s

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 2. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Kelimelerin Ritmi
1
Ses düzeni:ölçü, kafiyeAnlam katmanı:imge, sembolİleti: açık yada örtük

Kartlarda bu temada işlenen üç katman verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde şiir hakkında ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Şiir yalnızca imgelerden oluşur.
  2. B Şiir yalnızca ses düzeninden ibarettir.
  3. C Şiirde ileti bulunmaz.
  4. D Şiir; ses düzeni, anlam katmanı ve iletisi birlikte kurulan çok katmanlı bir metindir.
  5. E Şiirin katmanları birbirinden bağımsızdır.
2
Örnek dizelerDağlar dağlar, viran dağlarYol ver bana geçeyim

Yukarıdaki dizelerde "dağlar" sözcüğünün yinelenmesi söyleyişe ne katmaktadır?

  1. A Ses tekrarıyla ahenk ve duygu yoğunluğu
  2. B Bilimsel kesinlik
  3. C Belgesel nitelik
  4. D Nesnellik
  5. E Didaktik amaç
3

Bir şiirin yüksek sesle okunduğunda belirli aralıklarla yinelenen bir vurgu düzeni oluşturması, şiirin hangi özelliğiyle ilgilidir?

  1. A Mekân
  2. B Olay örgüsü
  3. C Ritim
  4. D Kişi kadrosu
  5. E Anlatıcı
4
ÖgeŞiirdeki karşılığı
ZincirTutsaklık
ŞafakUmut ve yeni başlangıç

Tabloda bazı somut ögelerin şiirde kazandığı anlamlar verilmiştir. Somut bir ögenin soyut bir kavramı temsil eder duruma gelmesi hangi kavramla adlandırılır?

  1. A Nazım birimi
  2. B Ölçü
  3. C Redif
  4. D Sembol (simge)
  5. E Aliterasyon
5

Şiirde dize sonlarındaki, yazılışı ve okunuşu benzeyen ancak görevleri farklı olan ses benzerliğine ne ad verilir?

  1. A Ölçü
  2. B Redif
  3. C Aliterasyon
  4. D İmge
  5. E Kafiye
6
ÖlçüDayandığı ölçüt
Hece ölçüsüHecelerin sayısı
Aruz ölçüsü?

Tabloda iki ölçünün dayanağı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenekle tamamlanır?

  1. A Kelime sayısı
  2. B Dize sayısı
  3. C Hecelerin uzunluk ve kısalığı
  4. D Kafiye türü
  5. E Nazım birimi
7
Örnek dörtlükYollara düştüm yineSorup durdum sevgiyiGördüm ki her bir yerdeArıyorlar aynı şeyi

Şiirde dize sonlarında yinelenen, görevi ve anlamı aynı olan eklere ne ad verilir?

  1. A İmge
  2. B Kafiye
  3. C Ölçü
  4. D Redif
  5. E Mazmun
8
ŞiirÖlçüOkunuşu
BirinciDüzenliAkıcı ve öngörülebilir
İkinciÖlçüsüzSerbest, akış şaire bağlı

Tabloda iki şiirin ölçü kullanımı ve okunuşu karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre ölçünün şiirdeki temel işlevi hangisidir?

  1. A Şairin kimliğini belirtmek
  2. B Şiirin anlamını belirlemek
  3. C Şiirin konusunu seçmek
  4. D Söyleyişe düzenli ve öngörülebilir bir ses akışı kazandırmak
  5. E Şiiri düzyazıya çevirmek
9
Örnek dizelerSessiz sedasız süzülür suSerin sabahın sisinde

Yukarıdaki dizelerde aynı ünsüzün sık yinelenmesiyle sağlanan ses özelliği hangisidir?

  1. A Aliterasyon
  2. B Asonans
  3. C Redif
  4. D Ölçü
  5. E Nazım birimi
10

Bir metin üzerine

Metinde yazar, çevre kirliliğinin sağlığı tehdit ettiğini doğrudan belirtmiş ve okuru tasarrufa çağırmıştır.

Yukarıda anlatılan durumda metnin iletisi bakımından hangi kavram söz konusudur?

  1. A Redif
  2. B Örtük ileti
  3. C İmge
  4. D Sembol
  5. E Açık ileti
11

Halk şiirinde dörtlüğün, divan şiirinde ise beytin temel nazım birimi olarak kullanılması öncelikle neyle açıklanır?

  1. A Ölçünün bulunmamasıyla
  2. B Dörtlüğün beyitten uzun olmasıyla
  3. C Beytin daha kolay yazılmasıyla
  4. D Şairlerin tercih yapmamasıyla
  5. E Her iki geleneğin kendi içinde oluşmuş biçim kurallarına sahip olmasıyla
12

Bir şiirde ahenk unsurlarının yoğun kullanılmasına karşın anlam bakımından hiçbir derinlik bulunmaması durumunda şiir için en uygun değerlendirme hangisidir?

  1. A Ahenk şiiri her durumda başarılı kılar.
  2. B Şiirde anlam hiç aranmaz.
  3. C Ahenk tek başına yeterli değildir; şiir ses ve anlamın birlikteliğiyle değer kazanır.
  4. D Şiirde yalnızca anlam önemlidir.
  5. E Ahenk ile anlamın ilgisi yoktur.
13
KavramÖzelliği
İmgeŞiire özgü, yeni kurulan görüntü
SembolYerleşik ve tanınan bir temsil

Tabloda iki kavramın özellikleri verilmiştir. Bu tabloya göre imge ile sembolü ayıran temel nokta hangisidir?

  1. A İmgenin ölçüye bağlı olması
  2. B İmgenin metne özgü ve yeni, sembolün ise yerleşik olması
  3. C Sembolün yalnızca şiirde kullanılması
  4. D İmgenin anlamsız olması
  5. E İkisinin de aynı olması
14
Örnek dizelerKarlı dağların ardındaBir yol bekler beni sanki

Yukarıdaki dizelerin her birinde eşit sayıda hece bulunmaktadır. Dizelerdeki hece sayısının eşitliğine dayanan ölçü hangisidir?

  1. A Aruz ölçüsü
  2. B Hece ölçüsü
  3. C Serbest ölçü
  4. D Karışık ölçü
  5. E Ölçüsüz söyleyiş
15
MetinGerçeklikle ilişkisi
Bilimsel metinDoğrulanabilir bilgi verir
ŞiirGerçeği duygu ve imge yoluyla dönüştürür

Tabloda iki metnin gerçeklikle ilişkisi karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmaya göre şiirdeki gerçeklik için en uygun ifade hangisidir?

  1. A Şiirde gerçeklik hiç bulunmaz.
  2. B Şiirdeki gerçeklik, yaşamdan alınıp sanatsal olarak yeniden kurulan bir gerçekliktir.
  3. C Şiir bilimsel bilgi vermeyi amaçlar.
  4. D Şiirdeki gerçeklik doğrulanabilir olmalıdır.
  5. E Şiir yalnızca belge sunar.
16
Örnek dizelerGece, camdan içeri sızan bir mürekkepSessizliği sayfa sayfa yazıyor

Yukarıdaki dizelerde gecenin mürekkebe benzetilerek yeni bir görüntü kurulması, şiirde hangi kavramla açıklanır?

  1. A Ölçü
  2. B Redif
  3. C İmge
  4. D Nazım birimi
  5. E Kafiye
17
Nazım birimiDize sayısı
Beyit2
Dörtlük4
BentDeğişken

Tabloda nazım birimleri ve dize sayıları verilmiştir. Divan şiirinde yaygın olarak kullanılan, anlam bakımından kendi içinde bütünlük taşıyan iki dizelik birim hangisidir?

  1. A Dörtlük
  2. B Beyit
  3. C Bent
  4. D Dize
  5. E Kıta
18
Örnek dizelerKuşlar göç etti, dallar çıplakFabrikanın bacası hâlâ tütüyor

Yukarıdaki dizelerde çevre sorunuyla ilgili bir yargı doğrudan söylenmemiş, okurun çıkarım yapması beklenmiştir. Bu durum hangi kavramla açıklanır?

  1. A Örtük ileti
  2. B Açık ileti
  3. C Ölçü
  4. D Nazım birimi
  5. E Kafiye
19
ÖlçüKafiyeRedifSes tekrarı

Kartlarda şiirde kullanılan bazı unsurlar verilmiştir. Bu unsurların şiire kattığı ortak değer hangisidir?

  1. A Ahenk
  2. B Olay örgüsü
  3. C Mekân
  4. D Anlatıcı
  5. E Didaktik amaç
20
Örnek dizelerBir tren geçti içimdenVagonları hep boş, hep sen

Yukarıdaki dizelerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?

  1. A Somut bir nesne soyut bir duruma taşınmıştır.
  2. B Dizelerde imge kullanılmıştır.
  3. C Dize sonlarında ses benzerliği vardır.
  4. D Şair bir duygu durumunu aktarmaktadır.
  5. E Dizeler belgesel bir olayı aktarmaktadır.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. D 2. A 3. C 4. D 5. E 6. C 7. D 8. D 9. A 10. E 11. E 12. C 13. B 14. B 15. B 16. C 17. B 18. A 19. A 20. E
1. sorunun çözümü

Kartlar ses, anlam ve ileti katmanlarını birlikte gösterir; şiir bu katmanların birlikteliğiyle kurulur.

  1. Birinci kart ses düzenini veriyor.
  2. İkinci kart anlam katmanını ekliyor.
  3. Üçüncü kart iletiyi getiriyor; üçü birlikte şiiri oluşturur.
2. sorunun çözümü

Sözcük yinelemesi hem ses düzeyinde ahenk sağlar hem de duyguyu pekiştirir.

  1. Aynı sözcük art arda yineleniyor.
  2. Yineleme kulakta bir ses düzeni kuruyor.
  3. Aynı zamanda seslenişteki duyguyu güçlendiriyor.
3. sorunun çözümü

Belirli aralıklarla yinelenen ses ve vurgu düzenine ritim denir; ritim ahengin temel bileşenlerindendir.

  1. Şiirde vurgular belirli aralıklarla yineleniyor.
  2. Bu düzenli yineleme bir akış oluşturuyor.
  3. Bu akışa ritim denir.
4. sorunun çözümü

Somut bir ögenin soyut bir kavramı sürekli biçimde temsil eder hâle gelmesine sembol (simge) denir.

  1. Zincir ve şafak somut ögelerdir.
  2. Şiirde soyut kavramları temsil ediyorlar.
  3. Bu temsil ilişkisine sembol denir.
5. sorunun çözümü

Görevleri farklı, sesleri benzeyen dize sonu ögelerine kafiye denir.

  1. Benzerlik ses düzeyinde.
  2. Ancak ögelerin görevleri farklı.
  3. Bu tür ses benzerliğine kafiye denir.
6. sorunun çözümü

Aruz ölçüsü hecelerin sayısına değil, açık (kısa) ve kapalı (uzun) oluşuna dayanır.

  1. Hece ölçüsü hece sayısına dayanıyor.
  2. Aruz farklı bir ölçüte dayanmalı.
  3. Bu ölçüt hecelerin uzunluk ve kısalığıdır.
7. sorunun çözümü

Dize sonlarında yinelenen aynı görevdeki ek ya da kelimelere redif; ondan önceki ses benzerliğine kafiye denir.

  1. Dize sonlarında yinelenen bir öge var.
  2. Bu ögenin görevi ve anlamı aynı.
  3. Aynı görevdeki bu yinelemeye redif denir.
8. sorunun çözümü

Ölçü, dizeler arasında düzenli bir ses akışı kurarak söyleyişi öngörülebilir ve akıcı kılar.

  1. Ölçülü şiir akıcı ve öngörülebilir okunuyor.
  2. Ölçüsüz şiirde akış şaire bağlı.
  3. Demek ki ölçü, ses akışına düzen kazandırır.
9. sorunun çözümü

Aynı ünsüzün bir dizede ya da yakın dizelerde yinelenmesine aliterasyon denir.

  1. Dizelerde "s" ünsüzü sık yineleniyor.
  2. Ünsüz yinelemesine aliterasyon denir.
  3. Ünlü yinelemesi ise asonans olarak adlandırılır.
10. sorunun çözümü

Yazarın doğrudan ve açıkça belirttiği mesaja açık ileti denir.

  1. Yazar mesajını doğrudan söylüyor.
  2. Okurun çıkarım yapmasına gerek yok.
  3. Doğrudan verilen mesaj açık iletidir.
11. sorunun çözümü

Halk ve divan şiiri; ölçüsünden nazım birimine kadar kendi içinde oturmuş kuralları olan iki ayrı gelenektir.

  1. İki gelenek farklı birimler kullanıyor.
  2. Bu farklılık rastgele değil, gelenek içinde oluşmuş.
  3. Her gelenek kendi biçim kurallarını taşır.
12. sorunun çözümü

Şiir ses ve anlamın birlikte kurduğu bir yapıdır; biri ötekinin yerini alamaz.

  1. Şiirde ses düzeni ahengi sağlar.
  2. Anlam ise okurda karşılık oluşturur.
  3. İkisi birlikte olduğunda şiir bütünlük kazanır.
13. sorunun çözümü

İmge şairin o metinde kurduğu özgün bir görüntüdür; sembol ise kültürde yerleşmiş, tanınan bir temsildir.

  1. Tabloda imge "yeni kurulan" diye tanımlanıyor.
  2. Sembol ise "yerleşik ve tanınan" olarak veriliyor.
  3. Ayrım, özgünlük ile yerleşiklik arasındadır.
14. sorunun çözümü

Dizelerdeki hece sayısının eşitliğine dayanan ölçüye hece ölçüsü denir.

  1. Ölçüde dayanak dizelerdeki hece sayısı.
  2. Hece sayısı eşitliğine dayanan ölçü hece ölçüsüdür.
  3. Aruz ise hecelerin uzunluk-kısalığına dayanır.
15. sorunun çözümü

Şiir yaşamdan beslenir ancak onu olduğu gibi aktarmaz; duygu ve imge yoluyla dönüştürerek yeniden kurar.

  1. Bilimsel metin doğrulanabilir bilgi verir.
  2. Şiir ise gerçeği dönüştürerek sunar.
  3. Yani şiirdeki gerçeklik yeniden kurulmuş bir gerçekliktir.
16. sorunun çözümü

Şairin dil aracılığıyla okurun zihninde yeni bir görüntü ya da duyum oluşturmasına imge denir.

  1. Gece somut bir nesneye benzetilmiş.
  2. Bu benzetme yeni bir görüntü kuruyor.
  3. Dil aracılığıyla kurulan bu görüntüye imge denir.
17. sorunun çözümü

İki dizeden oluşan ve kendi içinde anlam bütünlüğü taşıyan nazım birimi beyittir.

  1. Soruda iki dizelik birim isteniyor.
  2. Tabloda iki dizelik birim beyit olarak veriliyor.
  3. Beyit divan şiirinin temel birimidir.
18. sorunun çözümü

Metinde doğrudan söylenmeyip okurun bağlamdan çıkarması beklenen mesaja örtük ileti denir.

  1. Dizelerde bir yargı doğrudan söylenmiyor.
  2. Okur, verilen görüntülerden sonuç çıkarıyor.
  3. Bu biçimde verilen mesaja örtük ileti denir.
19. sorunun çözümü

Ölçü, kafiye, redif ve ses tekrarları şiirdeki ses düzenini, yani ahengi sağlayan unsurlardır.

  1. Kartlardaki unsurların hepsi sesle ilgilidir.
  2. Ses düzeni şiirde ahenk olarak adlandırılır.
  3. Olay örgüsü ve mekân ise anlatı unsurlarıdır.
20. sorunun çözümü

Dizelerde belgeye dayalı bir olay aktarımı yoktur; söyleyiş imgeye ve duyguya dayanır.

  1. Tren somut, "içimden geçmek" soyut bir duruma taşıyor.
  2. Bu taşıma imgedir ve duygu aktarır.
  3. Dize sonlarında ses benzerliği bulunuyor.
  4. Ancak belgesel bir olay aktarımı söz konusu değildir.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.