Abdest Adım Adım
Zeynep namazdan önce abdest alıyor. Kur'an'da abdestin temel adımları sayılır (Mâide suresi, 6. ayet). Sırası şöyledir:
- Yüzü yıkamak
- Kolları dirseklerle birlikte yıkamak
- Başı mesh etmek (ıslak elle başa dokunmak)
- Ayakları topuklarla birlikte yıkamak
Uygulamada bu 4 adımdan önce eller yıkanır, ağız ve burun temizlenir.
Mini soru: Abdestte 2. adım nedir? Cevap: Kolları yıkamak.
Abdest, Gusül, Teyemmüm
Bu 3 kavram sık karıştırılır:
Abdest: namaz öncesi belli organları yıkamak.
Gusül (boy abdesti): bütün bedeni yıkamak.
Teyemmüm: su bulunamadığında ya da kullanılamadığında temiz toprakla yapılan temizlik.
Dindeki temizliğin genel adı taharettir. Taharet hem maddi hem manevi temizliği anlatır. Bir hadiste "Temizlik imanın yarısıdır." buyrulur (Müslim, Tahâret).
Sık Yapılan Hata: Temizlik = Yalnız Beden
Çocukların çoğu temizliği sadece el yıkamak sanıyor. Temizlik 5 alana yayılır: beden, giysi, ev, çevre ve kalp. Yalan söylememek, kalbi kıskançlık gibi kötü duygulardan arındırmak manevi temizliktir. Çöpü çöp kutusuna atmak ise beden değil, çevre temizliğidir.
Bir de şu var: Temizlik yaparken musluğu açık bırakmak israftır. Su da korunması gereken bir nimettir.
Gün İçinde El Yıkama Zamanları
El yıkamanın 4 önemli zamanı vardır: yemekten önce, yemekten sonra, tuvaletten sonra ve dışarıdan eve gelince. Sabunla en az 20 saniye yıkamak mikropları azaltır. Çocuğunuzla 20'ye kadar sayarak yıkamayı oyun hâline getirebilirsiniz.
Peki dinde temizlik neden bu kadar öne çıkar? Çünkü birçok ibadet temizliğe bağlanmıştır. Namaz abdestsiz kılınmaz. Kur'an okumadan önce de abdest alınır. Camiye temiz giysiyle gidilir, ayakkabılar kapıda çıkarılır. Yani temizlik hem sağlığı korur hem ibadete hazırlar hem de çevredekilere saygı gösterir. Kalabalık bir camide ya da sınıfta herkesin temizliği, ötekilerin rahatını da etkiler.
Evde Eşleştirme
Çocuğa 5 davranış okuyun, hangi temizlik türü olduğunu söylesin:
(1) Dişleri günde 2 kez fırçalamak → beden.
(2) Kirli gömleği değiştirmek → giysi.
(3) Odayı toplamak → ev.
(4) Parkta çikolata kâğıdını cebine koymak → çevre.
(5) Kardeşine kırıcı söz söylememek → manevi.
Sınıf için öneri: 5 kişilik gruplar kurulsun, her grup 1 hafta sınıfın temizlik nöbetini alsın. Nöbetçi grup tahtayı siler, yerdeki kâğıtları toplar, pencereyi açıp sınıfı havalandırır. Hafta sonunda grup, neyin kolay neyin zor olduğunu 3 cümleyle anlatsın. Ortak alanın temizliği herkesin işidir; yalnız temizlik görevlisine bırakılmaz.
Sık sorulanlar
Taharet ne demektir?
Dinde temizlik anlamına gelir; maddi ve manevi temizliği birlikte kapsar.
Teyemmüm ne zaman yapılır?
Su bulunamadığında ya da sağlık nedeniyle kullanılamadığında temiz toprakla yapılır.