Türkiye'nin Yer Şekilleri
Türkiye Alp-Himalaya orojenez kuşağında yer alır; genç ve kırıklı bir yapıdadır.
Ortalama yükselti yaklaşık 1132 m. Yükselti batıdan doğuya doğru artar.
Dağlar genellikle doğu-batı doğrultuludur. Bunun sonuçları: kıyı ile iç kesim arasında iklim farkı, kuzey-güney ulaşımının zorlaşması, denizel etkinin iç kesimlere sokulamaması.
İklim Tipleri
Akdeniz iklimi: yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı. Bitki örtüsü maki.
Karadeniz iklimi: her mevsim yağışlı, ılıman. Bitki örtüsü orman.
Karasal iklim: yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk; yağış ilkbaharda. Bitki örtüsü bozkır (step).
İklim çeşitliliğinin nedeni: matematik konum, yükselti, dağların uzanışı ve denize göre konum.
Sular ve Topraklar
Türkiye akarsuları genellikle kısa, hızlı akışlı ve düzensiz rejimlidir; bu yüzden ulaşıma elverişli değildir ama hidroelektrik potansiyeli yüksektir.
Göller: tektonik (Van), karstik (Burdur çevresi), set (Abant), baraj gölleri (Atatürk).
Topraklar: yerli topraklar (terra rossa, kahverengi orman, çernozyom) ve taşınmış topraklar (alüvyal, kolüvyal). En verimli tarım alanları alüvyal ovalardır.
Sık Karıştırılan Nokta
Akarsu rejimini debiyle karıştırmak. Debi su miktarı, rejim ise bu miktarın yıl içindeki değişimidir. Türkiye akarsuları düzensiz rejimlidir.
İkinci karışıklık: makiyi orman sanmak — maki, Akdeniz ikliminin kuru yazına uyum sağlamış kısa boylu çalı topluluğudur.
Sık sorulanlar
Türkiye'de dağların doğu-batı uzanışının sonucu nedir?
Denizel etkinin iç kesimlere sokulamaması, kıyı ile iç kesim arasında belirgin iklim farkı ve kuzey-güney ulaşımının zorlaşmasıdır.
En verimli tarım toprakları hangileridir?
Akarsuların taşıyıp biriktirdiği alüvyal ovalardır.