8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 2. Yazılı

Bir öğrenci "Kader ile kaza arasındaki fark nedir?" diye sormuş, öğretmeni ikisinin aynı olayın iki ayrı yönünü anlattığını söylemiştir. Buna göre kaza kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

• A) Olayların hiç değişmeden yazılmasını
• B) Takdir edilenin zamanı gelince gerçekleşmesini
• C) İnsanın hiçbir sorumluluğunun olmamasını
• D) Yalnızca kötü olayların yaşanmasını

İslam inancına göre insan, sınırlı bir iradeye sahip olan ve bu iradesiyle seçim yapabilen bir varlıktır. Allah, insanın neyi tercih edeceğini önceden bilse de ona seçimlerinde özgürlük tanımıştır. Bu durum, insanın kendi tercihlerinden sorumlu tutulmasının temel dayanağıdır.
Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi insanın kendi "cüzi iradesiyle" doğrudan ilişkilidir?

• A) Doğduğu aileyi ve biyolojik özelliklerini belirlemesi
• B) Dünyaya geleceği coğrafi bölgeyi seçmesi
• C) Yalan söylemekten kaçınıp dürüst bir hayat tarzını seçmesi
• D) Kalbinin atış hızı ve nefes alıp verme gibi istemsiz eylemleri

Yukarıdaki kutuda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kaza
• B) Ecel
• C) Tevekkül
• D) Rızık

Tarih boyunca İslam medeniyetine mensup pek çok ilim insanı, kendilerinden önceki medeniyetlerin birikimlerini incelemiş ve bunlara özgün katkılar sunarak bilimin gelişmesine öncülük etmiştir. Özellikle tıp, astronomi, matematik ve coğrafya gibi alanlarda yazdıkları eserler yüzyıllarca Avrupalı üniversitelerde ders kitabı olarak okutulmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İslam bilginlerinin ortak özelliklerinden biri olarak gösterilemez?

• A) Bilimsel çalışmalarda deney, gözlem ve araştırmaya önem vermeleri
• B) Yalnızca dini ilimlerle ilgilenip pozitif bilimleri tamamen dışlamaları
• C) Farklı medeniyetlerin bilgi birikimini tercüme ve tenkit yoluyla geliştirmeleri
• D) İnsanlığın ortak kültürel mirasına kalıcı eserlerle katkı sağlamaları

Yukarıdaki metinde anlatılan davranışlar dinî ve ahlaki değerlerimiz açısından hangi başlık altında değerlendirilir?

• A) Ticari ortaklık
• B) Miras paylaşımı
• C) Resmî görev
• D) Komşuluk hakkını gözetmek

Selden zarar gören bir köye çevre illerden gönüllüler gelmiş; kimi barınma, kimi yiyecek, kimi temizlik konusunda yardım etmiştir. Bu tablo aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi açıklanır?

• A) Toplumsal dayanışma
• B) Bireysel rekabet
• C) Ticari yatırım
• D) Bilimsel araştırma

İslam medeniyetinde yetişen bilim insanları, önceki medeniyetlere ait bilgileri incelemiş, bunları eleştirel bir gözle ele alarak geliştirmiş ve kendi özgün gözlem ve deneyleriyle bilime evrensel katkılar sunmuşlardır. Özellikle Abbasiler döneminde başlatılan Beytü'l-Hikme'deki çalışmalar, bu sürecin en somut örneklerinden biridir. Bu anlayışa sahip bir bilim insanından aşağıdakilerden hangisini yapması beklenmez?

• A) Ulaşılan bilgilerin mutlak ve değiştirilemez olduğunu savunarak sorgulamayı bırakması
• B) Bilimsel çalışmalarda deney ve gözlem yöntemine ağırlık vermesi
• C) Farklı medeniyetlerin birikimlerinden yararlanıp bunları geliştirmesi
• D) İnsanlığın ortak refahı ve yararı için yeni buluşlar yapması

İslam medeniyetinde yetişen bilim insanları, önceki medeniyetlere ait eserleri incelemiş, bunların üzerine kendi gözlem ve deneylerini ekleyerek evrensel bilimin gelişmesine büyük katkı sağlamışlardır. Özellikle astronomi, tıp ve coğrafya gibi alanlarda yaptıkları öncü çalışmalar, sonraki yüzyıllarda Avrupa'daki bilimsel gelişmelere zemin hazırlamıştır.
Buna göre, İslam bilginlerinin bilim ve kültür tarihine yaptıkları katkılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Bilimsel çalışmalarda yalnızca kendi dönemlerindeki bilgileri esas almışlar, geçmiş birikim yok sayılmıştır.
• B) Deney ve gözleme dayalı yöntemleri benimseyerek pozitif bilimlerin gelişimini hızlandırmışlardır.
• C) Farklı medeniyetlerin birikimlerini tercüme ve şerh yoluyla geliştirerek evrenselleştirmişlerdir.
• D) Tıp ve astronomi gibi alanlarda yazdıkları eserler uzun yıllar boyunca temel başvuru kaynağı olmuştur.

Kartlarda dört davranış verilmiştir. Bunlardan üçü başkasının hakkına zarar veren, biri ise hakkı gözeten davranıştır. Kartlara göre başkasının hakkına zarar VERMEYEN davranış hangisidir?

• A) Sıra kapmak
• B) Söz kesmek
• C) Ödünç alıp geri vermemek
• D) Sıraya girmek

Yukarıdaki kutuda insanın öteki canlılardan ayrılan yönleri sıralanmıştır. Bu bilgilere göre insanın değerini belirleyen temel unsur hangisidir?

• A) Akıl, irade ve sorumluluk taşıması
• B) Boyu ve gücü
• C) Yaşadığı bölge
• D) Sahip olduğu mal

İslam medeniyetinde ilim anlayışı, akılla nakli birleştiren, gözlem ve deneye dayalı evrensel bir nitelik taşımıştır. Bu dönemde yetişen âlimler sadece kendi alanlarında kalmamış, kendilerinden önceki medeniyetlerin birikimlerini tercüme edip geliştirerek modern bilimin temellerini atmışlardır. Örneğin bir İslam bilgini, optik alanındaki öncü çalışmalarıyla görme olayının gözden nesneye gelen ışınlarla değil, nesneden göze gelen ışıkla gerçekleştiğini ispatlamış ve karanlık oda deneyiyle modern fotoğrafçılığın ve teleskobun temelini oluşturmuştur.
Bu parçada sözü edilen ve optik biliminin kurucusu kabul edilen İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İbn Sina
• B) İbnü'l-Heysem
• C) Harezmi
• D) Biruni

Tabloda üç âlim ve öne çıktıkları alan eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangi alan gelmelidir?

• A) Mimarlık
• B) Musiki
• C) Coğrafya ve astronomi
• D) Hat sanatı

Astronomi ve matematik alanındaki çalışmalarıyla tanınan, Semerkant'taki gözlemevi geleneğinden gelip İstanbul'da ders veren âlim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ali Kuşçu
• B) Yunus Emre
• C) Itrî
• D) Ahi Evran

Bir öğrenci mevsimlerin her yıl aynı sırayla geldiğini, suyun her zaman yüksekten alçağa aktığını fark etmiştir. Öğrencinin bu gözlemi evrenle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

• A) Evrende hiçbir düzen bulunmadığını
• B) Evrende belirli yasalara dayalı bir düzen bulunduğunu
• C) Olayların tamamen rastgele geliştiğini
• D) Doğa olaylarının incelenemeyeceğini

Yukarıdaki kutuda tanımı verilen ibadet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Zekât
• B) Sadaka
• C) Kurban
• D) Fitre

Yüce Allah, insanı akıl sahibi ve irade sahibi bir varlık olarak yaratmış; onu başıboş bırakmamış, dünya ve ahiret mutluluğunu kazanabilmesi için ilahi mesajlar göndermiştir. Bu doğrultuda Kur'an-ı Kerim, insanlara rehberlik etmek amacıyla indirilmiştir.
Buna göre, Kur'an-ı Kerim'in gönderiliş temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İnsana doğruyu yanlıştan ayırt etmesinde rehberlik etmek
• B) İnsanlara geçmiş milletlerin sadece coğrafi konumlarını öğretmek
• C) Dünya üzerindeki tüm fen bilimleri deneylerinin sonuçlarını bildirmek
• D) Gelecekte yaşanacak tüm olayların tarihlerini önceden haber vermek

Tabloda zekât ile sadaka üç ölçüt bakımından karşılaştırılmıştır. Tabloya göre bu iki kavram hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Zekâtın miktarı bellidir.
• B) Sadaka her zaman verilebilir.
• C) Zekât gönüllülük esasına dayanır.
• D) Sadakanın miktarı kişiye bırakılmıştır.

İslam medeniyetinde bilim ve kültür faaliyetleri, yalnızca nakli ilimlerle sınırlı kalmamış; akli ilimlerde de evrensel nitelikteki bilgilerin üretilmesine zemin hazırlamıştır. Bu dönemde bilginler, insanlığın ortak mirasını korumakla kalmamış, üzerine yenilerini ekleyerek sonraki yüzyıllara aktarmışlardır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İslam medeniyetinin bilim ve kültür tarihine yaptığı katkılardan biri olarak gösterilemez?

• A) Tıp alanında yazılan eserlerin yüzyıllarca Avrupa üniversitelerinde temel ders kitabı olarak okutulması
• B) Antik Yunan, Hint ve Pers uygarlığına ait bilimsel eserlerin Arapçaya tercüme edilerek geliştirilmesi
• C) Gözlemevleri (rasathaneler) kurularak astronomi alanında hassas ölçümler ve hesaplamalar yapılması
• D) Bilimsel çalışmaların yalnızca dinî metinlerin ezberlenmesi ve aktarılmasıyla sınırlı tutulması

Tabloda iki mahallenin yardımlaşma sandığı bakımından durumu karşılaştırılmıştır. Tabloya göre zekât ve sadakanın toplumsal etkisi hakkında ne söylenebilir?

• A) Yardımlaşma yalnızca kişiyi ilgilendirir.
• B) Paylaşma, ihtiyaç sahiplerinin sıkıntısını azaltarak toplumu güçlendirir.
• C) Yardımlaşmanın topluma hiçbir katkısı yoktur.
• D) Sandık kurmak ihtiyaçları artırır.

Tabloda sorumluluğun şartları iki örnek üzerinden karşılaştırılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere ne gelmelidir ve gerekçesi nedir?

• A) Evet; çünkü herkes her durumda sorumludur.
• B) Hayır; çünkü çocukların hiçbir davranışı önemli değildir.
• C) Evet; çünkü yaşın önemi yoktur.
• D) Hayır; çünkü sorumluluk için sonucu kavrayabilme gerekir.