11. Sınıf Tarih 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
18. yüzyılda Avrupa başkentlerine gönderilen elçilerden, gördükleri kurumları ve uygulamaları ayrıntılı biçimde rapor etmeleri istenmiştir. Bu isteğin temel amacı hangisidir?
- A Elçilikleri kapatmak
- B Savaş ilan etmek
- C Ticareti durdurmak
- D Batı’daki gelişmeleri öğrenip yararlanılabilecek yönleri belirlemek
- E Vergi toplamak
Şemada 1911-1918 arasındaki gelişmeler sırayla verilmiştir. Şemaya göre bu dönem için yapılabilecek en uygun değerlendirme hangisidir?
- A Yalnızca tek bir savaş yaşandığı
- B Dönemin barış içinde geçtiği
- C Aralıksız savaşların devletin insan ve ekonomik kaynaklarını tükettiği
- D Savaşların ekonomiye katkı sağladığı
- E İşgallerin yaşanmadığı
Osmanlı arşivlerinin yalnızca Türkiye için değil, bu topraklarla ilişkili birçok ülkenin tarihi için de temel kaynak sayılmasının nedeni hangisidir?
- A Arşivlerin çok yeni olması
- B Arşivlerin yalnızca askerî kayıt tutması
- C Arşivlerin okunamaz olması
- D Kayıtların yalnızca bir şehre ait olması
- E Arşivlerin geniş bir coğrafyanın idari, mali ve toplumsal kayıtlarını içermesi
Kartlarda 18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yapılan bazı düzenlemeler verilmiştir. Bu düzenlemelerin ortak amacı hangisidir?
- A Nüfusu artırmak
- B Ticareti durdurmak
- C Tarımı geliştirmek
- D Vergileri kaldırmak
- E Askerî alanda Batı’daki gelişmelere yetişmek
Şemada 1755 depreminin ardından yaşanan süreç verilmiştir. Şemaya göre bu depremin düşünce tarihi bakımından öne çıkan etkisi hangisidir?
- A Doğa olaylarının nedenlerinin bilimsel yöntemle araştırılmasının güçlenmesi
- B Depremlerin hiç incelenmemesi
- C Bilimsel çalışmaların durması
- D Şehirlerin terk edilmesi
- E Ticaretin sona ermesi
| Yöntem | Bir kitabın çoğaltılma hızı |
|---|---|
| Elle istinsah | Aylarca sürer |
| Matbaa | Kısa sürede çok sayıda |
Tabloda kitap çoğaltmanın iki yolu karşılaştırılmıştır. Bu farkın kültür hayatı bakımından doğurduğu en önemli sonuç hangisidir?
- A Kütüphanelerin kapanması
- B Kitap sayısının azalması
- C Okuma yazmanın gerilemesi
- D Kitabın ucuzlayıp daha geniş kesime ulaşabilmesi
- E Yazının unutulması
Aynı dönemde birbirinden farklı birleştirici öneriler ortaya çıkmasının temel nedeni hangisidir?
- A Devletin hiçbir sorunu bulunmaması
- B Devletin parçalanma tehdidiyle karşı karşıya olması ve çözüm arayışının çeşitlenmesi
- C Fikir üretiminin yasaklanması
- D Nüfusun tek bir topluluktan oluşması
- E Savaşların sona ermesi
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel gelişme verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde dönem hakkında ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Dönemde hiçbir değişim yaşanmamıştır.
- B Yenilikler yalnızca maliyede yapılmıştır.
- C Dönem yalnızca kültürel gelişmelerden ibarettir.
- D Devlet Batı ile hiç temas kurmamıştır.
- E Kayıplarla yüzleşen devletin Batı ile teması artmış ve çözümü öncelikle askerî yeniliklerde aramıştır.
Şemada 1908 sonrası siyasi hayatın seyri verilmiştir. Şemaya göre bu dönemin siyasi hayat bakımından öne çıkan özelliği hangisidir?
- A Çok partili ve rekabetçi bir siyasi ortamın doğması
- B Siyasi faaliyetin yasaklanması
- C Meclisin kapatılması
- D Seçimlerin kaldırılması
- E Partilerin birleşmesi
Bir yönetim sorunu
Merkezin uzak bölgelerde vergi toplama ve asker temin etme işlerini yerel nüfuz sahiplerine bırakması, bu kişilerin bölgelerinde güç kazanmasına yol açmıştır.
Yukarıda anlatılan gelişmenin merkezî otorite bakımından doğurduğu sonuç hangisidir?
- A Merkezin taşra üzerindeki denetiminin zayıflaması
- B Merkezin denetiminin güçlenmesi
- C Vergi gelirlerinin artması
- D Ordunun büyümesi
- E Sınırların genişlemesi
Bir fermanın içeriği
Yayımlanan fermanla; can, mal ve namus güvenliğinin sağlanacağı, vergilerin herkesin gelirine göre alınacağı ve askerliğin belirli bir düzene bağlanacağı duyurulmuştur.
Yukarıda içeriği verilen düzenlemenin hukuk tarihi bakımından en önemli yönü hangisidir?
- A Mahkemelerin kapatılması
- B Vergilerin tamamen kaldırılması
- C Askerliğin sona ermesi
- D Padişahın kendi yetkisini hukuk kurallarıyla sınırlamayı kabul etmesi
- E Fermanın hiç uygulanmaması
Kartlarda 19. yüzyılda hukuk alanında yapılan düzenlemeler verilmiştir. Bu düzenlemelerin ortak amacı hangisidir?
- A Ticareti yasaklamak
- B Mahkemeleri kapatmak
- C Kanunları sözlü hâle getirmek
- D Yargıyı düzenli ve öngörülebilir bir yapıya kavuşturmak
- E Yargıyı yerel beylere bırakmak
Şemada bir cephedeki sonucun etkileri verilmiştir. Şemaya göre bu cephedeki sonucun savaşın genel gidişatı bakımından önemi hangisidir?
- A Savaşın hemen bitmesi
- B Bir müttefike ulaşacak yardım yolunun kapanarak savaşın süresini uzatması
- C Cephenin önemsiz kalması
- D Boğazın kolayca geçilmesi
- E Yardımın hızlanması
| Girişim | Karşılaşılan güçlük |
|---|---|
| Fabrika kurulması | Sermaye ve teknik personel eksikliği |
| Yerli üretim | Ucuz ithal mal ile rekabet |
Tabloda sanayileşme çabalarında karşılaşılan güçlükler verilmiştir. Bu güçlüklerin ortak sonucu hangisidir?
- A Teknik personelin artması
- B Sanayinin hızla yayılması
- C İthalatın durması
- D Sermayenin bollaşması
- E Kurulan işletmelerin kalıcı ve yaygın hâle gelmekte zorlanması
Savaş yıllarında seyyar hastaneler kurulması, karantina uygulanması ve aşı çalışmalarına ağırlık verilmesinin ortak amacı hangisidir?
- A Salgınların yayılmasını sınırlayıp can kaybını azaltmak
- B Hastaneleri kapatmak
- C Askerleri terhis etmek
- D Savaşı uzatmak
- E Göçü hızlandırmak
Şemada anayasal düzenin seyri verilmiştir. Şemaya göre 1876-1908 arası için yapılabilecek en uygun değerlendirme hangisidir?
- A Anayasal düzenin kesintiye uğradığı ve yeniden kurulduğu
- B Anayasanın hiç yürürlüğe girmediği
- C Meclisin hiç kapatılmadığı
- D Anayasal düzenin kesintisiz sürdüğü
- E Meclisin hiç açılmadığı
Telgraf hatlarının ve demir yollarının yaygınlaşmasının merkezî yönetim açısından doğurduğu sonuç hangisidir?
- A Yerel yöneticilerin güçlenmesi
- B Taşranın merkezden kopması
- C Taşra üzerindeki denetimin güçlenmesi
- D Vergilerin toplanamaması
- E İletişimin yavaşlaması
| Gelişme | Ekonomik sonucu |
|---|---|
| Erkek nüfusun cephede olması | Tarımsal üretimin düşmesi |
| Ulaşım hatlarının askerî kullanımı | ? |
Tabloda savaşın ekonomik etkileri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre bu boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Ulaşımın ucuzlaması
- B Malların şehirlere ulaşmasının güçleşmesi
- C Üretimin artması
- D Fiyatların düşmesi
- E Ticaretin serbestleşmesi
| Düzenleme | Getirdiği ilke |
|---|---|
| Tanzimat Fermanı | Can, mal ve namus güvenliği |
| Islahat Fermanı | ? |
Tabloda iki ferman ve getirdikleri ilkeler eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Islahat Fermanı’nın gayrimüslimlerin hukuki durumunu düzenlediği bilindiğine göre bu boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Toprakların dağıtılması
- B Askerliğin kaldırılması
- C Vergilerin artırılması
- D Meclisin açılması
- E Müslüman ve gayrimüslim tebaa arasında hukuki eşitlik
Kartlarda savaş yıllarında cephe gerisinde yaşananlar verilmiştir. Bu gelişmelerin ortak yönü hangisidir?
- A Üretimin durması
- B Savaşın yalnızca askerleri ilgilendirmesi
- C Savaşın yalnızca cepheyi değil, gündelik hayatın tamamını etkilemesi
- D Okulların büyümesi
- E Gıdanın bollaşması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Ayrıntılı raporlar, Batı’daki kurum ve uygulamaların tanınmasını ve uyarlanabilir yönlerinin belirlenmesini amaçlıyordu.
- Elçilerden gözlem ve rapor isteniyor.
- Rapor edilenler kurumlar ve uygulamalar.
- Amaç bunları tanıyıp yararlanılabilecek yönleri bulmaktır.
2. sorunun çözümü
Şema, birbirini izleyen savaşları gösterir; ara vermeden süren savaş hâli insan ve ekonomik kaynakları tüketmiştir.
- Şemada savaşlar art arda geliyor.
- Aralarında toparlanma dönemi yok.
- Kesintisiz savaş kaynakları tüketir.
3. sorunun çözümü
Uzun süre geniş bir coğrafyada yönetim yürütüldüğü için arşivler o bölgelerin nüfus, vergi ve idare kayıtlarını da içerir.
- Devlet uzun süre geniş bir coğrafyayı yönetmiş.
- Yönetim kayıt tutmayı gerektirir.
- Bu kayıtlar bugün o bölgelerin de tarihine kaynaklık eder.
4. sorunun çözümü
Yeni birlikler, teknik okullar ve uzman getirilmesi; hepsi savaş alanındaki geriliği kapatmaya yönelik askerî nitelikli adımlardır.
- Kartlarda birlik, okul ve uzman var.
- Üçü de askerî alanla ilgili.
- Amaç, savaş alanındaki farkı kapatmaktır.
5. sorunun çözümü
Büyük yıkım, nedenleri üzerine yoğun bir tartışma başlatmış ve doğa olaylarının bilimsel olarak incelenmesini hızlandırmıştır.
- Şemada depremin ardından nedenler tartışılıyor.
- Tartışma bilimsel inceleme yönüne evriliyor.
- Bu da doğa olaylarının bilimsel araştırılmasını güçlendirir.
6. sorunun çözümü
Çoğaltma hızının artması birim maliyeti düşürür; ucuzlayan kitap daha geniş bir kesime ulaşır ve bilgi yayılır.
- Elle çoğaltma uzun sürüyor ve pahalı.
- Matbaa kısa sürede çok sayıda üretiyor.
- Artan üretim birim maliyeti düşürür.
- Ucuzlayan kitap daha geniş kesime ulaşır.
7. sorunun çözümü
Ortak sorun devletin bütünlüğünü koruma kaygısıdır; bu kaygıya farklı çevreler farklı çözümler önerdiği için akımlar çeşitlenmiştir.
- Dönemin ortak sorunu parçalanma tehdidiydi.
- Her çevre bu tehdide kendi çözümünü önerdi.
- Bu yüzden birden çok akım aynı anda ortaya çıktı.
8. sorunun çözümü
Kartlar kayıp, temas ve askerî yenilik başlıklarını birlikte gösterir; üçü birbirini izleyen bir süreç oluşturur.
- Birinci kart toprak kaybını söylüyor.
- İkinci kart bu kaybın Batı ile teması artırdığını ekliyor.
- Üçüncü kart çözümün askerî alanda arandığını belirtiyor.
9. sorunun çözümü
Meclisin yeniden açılmasıyla partiler kurulmuş ve seçim rekabeti başlamıştır.
- Meclis yeniden açılıyor.
- Partiler kuruluyor ve siyasi hayat canlanıyor.
- Seçimlerle birlikte rekabetçi bir ortam doğuyor.
10. sorunun çözümü
Vergi ve asker gibi temel yetkilerin yerel güç sahiplerine bırakılması, merkezin taşra üzerindeki doğrudan denetimini zayıflatır.
- Merkez temel işleri yerel kişilere bırakıyor.
- Bu kişiler bölgelerinde güç kazanıyor.
- Güç kazanan yerel aktör merkeze bağımlılığını azaltır.
- Sonuçta merkezin denetimi zayıflar.
11. sorunun çözümü
Yöneticinin uyacağını ilan ettiği kurallar koyması, yetkinin hukukla sınırlanması yönünde atılmış bir adımdır.
- Fermanla belirli güvenceler ilan ediliyor.
- Bu güvenceler yönetimi de bağlar.
- Yani padişah kendi yetkisini kurala bağlamış olur.
12. sorunun çözümü
Uzmanlaşmış mahkemeler ve yazılı kanunlar, yargılamanın belirli kurallara göre ve önceden bilinebilir biçimde yürütülmesini amaçlar.
- Kartlarda uzmanlaşmış mahkemeler var.
- Kanunlar yazılı hâle getiriliyor.
- İkisi birlikte düzenli ve öngörülebilir bir yargı kurar.
13. sorunun çözümü
Boğazın geçilememesi, müttefike ulaştırılacak yardım yolunu kapatmış ve savaşın seyrini uzatmıştır.
- Boğaz geçilemiyor.
- Bu yüzden yardım hedefe ulaşamıyor.
- Yardımsız kalan cephe savaşı uzatıyor.
14. sorunun çözümü
Sermaye ve personel eksikliği kuruluşu, ucuz ithal mal ise ayakta kalmayı zorlaştırmış; işletmeler kalıcı olamamıştır.
- Kuruluş aşamasında sermaye ve personel eksik.
- Kurulduktan sonra ucuz ithal malla rekabet var.
- İki güçlük birleşince işletmeler kalıcı olamaz.
15. sorunun çözümü
Seyyar hastane tedaviyi, karantina bulaşmayı sınırlamayı, aşı ise korunmayı hedefler; üçü birlikte can kaybını azaltmayı amaçlar.
- Seyyar hastane tedavi imkânı sağlıyor.
- Karantina bulaşmayı sınırlıyor.
- Aşı korunmayı amaçlıyor; ortak hedef can kaybını azaltmaktır.
16. sorunun çözümü
Şema meclisin açılıp kapandığını ve yıllar sonra yeniden açıldığını gösterir; yani süreç kesintili ilerlemiştir.
- Meclis 1876’da açılıyor.
- 1878’de kapatılıyor.
- 1908’de yeniden açılıyor; süreç kesintiye uğramıştır.
17. sorunun çözümü
Haberin hızlı ulaşması ve askerin hızlı sevk edilebilmesi, merkezin uzak bölgelerdeki denetimini artırır.
- Telgrafla emir kısa sürede iletilebiliyor.
- Demir yoluyla asker hızla sevk edilebiliyor.
- İkisi birlikte merkezin taşradaki denetimini güçlendirir.
18. sorunun çözümü
Ulaşım hatlarının öncelikle askerî sevkiyata ayrılması, sivil malların taşınmasını güçleştirmiş ve kıtlığı derinleştirmiştir.
- Ulaşım hatları askerî amaçla kullanılıyor.
- Sivil taşımaya kalan kapasite azalıyor.
- Bu da malların şehirlere ulaşmasını güçleştirir.
19. sorunun çözümü
Islahat Fermanı, tebaa arasındaki hukuki farklılıkları kaldırmayı ve eşitliği sağlamayı hedeflemiştir.
- Tanzimat temel güvenceleri ilan etmişti.
- Islahat gayrimüslimlerin durumunu düzenliyor.
- Bu düzenlemenin ilkesi hukuki eşitliktir.
20. sorunun çözümü
İş gücü, eğitim ve gıda düzeni gibi alanların hepsinin etkilenmesi, savaşın topyekûn bir hâl aldığını gösterir.
- Kartlarda iş gücü, eğitim ve gıda var.
- Üçü de cephe dışında kalan alanlar.
- Hepsinin etkilenmesi savaşın topyekûn olduğunu gösterir.