Hücre Döngüsü ve Mitoz
Hücre döngüsü: interfaz (G1 → S → G2) ve bölünme evresi. DNA kopyalanması S evresinde olur.
Mitoz evreleri: profaz, metafaz, anafaz, telofaz.
Sonuç: iki yavru hücre; kromozom sayısı ana hücreyle aynıdır (2n → 2n).
İşlevi: büyüme, onarım, yenilenme ve tek hücrelilerde eşeysiz üreme.
Mayoz
Üreme hücrelerinin oluşumunu sağlar; iki bölünme içerir.
Sonuç: dört yavru hücre; kromozom sayısı yarıya iner (2n → n).
Mayoz I'de homolog kromozomlar ayrılır ve krossing over (parça değişimi) gerçekleşir.
Mayoz II mitoza benzer: kardeş kromatitler ayrılır.
Kromozom sayısının yarıya inmesi, döllenmeyle türün kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar.
Kalıtsal Çeşitlilik
Mayoz iki yolla çeşitlilik yaratır:
Krossing over — homolog kromozomlar arasında parça değişimi
Bağımsız dağılım — homolog çiftlerin rastgele kutuplara çekilmesi
Buna döllenmede hangi gametlerin birleşeceğinin rastlantısal olması eklendiğinde, kardeşlerin bile birbirinden farklı olması açıklanır.
Mitozda çeşitlilik oluşmaz; yavru hücreler kalıtsal olarak aynıdır.
Sık Yapılan Hata
Mayozda kromozom sayısının hangi evrede azaldığını karıştırmak. Sayı Mayoz I'de yarıya iner (homologlar ayrılır); Mayoz II'de sayı değişmez.
İkinci hata: mitozda da çeşitlilik oluştuğunu düşünmek — krossing over yalnızca mayozda görülür.
Sık sorulanlar
Kromozom sayısı mayozun hangi evresinde yarıya iner?
Mayoz I'de, homolog kromozomların ayrılmasıyla.
Mitoz kalıtsal çeşitlilik yaratır mı?
Hayır. Yavru hücreler ana hücreyle kalıtsal olarak aynıdır.