Işığın Madde ile Etkileşimi — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Soğurulma ve Renk

Beyaz ışık bütün renkleri içerir. Bir cisim üzerine düşen ışığın bir bölümünü soğurur, bir bölümünü yansıtır.

Cismin rengi, yansıttığı ışığın rengidir. Kırmızı bir elma kırmızıyı yansıtır, diğer renkleri soğurur.

Beyaz cisim bütün renkleri yansıtır; siyah cisim hepsini soğurur. Bu yüzden siyah cisimler güneşte daha çabuk ısınır.

Yansıma Çeşitleri

Düzgün yansıma: pürüzsüz yüzeyde (ayna, durgun su) — paralel gelen ışınlar paralel yansır, görüntü oluşur.

Dağınık yansıma: pürüzlü yüzeyde (duvar, kâğıt) — ışınlar farklı yönlere yansır, görüntü oluşmaz ama cismi görürüz.

Çevremizdeki cisimleri görebilmemizin nedeni dağınık yansımadır.

Işık Kirliliği

Gereksiz, yanlış yönlendirilmiş ya da aşırı yapay ışığın yol açtığı olumsuz duruma ışık kirliliği denir.

Sonuçları: gökyüzü gözlemlerinin zorlaşması, enerji israfı, canlıların gece düzeninin bozulması.

Önlem: ışığı aşağı yönlendiren armatürler kullanmak, gereksiz aydınlatmayı kapatmak, uygun güçte lamba seçmek.

Sık Yapılan Hata

Cismin rengini "soğurduğu renk" sanmak. Tersi doğrudur: gördüğümüz renk cismin yansıttığı renktir.

İkinci hata: dağınık yansımada "yansıma kuralı bozulur" demek. Kural her ışın için geçerlidir; yüzey pürüzlü olduğu için normaller farklı yönlerdedir.

Sık sorulanlar

Siyah cisimler neden çabuk ısınır?

Üzerlerine düşen ışığın tamamına yakınını soğurdukları için. Soğurulan ışık ısı enerjisine dönüşür.

Duvarı nasıl görüyoruz?

Dağınık yansıma sayesinde. Pürüzlü yüzeyden farklı yönlere yansıyan ışık gözümüze ulaşır.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • FB.7.4.1

    Ortam değiştiren ışığın izlediği yolu gözlemleyerek kırılma olayına yönelik bilimsel çıkarım yapabilme

Işığın Madde ile Etkileşimi testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.