Basit Makine Ne İşe Yarar?
Basit makineler kuvvetten, yoldan ya da yönden kazanç sağlar.
Ama hiçbiri işten kazanç sağlamaz. Bu, konunun altın kuralıdır: kuvvetten kazanırsan yoldan kaybedersin.
$\text{İş} = \text{Kuvvet} \times \text{Yol}$ — kuvvet yarıya inerse yol iki katına çıkar, çarpım değişmez.
Kaldıraç
Denge koşulu:
$F_1 \cdot d_1 = F_2 \cdot d_2$
Yük desteğe yakın, kuvvet desteğe uzak olursa kuvvetten kazanç sağlanır. El arabası, maşa ve makas farklı kaldıraç türleridir.
Makaralar
Sabit makara: yalnızca yönden kazandırır; kuvvet yükün ağırlığına eşittir. Bayrak direğindeki makara buna örnektir.
Hareketli makara: kuvvetten yarı yarıya kazandırır ($F = G/2$), ama ipin iki katı çekilmesi gerekir.
Sık Yapılan Hata
"Basit makine işi azaltır" demek. Makine işi azaltmaz, yalnızca işi yapmayı kolaylaştırır. Sürtünme yoksa yapılan iş her iki durumda da aynıdır.
İkinci hata: sabit makarada kuvvetten kazanç sandığı. Sabit makara yalnızca kuvvetin yönünü değiştirir.
Sık sorulanlar
Basit makineler işten kazanç sağlar mı?
Hayır. Kuvvetten kazandıran makine yoldan kaybettirir; kuvvet ile yolun çarpımı olan iş değişmez.
Sabit makara ne kazandırır?
Yalnızca yönden. Aşağı doğru çekerek yukarı kaldırmayı sağlar, ama uygulanan kuvvet yükün ağırlığına eşittir.