11. Sınıf Tarih 2. Dönem 2. Yazılı

Osmanlı Devleti; Feshane, Hereke ve Tophane gibi işletmeleri doğrudan devlet eliyle kurmuştur. Bu tercihin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Özel sermayenin bu yatırımları üstlenecek güçte olmaması
• B) Özel girişimin yasaklanmış olması
• C) Hammadde bulunmaması
• D) Ordunun ihtiyacının bulunmaması
• E) Yabancı sermayenin reddedilmesi

Tabloda kapitülasyonların iki farklı dönemdeki anlamı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan karşılık hangisidir?

• A) Osmanlı sanayisini koruyan bir kalkan
• B) Gümrük gelirlerini artıran bir düzenleme
• C) Yabancı tüccara üstünlük sağlayıp yerli üreticiyi savunmasız bırakan bir bağ
• D) Ticareti tümüyle durduran bir yasak
• E) Yalnız savaş zamanı geçerli bir izin

Fabrika düzeninde üretim, ustanın kendi evinde değil çok sayıda işçinin bir arada çalıştığı büyük yapılarda yürütülmüştür. Bu değişimin üretim üzerindeki doğrudan sonucu nedir?

• A) Üretimin azalması
• B) Aynı sürede çok daha fazla mal üretilebilmesi
• C) Ustaların sayısının artması
• D) Ürün fiyatlarının yükselmesi
• E) El işçiliğinin yaygınlaşması

Yukarıdaki anlatım, sanayileşmenin ilk dönemindeki çalışma koşullarını yansıtmaktadır. Bu koşulların doğurduğu tarihsel sonuç nedir?

• A) Fabrikaların kapanması
• B) Kırsala geri dönülmesi
• C) Makinelerin terk edilmesi
• D) Üretimin durması
• E) Çalışma koşullarını düzeltmeye yönelik işçi örgütlenmesinin ve yasal düzenlemelerin doğması

Sanayi Devrimi üretimi artırırken kentleşmeyi hızlandırmış, yeni toplumsal kesimler doğurmuş ve devletler arası rekabeti sertleştirmiştir. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Üretim biçimi değişmiştir.
• B) Toplumsal yapı yeni kesimler kazanmıştır.
• C) Kentleşme hızlanmıştır.
• D) Devletler arası rekabet artmıştır.
• E) Değişim yalnız ekonomik alanla sınırlı kalmıştır.

Kırsaldan kentlere göç eden nüfus fabrikalarda ücretle çalışmaya başlamıştır. Bu gelişmenin toplum yapısında doğurduğu yeni kesim hangisidir?

• A) Toprak soyluları
• B) Lonca ustaları
• C) Ücretli işçi sınıfı
• D) Tımarlı sipahiler
• E) Ahi birlikleri

Sanayileşmeyle büyüyen kentlerde okuryazarlık, basın ve örgütlenme hızla yaygınlaşmıştır. Bu gelişmelerin siyasi hayata etkisi nedir?

• A) Siyasi taleplerin örgütlü biçimde dile getirilmesi
• B) Siyasetin tümüyle sona ermesi
• C) Basının kapanması
• D) Kentlerin küçülmesi
• E) Okuryazarlığın azalması

Bir ticaret sözleşmesiyle yabancı tüccarın iç ticarette yerli tüccardan daha düşük vergi ödemesi mümkün hâle gelmiştir. Bu düzenlemenin yerli tüccar açısından sonucu nedir?

• A) Yerli tüccarın kârının artması
• B) İç pazarda kendi ülkesinde dezavantajlı duruma düşmesi
• C) İhracatın kolaylaşması
• D) Vergilerin eşitlenmesi
• E) Loncaların güçlenmesi

Osmanlı’da açılan ıslahhane ve sanayi mekteplerinde gençlere dokumacılık, marangozluk ve demircilik öğretilmiştir. Bu okulların sanayileşme açısından amacı nedir?

• A) Tarımsal üretimi artırmak
• B) Fabrikaların kapatılmasını sağlamak
• C) Yabancı malların ithalini artırmak
• D) Üretimde çalışacak teknik iş gücünü yetiştirmek
• E) Loncaları kapatmak

Fabrikalar sürekli hammadde ve ürettiklerini satacak geniş pazarlar gerektirmiştir. Bu iki ihtiyacın dış politikaya yansıması nasıl olmuştur?

• A) Devletlerin dışa kapanması
• B) Ticaretin bırakılması
• C) Savaşların tümüyle sona ermesi
• D) Sömürgeciliğin hız kazanıp devletler arası rekabetin sertleşmesi
• E) Gümrük vergilerinin kaldırılması

Yukarıdaki tanım, 18. yüzyıldan itibaren Avrupa’da yaşanan köklü bir dönüşümü anlatmaktadır. Sözü edilen dönüşümün adı nedir?

• A) Rönesans
• B) Reform
• C) Sanayi Devrimi
• D) Fransız İhtilali
• E) Coğrafi Keşifler

Avrupa’nın artan pamuk ihtiyacı, Osmanlı’nın bazı bölgelerinde tahıl yerine pamuk ekilmesine yol açmıştır. Bu yönelimin bölge ekonomisi açısından taşıdığı risk nedir?

• A) Üretimin tümüyle durması
• B) Toprakların verimsizleşmesi
• C) Tarımın bırakılması
• D) Nüfusun azalması
• E) Üretimin tek ürüne ve dış fiyat dalgalanmalarına bağlı hâle gelmesi

Bir ülkenin fabrika kurabilmesi için makine, nitelikli iş gücü ve uzun vadeli sermaye bir arada bulunmalıdır. Osmanlı’nın sanayileşmede zorlanmasının bu çerçevedeki temel nedeni nedir?

• A) Nüfusunun az olması
• B) Hammadde bulunmaması
• C) Sermaye birikimi ve teknik iş gücünün yetersiz kalması
• D) Ulaşım yollarının hiç olmaması
• E) Ticaretin yasak olması

Avrupa fabrikalarında üretilen ucuz dokumalar Osmanlı çarşılarına girmeye başlamıştır. Bu durumun yerli lonca üretimi üzerindeki etkisi nedir?

• A) Lonca üretiminin fiyat rekabetine dayanamayıp gerilemesi
• B) Lonca sayısının artması
• C) Yerli üretimin ucuzlaması
• D) İhracatın artması
• E) Çırak sayısının çoğalması

Osmanlı topraklarında yabancı şirketlerce yapılan demir yollarının çoğu limanlara ulaşan hatlardan oluşuyordu. Bu güzergâh tercihinin gösterdiği amaç nedir?

• A) İç bölgeler arasındaki yolculuğu kolaylaştırmak
• B) Askerî sevkiyatı tümüyle engellemek
• C) Şehirleri birbirine bağlamak
• D) Hammaddenin limana, oradan da dışarıya taşınmasını kolaylaştırmak
• E) Tarımı sona erdirmek

Buharlı gemi ve demir yolu, malların daha kısa sürede ve daha ucuza taşınmasını sağlamıştır. Bu gelişmenin ticaret üzerindeki etkisi nedir?

• A) Ticaretin yavaşlaması
• B) Uzak pazarların erişilebilir hâle gelmesi
• C) Limanların kapanması
• D) Malların pahalanması
• E) Deniz ticaretinin bırakılması

Tabloda 19. yüzyılda Osmanlı ile Avrupa arasındaki ticaretin yönü gösterilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş bırakılan yere ne gelmelidir?

• A) İşlenmemiş maden cevheri
• B) Canlı hayvan
• C) Ham deri
• D) Kereste ve yapı taşı
• E) Fabrikada üretilmiş dokuma ve mamul eşya

Dış borçla alınan kaynak üretime değil de cari giderlere ve borç ödemesine harcanırsa borç kendini finanse edecek gelir üretmez. Bu durumun devlet maliyesindeki sonucu nedir?

• A) Borcun kendiliğinden kapanması
• B) Borcun büyüyerek maliyeyi kalıcı bağımlılığa sürüklemesi
• C) Gelirlerin artması
• D) Vergilerin kaldırılması
• E) Yatırımların hızlanması

Grafikte sanayileşen bir ülkede kent nüfusunun dönemlere göre değişimi verilmiştir. Grafikteki eğilimin kentler üzerinde doğurduğu sorun nedir?

• A) Konut, altyapı ve sağlık hizmetlerinin nüfusa yetişememesi
• B) Kentlerin boşalması
• C) Fabrikaların kapanması
• D) Tarımın kentlere taşınması
• E) Nüfusun kırsala dönmesi

Tabloda 19. yüzyılda iki tarafın üretim ve ticaret konumu karşılaştırılmıştır. Tablodaki bilgilerden hareketle ulaşılabilecek yargı hangisidir?

• A) İki tarafın da aynı üretim düzeyinde olduğu
• B) Osmanlı’nın mamul mal ihraç ettiği
• C) Avrupa’nın hammadde sattığı
• D) Osmanlı’nın uluslararası iş bölümünde hammadde sağlayıcı konuma yerleştiği
• E) İki taraf arasında ticaret bulunmadığı