Felsefe Nedir?
Sözcük kökeni Yunanca philo-sophia: "bilgelik sevgisi". Felsefe, bilgeliğe sahip olmak değil, onu aramaktır.
Felsefenin ayırt edici yanı yanıtları değil, sorularıdır. Bir soru deneyle yanıtlanabiliyorsa bilimin, yanıtlanamıyor ama akılla tartışılabiliyorsa felsefenin alanına girer.
Felsefi bilgi: akla dayalı, eleştirel, sistemli, birikimli ve özneldir.
Felsefi Sorunun Özellikleri
Felsefi sorular kesin ve tek bir yanıt kabul etmez; her yanıt yeni soru doğurur.
"Su kaç derecede kaynar?" — bilimsel
"Bilgi nedir?" — felsefi
"Adalet nedir?" — felsefi
Felsefe refleksiyon yapar: kendi üzerine de düşünür. "Felsefe nedir?" sorusunun kendisi bir felsefe sorusudur — hiçbir bilim kendi tanımını kendi yöntemiyle tartışma konusu yapmaz.
Felsefe, Bilim, Din ve Sanat
Bilim: olguları inceler, deney ve gözleme dayanır, sonuçları doğrulanabilir.
Din: inanca dayanır, iman ister.
Sanat: sezgi ve yaratıcılıkla estetik yaşantı üretir.
Felsefe: akılla temellendirir, kanıt ister ama deneyle sınırlı değildir.
Bilimler tarihsel olarak felsefeden ayrılmıştır; fizik "doğa felsefesi", psikoloji "ruh felsefesi" adıyla başlamıştır.
Sık Karıştırılan Nokta
Felsefeyi "kesin yanıtı olmayan boş tartışma" saymak. Felsefe yanıtsız değildir; birden çok temellendirilmiş yanıt içerir ve bu yanıtların gerekçeleri sınanabilir.
İkinci karışıklık: felsefi bilginin öznel olmasını "keyfî" sanmak. Öznellik, filozofun kendi bakış açısını kurmasıdır; gerekçesiz iddia felsefe sayılmaz.
Sık sorulanlar
Felsefi soru ile bilimsel soru nasıl ayrılır?
Deney ve gözlemle yanıtlanabilen sorular bilimin, akılla tartışılan ama deneyle çözülemeyen sorular felsefenin alanındadır.
Felsefi bilgi neden birikimlidir?
Her filozof kendinden öncekilerin görüşlerini eleştirerek ve onlara dayanarak düşündüğü için.