Ahlak Kavramı
Ahlak, kişinin davranışlarını yönlendiren yerleşik tutumlardır.
İslam düşüncesinde ahlak, inancın davranışa yansıması olarak görülür; bu yüzden ibadet ile ahlak birbirinden ayrılmaz.
Ahlak ile görgü kuralları aynı şey değildir: görgü toplumdan topluma değişir, ahlaki ilkeler daha geneldir.
Temel Erdemler
Doğruluk (sıdk) · Adalet · Merhamet · Sabır · Cömertlik · Alçakgönüllülük (tevazu) · Emanete sadakat · Affedicilik
Kaçınılması istenenler: yalan, gıybet, iftira, haset, kibir, israf, zulüm.
Gıybet, bir kişinin arkasından hoşlanmayacağı biçimde konuşmaktır — söylenen doğru olsa bile gıybet sayılır.
Kul Hakkı
İslam ahlakında kul hakkı özel bir yer tutar: başkasının maddi ya da manevi hakkına zarar vermektir.
Kul hakkının, hak sahibinin helalliği alınmadan giderilemeyeceği kabul edilir. Bu, ahlaki sorumluluğu bireysel ibadetin ötesine taşır.
Kul hakkı yalnızca para değildir: haksız söz, iftira, sırrı yayma ve emeğin karşılığını vermeme de bu kapsamdadır.
Kavram Notu
Gıybeti "yalan söylemek" sanmak yaygın bir yanlıştır. Gıybette söylenen doğrudur; yanlış olan, kişinin arkasından hoşlanmayacağı biçimde konuşulmasıdır. Söylenen doğru değilse buna iftira denir.
Sık sorulanlar
Gıybet ile iftira arasındaki fark nedir?
Gıybette söylenen doğrudur ama kişinin arkasından hoşlanmayacağı biçimde konuşulur; iftirada söylenen doğru değildir.
Kul hakkı yalnızca maddi midir?
Hayır. Haksız söz, iftira ve emeğin karşılığını vermeme gibi manevi haklar da kul hakkı kapsamındadır.