Eşeyli ve Eşeysiz Üreme
Eşeysiz üreme: tek ata canlıdan, mitozla. Yavrular ataya tıpatıp benzer, çeşitlilik oluşmaz. Hızlıdır. Bölünerek, tomurcuklanarak, rejenerasyonla ve vejetatif yolla olur.
Eşeyli üreme: iki üreme hücresinin (gametin) birleşmesiyle. Yavrular ana-babadan farklıdır, çeşitlilik oluşur — bu, tür için hayatta kalma üstünlüğüdür.
Çiçekli Bitkilerde Üreme
Çiçeğin erkek organı başçık ve sapçıktan, dişi organı tepecik, boyuncuk ve yumurtalıktan oluşur.
Sıra: tozlaşma (polenin tepeciğe taşınması) → döllenme → tohum ve meyve oluşumu.
Tozlaşmayı rüzgâr, su, böcekler ve kuşlar sağlar. Tozlaşma tek başına döllenme değildir; döllenme polen ile yumurtanın birleşmesidir.
Hayvanlarda Gelişme
Başkalaşım (metamorfoz): yavrunun erginden çok farklı olması ve evrelerden geçmesi.
Kelebek: yumurta → tırtıl → pupa → ergin (tam başkalaşım)
Kurbağa: yumurta → iribaş → ergin
Bazı hayvanlarda yavru erginin küçük bir kopyasıdır; onlarda başkalaşım görülmez.
Sık Yapılan Hata
Tozlaşma ile döllenmeyi aynı sanmak. Tozlaşma taşıma, döllenme birleşmedir. Tozlaşma olmadan döllenme olmaz ama tozlaşan her polen döllenmeyle sonuçlanmaz.
İkinci hata: eşeysiz üremede çeşitlilik olduğunu düşünmek. Eşeysiz üremede yavrular atanın aynısıdır.
Sık sorulanlar
Eşeyli üremenin üstünlüğü nedir?
Kalıtsal çeşitlilik oluşturması. Değişen çevre koşullarında türün hayatta kalma şansını artırır.
Tozlaşma ile döllenme aynı şey midir?
Hayır. Tozlaşma polenin dişi organa taşınmasıdır; döllenme ise polen ile yumurtanın birleşmesidir.