s

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Sözün Ezgisi
1
MetinZaman ifadesi
MasalEvvel zaman içinde
Anı1938 yılının kışında

Tabloda iki metnin zaman ifadesi karşılaştırılmıştır. Masaldaki zaman ifadesinin bu biçimde kullanılmasının nedeni hangisidir?

  1. A Masalın belirli bir tarihe bağlanmayarak her zamana ve yere uyarlanabilmesi
  2. B Anlatıcının tarihi bilmemesi
  3. C Masalın belge niteliği taşıması
  4. D Masalın kısa olması
  5. E Zamanın önemsiz sayılması
2
IDöşeme(tekerleme)IISerimIIIDüğümIVÇözümVDilek

Kartlarda masalın bölümleri sırayla numaralandırılmıştır. Anlamla ilgisi bulunmayan, ölçülü ve kafiyeli sözlerle dinleyicinin dikkatini çeken bölüm kaç numaralıdır?

  1. A I
  2. B II
  3. C III
  4. D IV
  5. E V
3
Kuşaktan kuşağaanlatılırYazıya geçgeçmiştirSöyleyeni bellideğildir

Kartlarda bir ürün grubunun özellikleri verilmiştir. Bu özellikleri taşıyan ürünler hangi başlık altında toplanır?

  1. A Bilimsel metinler
  2. B Sözlü kültür ürünleri
  3. C Resmî yazışmalar
  4. D Hukuk metinleri
  5. E Ders kitapları
4
SerimkişilertanıtılırDüğümsorun ortayaçıkarÇözümsorungiderilir

Şemada bir masalın olay düzeni verilmiştir. Bir öğrenci yazdığı masalda kahramanın karşısına hiçbir engel çıkarmamıştır. Şemaya göre bu masalda eksik kalan bölüm ve doğuracağı sonuç hangisidir?

  1. A Serim; kişiler tanıtılamaz
  2. B Düğüm; olay ilgi çekiciliğini yitirir
  3. C Çözüm; masal bitmez
  4. D Dilek; masal kapanmaz
  5. E Döşeme; masal başlayamaz
5
ÖlçütSözlü ürünYazılı ürün
YazarBelirsizBelli
MetinDeğişebilirSabit
AktarımAnlatarakOkuyarak

Tabloda iki ürün türü üç ölçüte göre karşılaştırılmıştır. Bu tabloya dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A Sözlü ürünlerde yazar belirsizdir.
  2. B Yazılı üründe metin sabittir.
  3. C Sözlü ürün anlatılarak aktarılır.
  4. D İki tür de aktarım yoluyla yaşar.
  5. E Sözlü ürünler yazılı ürünlerden daha eskidir.
6

Bir masalın kim tarafından ilk kez anlatıldığının bilinmemesi, bu ürünün hangi niteliğini gösterir?

  1. A Didaktik olduğunu
  2. B Kurmaca olduğunu
  3. C Anonim olduğunu
  4. D Manzum olduğunu
  5. E Çeviri olduğunu
7

Bir masalın "Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine." sözüyle bitmesi, masalın hangi bölümüne örnektir?

  1. A Serim bölümü
  2. B Döşeme bölümü
  3. C Dilek bölümü
  4. D Düğüm bölümü
  5. E Çözüm bölümü
8

Masallarda mekânın çoğu kez "bir memleket", "uzak diyarlar" gibi belirsiz ifadelerle verilmesi, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

  1. A Anlatıcının coğrafya bilmemesi
  2. B Masalın gerçek bir yeri anlatma amacı taşımaması
  3. C Masalın belge olması
  4. D Mekânın yapı unsuru olmaması
  5. E Masalın çeviri olması
9

Sözlü kültür ürünlerinde varyantların oluşmasının temel nedeni hangisidir?

  1. A Ürünün ölçülü yazılması
  2. B Ürünün basılı olarak çoğaltılması
  3. C Ürünün tek bir kişiye ait olması
  4. D Ürünün çeviri olması
  5. E Ürünün yazılı bir asla bağlı olmadan anlatıcı aracılığıyla aktarılması
10
Anlatıcıürünü aktarırDinleyiciöğrenirYeni anlatıcıkendikatkısıylaanlatır

Şemada sözlü ürünlerin aktarım biçimi verilmiştir. Şemaya göre "gelenek" kavramı bu süreçte neyi ifade eder?

  1. A Ürünün bir kişiye ait olmasını
  2. B Ürünün hiç değişmeden kalmasını
  3. C Ürünün yazıya geçirilmesini
  4. D Ürünün kuşaklar boyunca belirli kalıplar içinde aktarılmasını
  5. E Ürünün unutulmasını
11
OlayKişilerZamanMekân

Kartlarda anlatmaya bağlı metinlerin yapı unsurları verilmiştir. Bu unsurlardan hangisi metnin "nerede" sorusuna karşılık gelir?

  1. A Anlatıcı
  2. B Olay
  3. C Kişiler
  4. D Zaman
  5. E Mekân
12
MetinAnlatılanların niteliği
MasalHayal gücüyle kurulmuş
Haber metniYaşanmış olaya dayalı

Tabloda iki metnin anlattıkları bakımından farkı verilmiştir. Masalın bu özelliğini karşılayan kavram nedir?

  1. A Nesnellik
  2. B Kurmaca
  3. C Tanıklık
  4. D Belge
  5. E Nakil
13
AnonimdirVaryantlaşırKurmaca veolağanüstüdür

Kartlarda bu temada işlenen üç temel nitelik verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde masal hakkında ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Masal aktarıldıkça hiç değişmez.
  2. B Masal belge niteliği taşıyan bir metindir.
  3. C Masalın yazarı her zaman bellidir.
  4. D Masal; söyleyeni belirsiz, aktarıldıkça değişen ve gerçeklik dışı unsurlarla kurulan bir sözlü kültür ürünüdür.
  5. E Masalda olağanüstü unsur bulunmaz.
14

Masal anlatıcısının anlatıya tekerlemeyle başlamasının dinleyici üzerindeki temel işlevi hangisidir?

  1. A Dinleyiciyi gerçeklikten uzaklaştırıp masal dünyasına hazırlamak
  2. B Olayın tarihini bildirmek
  3. C Kişileri tanıtmak
  4. D Mekânı betimlemek
  5. E Dersi doğrudan vermek
15
TürKahramanlarAmaç
Masalİnsan, dev, periEğlendirmek ve ders vermek
FablGenellikle hayvanlarDers vermek

Tabloda iki tür karşılaştırılmıştır. Bu tabloya göre fablı masaldan ayıran en belirgin özellik hangisidir?

  1. A Anonim olmaması
  2. B Kurmaca olmaması
  3. C Ders vermemesi
  4. D Manzum yazılamaması
  5. E Kahramanlarının genellikle hayvanlardan seçilmesi
16
Masal kalıplarıBir varmış bir yokmuş......az gitmiş uz gitmiş......gökten üç elma düşmüş.

Yukarıdaki sözlerin farklı masallarda hemen hemen aynı biçimde karşımıza çıkması, sözlü kültür ürünlerinin hangi özelliğiyle ilgilidir?

  1. A Ürünlerin belge niteliği taşıması
  2. B Ürünlerin çeviri olması
  3. C Kalıplaşmış ifadelerin belleğe ve aktarıma kolaylık sağlaması
  4. D Ürünlerin ölçülü olması
  5. E Ürünlerin yazarının belli olması
17
TekerlemedenDam üstünde saksağanVur beline kazmayı

Yukarıdaki tekerlemede dizeler arasında anlam bağı bulunmadığı hâlde söz akıcı biçimde söylenebilmektedir. Bunu sağlayan temel unsur nedir?

  1. A Kişi tanıtımı
  2. B Olay örgüsü
  3. C Ses tekrarlarına ve ritme dayalı ahenk
  4. D Mekân betimlemesi
  5. E Didaktik amaç
18

Bir masaldan bölüm

Yolun sonunda beliren yaşlı adam, çocuğa üç tüy verdi. "Sıkıştığında birini yak." dedi ve göz açıp kapayıncaya kadar kayboldu.

Yukarıdaki parçada masalın hangi özelliği belirgin biçimde öne çıkmaktadır?

  1. A Olağanüstülük
  2. B Nesnellik
  3. C Bilimsellik
  4. D Belgesellik
  5. E Tarihsellik
19

Bir masaldan bölüm

Az gitmiş uz gitmişler; ben de oradaydım, kırk gün kırk gece düğün yaptılar, bana da bir tabak pilav verdiler, elimden döküldü.

Yukarıdaki parçada masal anlatıcısıyla ilgili hangi özellik dikkat çekmektedir?

  1. A Anlatıcının kişileri hiç tanıtmaması
  2. B Anlatıcının hiç görünmemesi
  3. C Anlatıcının olayları belgelere dayandırması
  4. D Anlatıcının kendini olayın içine katarak dinleyiciyle bağ kurması
  5. E Anlatıcının zamanı kesin vermesi
20
YöreMasalın sonu
A yöresiKahraman köyüne döner
B yöresiKahraman padişah olur

Tabloda aynı masalın iki yöredeki bitişi karşılaştırılmıştır. Aynı ürünün yöreden yöreye böyle değişmesine ne ad verilir?

  1. A Redif
  2. B Motif
  3. C Beyit
  4. D Varyant
  5. E Mazmun
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. A 2. A 3. B 4. B 5. E 6. C 7. C 8. B 9. E 10. D 11. E 12. B 13. D 14. A 15. E 16. C 17. C 18. A 19. D 20. D
1. sorunun çözümü

Belirsiz zaman, masalı belirli bir çağa bağlamaz; böylece her dinleyici için geçerli ve aktarılabilir kalır.

  1. Anı metni kesin bir tarih veriyor.
  2. Masal ise belirsiz bir zaman kullanıyor.
  3. Belirsizlik masalı çağa bağlamaz, aktarılabilir kılar.
2. sorunun çözümü

Döşeme (tekerleme), masalın başında yer alan; ses ve ritim değeri anlamından önde olan bölümdür.

  1. Masalın başında tekerleme yer alır.
  2. Tekerlemede anlam değil ses ve ritim öndedir.
  3. Kartlarda bu bölüm I numaralıdır.
3. sorunun çözümü

Anlatılarak aktarılan, söyleyeni belli olmayan ve yazıya sonradan geçen ürünler sözlü kültür ürünleridir.

  1. Kartlarda aktarımın anlatarak yapıldığı belirtiliyor.
  2. Söyleyeninin bilinmediği de söyleniyor.
  3. Bu iki nitelik sözlü kültür ürünlerini tanımlar.
4. sorunun çözümü

Düğüm, kahramanın karşısına çıkan engel ve sorunun ortaya çıktığı bölümdür; olmadığında anlatı merak duygusunu kaybeder.

  1. Şemada düğüm, sorunun ortaya çıktığı bölüm.
  2. Öğrencinin masalında hiç engel yok.
  3. Engel olmayınca merak ve ilgi oluşmaz.
5. sorunun çözümü

Tabloda ürünlerin ortaya çıkış sırasına ilişkin bir veri yoktur; bu yargı tablodan çıkarılamaz.

  1. Tabloda yazar, metin ve aktarım ölçütleri var.
  2. İlk dört seçenek bu satırlardan çıkarılabilir.
  3. Ortaya çıkış sırasına dair hiçbir satır bulunmuyor.
6. sorunun çözümü

Söyleyeni ya da yazarı bilinmeyen ürünlere anonim ürün denir.

  1. Ürünün ilk anlatıcısı bilinmiyor.
  2. Yazarı belli olmayan ürünlere anonim denir.
  3. Kurmaca ise ayrı bir niteliktir, yazarla ilgisi yoktur.
7. sorunun çözümü

Masalın sonunda anlatıcının dinleyiciye ve kendine iyi dilekte bulunduğu bölüme dilek bölümü denir.

  1. Söz masalın en sonunda yer alıyor.
  2. İçeriğinde iyi dilek bulunuyor.
  3. Bu kalıp masalın dilek bölümüdür.
8. sorunun çözümü

Masal gerçek bir yeri tanıtmayı amaçlamaz; kurmaca yapısı belirsiz mekânla uyumludur.

  1. Masal kurmaca bir metindir.
  2. Amacı gerçek bir yeri tanıtmak değildir.
  3. Bu yüzden mekân belirsiz bırakılır.
9. sorunun çözümü

Değiştirilemez yazılı bir asıl bulunmadığı için her anlatıcı ürünü kendi belleği ve yöresine göre yeniden kurar; varyant böyle doğar.

  1. Ürün yazılı olarak sabitlenmemiştir.
  2. Her anlatıcı onu yeniden kurar.
  3. Bu yeniden kurmalar farklı biçimleri, yani varyantları doğurur.
10. sorunun çözümü

Gelenek, ürünün belirli kalıp ve kurallar içinde kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlayan yapıdır; bu aktarım değişimi dışlamaz.

  1. Şemada ürün bir kuşaktan ötekine geçiyor.
  2. Her yeni anlatıcı kendi katkısını yapıyor.
  3. Aktarımı sürdüren bu kalıplı yapıya gelenek denir.
11. sorunun çözümü

Olayın geçtiği yeri belirten unsur mekândır.

  1. Yapı unsurları olay, kişi, zaman ve mekândır.
  2. "Nerede" sorusu yeri sorar.
  3. Yeri karşılayan unsur mekândır.
12. sorunun çözümü

Yaşanmış olaya değil, hayal gücüne dayanarak kurulan metinlere kurmaca denir.

  1. Haber metni yaşanmışa dayanıyor.
  2. Masal ise hayal gücüyle kuruluyor.
  3. Hayal gücüyle kurulan metin kurmacadır.
13. sorunun çözümü

Kartlar anonimlik, varyantlaşma ve kurmaca-olağanüstülük niteliklerini birlikte gösterir.

  1. Birinci kart söyleyeninin belirsizliğini söylüyor.
  2. İkinci kart aktarıldıkça değiştiğini ekliyor.
  3. Üçüncü kart kurmaca ve olağanüstü yapısını getiriyor.
14. sorunun çözümü

Anlamsız ve şaşırtıcı sözlerden oluşan tekerleme, dinleyiciyi gündelik gerçeklikten koparıp masalın kurmaca dünyasına geçirir.

  1. Tekerlemenin anlam değeri düşüktür.
  2. Ses ve ritim öndedir, mantık geri plandadır.
  3. Bu geçiş dinleyiciyi kurmaca dünyaya hazırlar.
15. sorunun çözümü

Tabloda iki tür de kurmaca ve ders verici; ayrım kahraman kadrosundadır.

  1. İki tür de ders verme amacı taşıyor.
  2. Fark, kahramanların seçiminde.
  3. Fablda kahramanlar genellikle hayvanlardır.
16. sorunun çözümü

Kalıp sözler anlatıcının belleğine dayanak olur ve anlatının akışını kolaylaştırır; bu yüzden sözlü kültürde yaygındır.

  1. Aynı sözler farklı masallarda tekrarlanıyor.
  2. Sözlü aktarımda anlatıcı belleğine dayanır.
  3. Kalıp sözler bu belleği destekleyip aktarımı kolaylaştırır.
17. sorunun çözümü

Tekerlemede anlam değil; ses benzerlikleri, ritim ve söyleyiş kolaylığı, yani ahenk öndedir.

  1. Dizeler arasında anlam bağı yok.
  2. Buna rağmen söyleyiş akıcı.
  3. Akıcılığı sağlayan ses tekrarı ve ritimdir.
18. sorunun çözümü

Bir anda kaybolma ve sihirli nesne, gerçek hayatta karşılığı olmayan olağanüstü unsurlardır.

  1. Parçada yaşlı adam bir anda kayboluyor.
  2. Verilen tüylerin sihirli bir işlevi var.
  3. Gerçeklikte karşılığı olmayan bu unsurlar olağanüstülüktür.
19. sorunun çözümü

Masal anlatıcısı kendini anlatının içine katarak dinleyiciyle doğrudan ilişki kurar; bu, sözlü anlatımın belirgin özelliğidir.

  1. Anlatıcı "ben de oradaydım" diyor.
  2. Kendisini olayın içine yerleştiriyor.
  3. Bu tutum dinleyiciyle doğrudan bağ kurmayı sağlar.
20. sorunun çözümü

Sözlü kültür ürünlerinin anlatıcıya ve yöreye göre değişen biçimlerine varyant denir.

  1. Aynı masal iki yörede farklı bitiyor.
  2. Sözlü aktarımda her anlatıcı ürüne kendi katkısını yapar.
  3. Ortaya çıkan farklı biçimlere varyant denir.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı diğer yazılılar

1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.