İletken ve Yalıtkan
İletkenler: elektriği ileten maddeler — metaller, tuzlu su, grafit.
Yalıtkanlar: iletmeyenler — plastik, cam, kuru tahta, saf su.
Kabloların içi bakır (iletken), dışı plastiktir (yalıtkan) — bu ayrım günlük hayatta doğrudan görülür.
Direnç
Direnç, elektrik akımına karşı gösterilen zorluktur. Birimi ohm (Ω).
Bir telin direnci:
Uzunluk artarsa → direnç artar
Kesit (kalınlık) artarsa → direnç azalır
Telin cinsi de dirençte belirleyicidir.
Direnç arttıkça devreden geçen akım azalır, ampul daha sönük yanar.
Devre Elemanları
Bir devrede üreteç (pil), iletken tel, ampul ve anahtar bulunur.
Devrenin çalışması için yolun kapalı olması gerekir; anahtar açıksa akım geçmez.
Pil sayısı artarsa ampul daha parlak yanar; ampul sayısı seri bağlamada artarsa parlaklık azalır.
Sık Yapılan Hata
Kalın telin direncini yüksek sanmak. Kesit büyüdükçe direnç azalır — geniş yoldan geçmek kolaydır.
İkinci hata: saf suyu iletken sanmak. Suyu iletken yapan, içinde çözünmüş tuz ve minerallerdir.
Sık sorulanlar
Telin direnci neye bağlıdır?
Uzunluğuna (artarsa direnç artar), kesitine (artarsa direnç azalır) ve telin cinsine.
Saf su elektriği iletir mi?
Çok zayıf iletir. Suyu iletken yapan, içindeki çözünmüş tuz ve minerallerden gelen iyonlardır.