12. Sınıf Biyoloji 2. Dönem 2. Yazılı

Toplumda yaygın olan kalıtsal hastalıklar için evlilik öncesi taşıyıcılık taramasının önerilmesinin gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Evliliği engellemek
• B) Testi zorunlu kılmak
• C) Çiftin riski önceden bilerek bilinçli kararlar verebilmesi ve gerekli izlemin planlanabilmesi
• D) Hastalığı tedavi etmek
• E) Aileleri ayırmak

Bir kişide belirli bir hastalığa yatkınlık geni saptanmış, ancak kişi yıllardır sağlıklıdır. Bu durumun açıklaması nedir?

• A) Testin yanlış olması
• B) Kişinin iyileşmesi
• C) Genin kaybolması
• D) Hastalığın bulaşıcı olması
• E) Yatkınlığın hastalığın kesin ortaya çıkacağı anlamına gelmemesi; çevresel etkenler ve diğer genlerin de belirleyici olması

Genetik danışmanlıkta soy ağacı çıkarılmasının yararı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Aileyi tanıtmak
• B) Hastalığın kuşaklar boyunca izlediği örüntüden kalıtım biçiminin ve riskin belirlenebilmesi
• C) Akrabaları saymak
• D) Sonucu değiştirmek
• E) Testi gereksiz kılmak

Bir kişinin tedavisi bulunmayan bir hastalık için test yaptırmak istememesinin etik açıdan değerlendirilmesi sorulmaktadır. Doğru değerlendirme hangisidir?

• A) Kişi test yaptırmak zorundadır
• B) Aile karar vermelidir
• C) Bilmeme hakkı da bilme hakkı kadar korunmalıdır; karar kişinin kendisine aittir
• D) Devlet karar vermelidir
• E) Test gizlice yapılmalıdır

Bazı ağaç tohumlarının ekilmeden önce bir süre soğukta bekletilmesinin gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Tohumu dondurmak
• B) Doğadaki kış koşullarının taklit edilerek dormansinin sona erdirilmesi
• C) Tohumu öldürmek
• D) Kabuğu sertleştirmek
• E) Suyu azaltmak

Bitkilerin hem tohumla hem vejetatif olarak çoğalabilmesinin sağladığı üstünlük sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Hiçbir üstünlük sağlamaması
• B) Enerji tasarrufu sağlaması
• C) Yalnız hız kazandırması
• D) Yalnız çeşitlilik sağlaması
• E) Kararlı koşullarda hızlı ve güvenli çoğalma, değişen koşullarda ise çeşitlilik üretme olanağı vermesi

Böcekle tozlaşan bitkilerin nektar üretmesinin bitki açısından anlamı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Taşıyıcıyı çekmek için yapılan bir yatırım olması; karşılığında polenin uzağa taşınmasının sağlanması
• B) Enerji israfı olması
• C) Böcekleri zehirlemesi
• D) Tohum üretmesi
• E) Su depolaması

Bir kişinin genetik test sonucunun kardeşlerini de ilgilendirmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Kardeşlerin aynı ebeveynlerden gen aldığı için aynı aleli taşıma olasılıklarının yüksek olması
• B) Sonuçların paylaşılması
• C) Kardeşlerin aynı evde yaşaması
• D) Testin herkesi kapsaması
• E) Sonucun değişmesi

Grafikte uygun koşullarda bekletilen tohumların günlere göre çimlenme sayısı verilmiştir. Grafiğin ilk günlerde yatay olmasının nedeni nedir?

• A) Tohumların ölmesi
• B) Işığın yokluğu
• C) Suyun bitmesi
• D) Su alımı, enzimlerin etkinleşmesi ve ilk bölünmeler için belirli bir sürenin gerekmesi
• E) Ölçüm hatası

Genetik danışmanlığın işlevi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Aileye karar dayatmak
• B) Testleri yasaklamak
• C) Test sonuçlarını ve riskleri anlaşılır biçimde aktararak ailenin bilgilendirilmiş kendi kararını vermesine yardımcı olmak
• D) Hastalığı tedavi etmek
• E) Sonuçları gizlemek

Tozlaşma gerçekleştiği hâlde döllenmenin olmayabilmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Tozlaşmanın döllenme demek olması
• B) Polenin gereksiz olması
• C) Tozlaşmanın yalnız polenin ulaşması olması; polenin uygun türden olmaması ya da koşulların elverişsiz olması durumunda döllenmenin gerçekleşmemesi
• D) Döllenmenin rastlantısal olması
• E) Yumurtanın bulunmaması

Dormansi (tohum uykusu) ile çimlenme arasındaki ilişki sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Dormansi çimlenmeyi uygun koşullar oluşana dek erteleyen bir denetim düzeneğidir; koşullar sağlandığında sona erer
• B) Dormansi çimlenmeyi engelleyen bir kusurdur
• C) İkisi aynı şeydir
• D) Dormansi tohumu öldürür
• E) Dormansi yalnız yapay olarak oluşur

Tabloda genetik test türleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan amaç hangisidir?

• A) Belirli bir hastalığa yakalanma riskinin toplum ortalamasından yüksek olup olmadığını belirlemek
• B) Hastalığı kesinleştirmek
• C) Hastalığı tedavi etmek
• D) Belirtileri gidermek
• E) Taşıyıcılığı önlemek

Bir öğrenci çimlenmeyi gözlemleyecek bir deney tasarlamak istemektedir. En uygun düzenek hangisidir?

• A) Tek kapta tek tohum kullanmak
• B) Farklı türlerden tohum kullanmak
• C) Aynı türden eşit sayıda tohumu farklı koşullarda (kuru, nemli, suya batmış, farklı sıcaklıklarda) tutup çimlenme oranlarını karşılaştırmak
• D) Her kaba farklı su vermek
• E) Sonucu tahmin etmek

Tohumların ana bitkiden uzağa yayılmasının sağladığı yarar sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Tohumların ağırlaşması
• B) Çimlenmenin engellenmesi
• C) Ana bitkiyle ışık, su ve besin için rekabetin azalması ve türün yeni alanlara ulaşması
• D) Tohumların bozulması
• E) Meyvenin büyümesi

Rüzgârla tozlaşan bitkilerin çok miktarda ve hafif polen üretmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Polenin ağır olması
• B) Polenin gereksiz olması
• C) Rüzgârın seçici olması
• D) Böceklerin taşıması
• E) Taşımanın yönsüz olması; hedefe ulaşma olasılığının düşüklüğünün bol üretimle dengelenmesi

Genetik test öncesinde aydınlatılmış onam alınmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Testi hızlandırmak
• B) Kişinin testin neyi ölçtüğünü, sonucun ne anlama geleceğini ve olası sonuçlarını bilerek özgürce karar verebilmesi
• C) Maliyeti düşürmek
• D) Sonucu gizlemek
• E) Testi zorunlu kılmak

Bir çift için hastalık riskinin "her gebelikte 1/4" olarak bildirilmesinin anlamı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Dört çocuktan birinin kesin hasta olacağı
• B) Riskin her gebelikte azalacağı
• C) İlk çocuğun hasta olacağı
• D) Her gebelik için olasılığın bağımsız olarak 1/4 olduğu; önceki çocukların durumunun sonrakini değiştirmediği
• E) Riskin kesinlik taşıdığı

Grafikte bir tarama programı uygulandıktan sonra geç tanı konulan olgu sayısı verilmiştir. Grafiğe göre yapılabilecek doğru yorum hangisidir?

• A) Program etkisizdir
• B) Grafik yatay bir doğrudur
• C) Hastalık artmaktadır
• D) Tanı sayısı artmaktadır
• E) Program işe yaramış; tanılar giderek daha erken konulmaktadır

Tabloda tozlaşma türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan sonuç hangisidir?

• A) Çeşitlilik düşük kalır
• B) Farklı bireylerin genleri birleştiği için kalıtsal çeşitlilik artar
• C) Tohum oluşmaz
• D) Döllenme olmaz
• E) Meyve küçülür