Hangi Atık Hangi Kutuya?
Okullarda ve belediyelerin sıfır atık noktalarında renkli kutular bulunur. Yaygın renkler şöyledir: mavi kâğıt, sarı plastik, yeşil cam, gri metal. Kutuların üstünde ne atılacağı ayrıca yazar.
Evde oynayın: 8 atığı masaya koyun (su şişesi, gazete, reçel kavanozu, konserve kutusu, yoğurt kabı, karton, meyve suyu şişesi, gazoz kutusu). Çocuk her birini doğru kutuya ayırsın. Boş su şişesi plastik kutusuna gider.
Kirliliğin Üç Adresi
Hava: kışın baca dumanı ve egzoz gazı şehri bulanıklaştırır.
Su: fabrika atığı arıtılmadan dereye bırakılırsa balıklar ölür.
Toprak: aşırı ilaç ve gübre, gömülen çöpler toprağı bozar.
Bir ormanlık alan kesilip yerine bina yapıldığında oradaki hayvanlar yaşam alanlarını kaybeder. Plastik şişe doğada yüzlerce yıl kalabilir; cam ise neredeyse hiç yok olmaz.
Musluk Açıkken 2 Dakika
Bir akşam diş fırçalarken lavaboya bir leğen koyun ve musluğu 2 dakika açık bırakın. Leğende biriken suyu ölçü kabıyla ölçün. Çoğu evde litrelerce su çıkar. Ertesi akşam musluğu kapatarak fırçalayın; leğen neredeyse boş kalır. Bu tek ölçüm, bin sözden etkilidir.
Hesabı büyütün: Leğende 5 litre çıktıysa ve günde 2 kez diş fırçalanıyorsa, 1 günde 10 litre, 30 günde 300 litre su boşa akar. 4 kişilik bir evde bu sayı 4 katına çıkar.
7 Günlük Plastik Poşeti
Mutfağa ayrı bir poşet asın ve 7 gün boyunca yalnız plastik atıkları biriktirin. Hafta sonunda poşeti tartın ve içindekileri sayın: kaç şişe, kaç yoğurt kabı, kaç ambalaj? Sonra birlikte sorun: Bunlardan hangisini hiç almadan yaşayabilirdik? Pet şişe yerine sürahi, küçük ambalajlar yerine büyük paket. İkinci hafta aynı tartıyı yapın; farkı çocuk kendisi hesaplasın.
Sonuç büyük çıkmasa da önemlidir. Haftada 200 gram azaltılan plastik, 1 yılda 10 kilograma yaklaşır.
Yanılgı: "Geri Dönüştürürsem Sorun Yok"
Geri dönüşüm iyidir ama ilk çare değildir; toplamak ve yeniden işlemek de enerji harcar. Sıra şöyledir: önce azalt (poşet yerine bez çanta), sonra yeniden kullan (kavanozu kalemlik yap), en son geri dönüştür.
Bir sınıfın 1 haftada topladığı atıklar grafiğe dökülürse en uzun sütun hangi atıksa, o atığı azaltmakla işe başlanır.
Veliye Not
Bu konunun testleri çoğunlukla bir durum anlatır ve "hangi kirlilik türü?" ya da "bu davranış neye örnektir?" diye sorar. Çocuğa önce olayın nerede geçtiğini sordurun: dere ise su, baca ise hava, tarla ise toprak kirliliği.
Sık sorulanlar
Boş plastik su şişesi hangi kutuya atılır?
Plastik atık kutusuna; sıfır atık kutularında bu genellikle sarı renklidir.
Çevreyi korumada öncelik sırası nedir?
Önce azaltmak, sonra yeniden kullanmak, en son geri dönüştürmek.
Arıtılmadan dereye bırakılan fabrika atığı hangi kirliliğe yol açar?
Su kirliliğine.