Temel Sorular
Bilgi felsefesi (epistemoloji) şunları sorar:
Bilgi nedir? Doğru bilgi mümkün müdür? Bilginin kaynağı nedir? Bilginin sınırı var mıdır?
Klasik tanım: bilgi, gerekçelendirilmiş doğru inançtır. Üç koşul birden gerekir — inanmak, doğru olmak ve gerekçesi bulunmak.
Şans eseri doğru çıkan bir tahmin bu tanıma göre bilgi sayılmaz.
Bilginin Mümkün Olup Olmadığı
Septisizm (kuşkuculuk): kesin bilgi mümkün değildir — Pyrrhon, Gorgias.
Dogmatizm: kesin bilgi mümkündür.
Descartes kuşkuyu bir yöntem olarak kullanır: her şeyden kuşkulanır, ama kuşkulanan bir "ben"in varlığından kuşkulanamaz — "Düşünüyorum, öyleyse varım."
Bu, kuşkuculuğu aşmak için kuşkuyu kullanmaktır.
Bilginin Kaynağı
Rasyonalizm (akılcılık): bilginin kaynağı akıldır — Descartes, Platon
Empirizm (deneycilik): kaynak deneyimdir; zihin doğuştan boş bir levhadır — Locke, Hume
Kritisizm: ikisi birlikte gerekir — Kant
Sezgicilik: doğrudan kavrayış — Bergson
Pragmatizm: ölçüt yarar ve işe yararlıktır — James, Dewey
Kant'ın özeti: "Kavramsız algılar kör, algısız kavramlar boştur."
Sık Karıştırılan Nokta
Empirizmi "deney yapmak" sanmak. Empirizm bir laboratuvar yöntemi değil, bilginin kaynağına ilişkin felsefi bir konumdur: bilgi duyu deneyiminden gelir.
İkinci karışıklık: kuşkuculuğu "hiçbir şeye inanmamak" sanmak. Septisizm, kesin bilginin olanağını sorgular.
Sık sorulanlar
Bilginin klasik tanımı nedir?
Gerekçelendirilmiş doğru inanç. Üç koşulun birden sağlanması gerekir.
Rasyonalizm ile empirizm arasındaki temel fark nedir?
Rasyonalizm bilginin kaynağını akılda, empirizm duyu deneyiminde görür.