Okurun hiç düşünmemesi
  4. D Okurun metinle etkin biçimde ilgilenip anlamı kendi kurması
  5. E Ölçünün kolaylaşması
13
TürTemel özelliği
ŞiirDuygu ve imge yoğunluğu, ölçülü söyleyiş
HikâyeTek olay çevresinde kısa anlatı
Roman?

Tabloda üç edebî tür karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre eksik bırakılan bilgi hangisidir?

  1. A Bilgi verme amaçlı metin
  2. B Ölçülü ve kafiyeli söyleyiş
  3. C Tek olayla sınırlı kısa metin
  4. D Yalnızca hayvan kahramanlar
  5. E Geniş zaman ve çok sayıda kişiyi kapsayan uzun anlatı
14
IHalk türküleriIIDestanlarIIIModern roman

Kartlarda kültürel birikimin taşındığı üç ürün numaralandırılmıştır. Bu ürünlerin ortak yönü hangisidir?

  1. A Hepsinin manzum olması
  2. B Hepsinin anonim olması
  3. C Her birinin kendi döneminin birikimini sonraki kuşaklara taşıması
  4. D Hepsinin aynı dönemde üretilmesi
  5. E Hiçbirinin okunmaması
15
Dönem koşuluEdebiyata yansıması
Savaş yıllarıKahramanlık ve fedakârlık teması
Göç dalgaları?

Tabloda dönem koşullarının edebiyata yansıması verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?

  1. A Ölçü tartışmaları
  2. B Doğa betimlemeleri
  3. C Yurt özlemi ve yerinden olma teması
  4. D Yazım kuralları
  5. E Nazım birimi seçimi
16

Bir edebî eseri değerlendirirken yalnızca yazarın kişisel görüşlerine bakıp metnin kendisini incelemeyen bir okurun yaptığı hata hangisidir?

  1. A Metni çok dikkatli okumak
  2. B Değerlendirmeyi metin yerine metin dışı ölçütlere dayandırmak
  3. C Temayı belirlemek
  4. D Anlatıcıyı incelemek
  5. E Dil özelliklerine bakmak
17

Bir yazar üzerine

Yazar, çocukluğunun geçtiği kasabayı ve orada tanıdığı insanları romanına taşımış; kişilerin konuşmalarında yöresel söyleyişleri kullanmıştır.

Yukarıda anlatılan durum, edebiyat eseri ile yazarın yaşantısı arasındaki ilişki bakımından neyi gösterir?

  1. A Yazarın hayal gücünü hiç kullanmadığını
  2. B Eserin tamamen belgesel olduğunu
  3. C Kurmacanın bulunmadığını
  4. D Yazarın yaşantısının esere kaynaklık edebildiğini
  5. E Eserin çeviri olduğunu
18
Toplumsal sorunyaşanırEsersorunu işlerOkurfarkındalıkkazanır

Şemada edebiyat ile toplum arasındaki ilişki verilmiştir. Şemaya göre edebiyatın toplumsal işlevi için en uygun ifade hangisidir?

  1. A Edebiyat yalnızca eğlendirir.
  2. B Edebiyatın toplumla ilgisi yoktur.
  3. C Edebiyat sorunları çözer.
  4. D Edebiyat toplumsal sorunları görünür kılarak farkındalık oluşturabilir.
  5. E Edebiyat okuru etkilemez.
19

Bir yazarın aynı konuyu hem hikâye hem roman olarak işlemesi durumunda romanda öne çıkması beklenen fark hangisidir?

  1. A Kişilerin ve olayların daha ayrıntılı ve katmanlı biçimde işlenmesi
  2. B Ölçü kullanılması
  3. C Kafiye eklenmesi
  4. D Anlatıcının kaldırılması
  5. E Mekânın hiç verilmemesi
20
ÖlçütÖnceki dönemSonraki dönem
DilAğır ve süslüSade
ÖlçüAruz ağırlıklıHece ve serbest
KonuSoyut ve kalıplıToplumsal ve güncel

Tabloda iki dönem üç ölçütte karşılaştırılmıştır. Bu tabloya dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A Dilde sadeleşme yaşanmıştır.
  2. B Ölçü anlayışı değişmiştir.
  3. C Konular topluma yaklaşmıştır.
  4. D Değişim birden çok alanı kapsamıştır.
  5. E Sonraki dönem eserleri daha çok okunmuştur.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. B 2. E 3. E 4. B 5. C 6. B 7. A 8. D 9. A 10. A 11. C 12. D 13. E 14. C 15. C 16. B 17. D 18. D 19. A 20. E
1. sorunun çözümü

Günlük Türkçeye yaklaşan dil, metni anlaşılır kılar; anlaşılan metin daha geniş bir kesime ulaşır.

  1. Ağır dil dar bir çevreye hitap ediyor.
  2. Sade dil günlük Türkçeye yakın.
  3. Anlaşılır metin geniş halk kesimine ulaşır.
2. sorunun çözümü

Roman kurmacadır; yaşantıdan beslense de anlatılanlar yeniden kurulmuştur, birebir belge olarak okunamaz.

  1. Roman kurmaca bir metindir.
  2. Yaşantı yalnızca malzeme sağlar.
  3. Bu malzemeyi belge saymak okuma hatasıdır.
3. sorunun çözümü

Parçada türkünün varlığından söz edilir; ancak sözleri aktarılmaz.

  1. Metinde türkünün duyulduğu ve paylaşıldığı anlatılıyor.
  2. Topluluk ve an betimleniyor.
  3. Ancak türkünün sözleri hiç verilmiyor.
4. sorunun çözümü

Birinci kişi ağzından anlatım, anlatıcının olayın içinde bir kişi olduğunu gösterir.

  1. Parçada eylemler "ben" ağzından veriliyor.
  2. Anlatıcı olayı dışarıdan değil içeriden aktarıyor.
  3. Bu, anlatıcının olayın içinde olduğunu gösterir.
5. sorunun çözümü

Doğrudan söylenmeyip okurun çıkarımına bırakılan mesaja örtük ileti denir.

  1. Birinci metinde ileti doğrudan veriliyor: açık ileti.
  2. İkinci metinde okur kendi çıkarıyor.
  3. Bu veriliş biçimi örtük iletidir.
6. sorunun çözümü

Edebiyat, ortak dil ve tarihle biçimlenen değerleri metinler aracılığıyla yaygınlaştırır ve pekiştirir.

  1. Şemada ortak dil ve tarih temel alınıyor.
  2. Edebiyat bu ortaklığın üzerine geliyor.
  3. Metinler değerleri dolaşıma sokup pekiştiriyor.
7. sorunun çözümü

Yeni anlayışlar öncekiyle hesaplaşarak doğar; bu iç tartışma edebiyatın yenilenme yoludur.

  1. Yeni anlayış önce eleştiriyle ortaya çıkıyor.
  2. Eleştiri, mevcut anlayışla hesaplaşmadır.
  3. Bu hesaplaşma yenilenmeyi doğurur.
8. sorunun çözümü

Kartlar dönem-eser ilişkisini, eserin değerini ve aktarımı birlikte gösterir.

  1. Birinci kart dönemin eseri biçimlendirdiğini söylüyor.
  2. İkinci kart eserin değer taşıdığını ekliyor.
  3. Üçüncü kart bu değerin aktarıldığını belirtiyor.
9. sorunun çözümü

Sade dil, hece ölçüsü ve halkın yaşamını konu edinme; millî edebiyat anlayışının temel ilkeleridir.

  1. Kartlarda dilin sadeleşmesi vurgulanıyor.
  2. Hece ölçüsü ve halkın yaşamı ekleniyor.
  3. Bu ilkeler millî edebiyat anlayışını tanımlar.
10. sorunun çözümü

Uzun bir yaşam serüveni, geniş zaman ve çok kişili yapısıyla romana uygundur.

  1. Yoğun ve kısa bir duygu için şiir uygun.
  2. Uzun bir yaşam serüveni geniş bir yapı ister.
  3. Bu yapıyı sunan tür romandır.
11. sorunun çözümü

Konu somut olarak anlatılandır; tema ise metnin bütününden çıkarılan soyut ana düşüncedir.

  1. Konu, metinde anlatılan somut durumdur.
  2. Tema bundan daha genel ve soyuttur.
  3. Metnin bütününden çıkarılan ana düşünce temadır.
12. sorunun çözümü

Örtük ileti okuru çıkarım yapmaya yöneltir; böylece okur anlamı kendi kurar ve metinle etkin biçimde ilgilenir.

  1. İleti doğrudan verilmiyor.
  2. Okur ipuçlarından sonuç çıkarmak zorunda kalıyor.
  3. Bu da okuru etkin hâle getirir.
13. sorunun çözümü

Roman; geniş bir zaman dilimini, çok sayıda kişiyi ve iç içe geçmiş olayları kapsayan uzun anlatı türüdür.

  1. Şiir duygu ve imgeyle, hikâye tek olayla anılıyor.
  2. Roman bunlardan daha geniş bir yapıdır.
  3. Geniş zaman ve çok kişili yapı romanı tanımlar.
14. sorunun çözümü

Türküden romana kadar her ürün, üretildiği dönemin duyuş ve birikimini sonraki kuşaklara aktarır.

  1. Kartlardaki ürünler farklı dönemlere ait.
  2. Biçimleri ve anonimlikleri farklı.
  3. Ortak yön, dönemlerinin birikimini taşımalarıdır.
15. sorunun çözümü

Göç deneyimi, edebiyata yurt özlemi, kayıp ve yerinden olma temaları olarak yansır.

  1. Tabloda her dönem koşulu bir temaya karşılık geliyor.
  2. Savaş kahramanlık temasını doğurmuş.
  3. Göç ise yurt özlemi ve yerinden olmayı doğurur.
16. sorunun çözümü

Edebî değerlendirme öncelikle metnin kendisine dayanmalıdır; yazarın görüşleri tek başına ölçüt olamaz.

  1. Okur metni incelemiyor.
  2. Değerlendirmesini yazarın görüşlerine dayandırıyor.
  3. Bu, ölçütü metin dışına taşımaktır.
17. sorunun çözümü

Yazarın deneyimleri esere malzeme sağlar; ancak eser bu malzemeyi kurmaca içinde yeniden düzenler.

  1. Yazar kendi çevresini ve tanıdıklarını kullanıyor.
  2. Yöresel söyleyişler de bu deneyimden geliyor.
  3. Yani yaşantı esere kaynaklık ediyor.
18. sorunun çözümü

Edebiyat sorunu doğrudan çözmez; ancak onu görünür kılarak okurda farkındalık oluşturabilir.

  1. Şemada eser toplumsal sorunu işliyor.
  2. Okur bu eser aracılığıyla sorunu fark ediyor.
  3. Yani işlev, görünür kılma ve farkındalıktır.
19. sorunun çözümü

Romanın hacmi; kişilerin iç dünyasının, yan olayların ve zamanın daha ayrıntılı işlenmesine imkân verir.

  1. Hikâye kısa ve tek olay çevresindedir.
  2. Roman daha geniş bir hacme sahiptir.
  3. Bu hacim ayrıntı ve katmanlılığa imkân verir.
20. sorunun çözümü

Tabloda okunma oranına ilişkin bir veri yoktur; bu yargı tablodan çıkarılamaz.

  1. Tabloda dil, ölçü ve konu ölçütleri var.
  2. İlk dört seçenek bu satırlardan çıkarılabilir.
  3. Okunma oranına dair hiçbir satır bulunmuyor.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.