Destek ve Hareket Sistemi
Kemikler, kaslar ve eklemlerden oluşur.
Kemik türleri: uzun (kol, bacak), kısa (el, ayak bileği), yassı (kafatası, kürek).
Eklem türleri: oynar (diz, omuz), yarı oynar (omurga), oynamaz (kafatası).
Kaslar yalnızca kasılır; itme yapamaz. Bu yüzden zıt çalışan kas çiftleri vardır: biri kasılırken diğeri gevşer.
Sindirim Sistemi
Yol: ağız → yutak → yemek borusu → mide → ince bağırsak → kalın bağırsak.
Mekanik sindirim: besin parçalanır, kimyasal yapı değişmez (dişler, midenin kasılması).
Kimyasal sindirim: enzimlerle moleküller yapı taşlarına ayrılır.
Emilim ince bağırsakta olur; kalın bağırsakta ağırlıklı olarak su emilir.
Karaciğer ve pankreas sindirime yardımcı organlardır — besin onlardan geçmez.
Dolaşım ve Solunum
Dolaşım: kalp ve damarlardan oluşur. Atardamar kalpten çıkanı, toplardamar kalbe geleni taşır. Madde alışverişi kılcal damarlarda olur.
Solunum: burun → soluk borusu → bronş → akciğer → alveol. Gaz alışverişi alveollerde gerçekleşir.
İki sistem birlikte çalışır: solunumla alınan oksijeni dolaşım hücrelere taşır.
Sık Yapılan Hata
Atardamarın "temiz kan", toplardamarın "kirli kan" taşıdığını sanmak. Ölçüt kanın temizliği değil, yönüdür: kalpten çıkan atardamar, kalbe gelen toplardamardır. Akciğer atardamarı kirli kan taşır.
İkinci hata: kasların itme yaptığını düşünmek. Kaslar yalnızca kasılır.
Sık sorulanlar
Atardamar her zaman temiz kan mı taşır?
Hayır. Atardamar kalpten çıkan kanı taşır; akciğer atardamarı kirli kan taşır.
Gaz alışverişi nerede olur?
Akciğerlerdeki alveollerde. Madde alışverişi ise kılcal damarlarda gerçekleşir.