Kuvvetin Ölçülmesi ve Sürtünme — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Kuvvetin Etkileri

Kuvvet, cisimler üzerinde üç etki yapabilir:

1. Hareket ettirir ya da durdurur
2. Yönünü değiştirir
3. Şeklini değiştirir

Bir top tekmelendiğinde birinci, duvara çarpıp yön değiştirdiğinde ikinci, hamur yoğrulduğunda üçüncü etki görülür.

Kuvvetin Ölçülmesi

Kuvvet dinamometre ile ölçülür; birimi newton (N)'dur.

Dinamometre içindeki yayın uzamasıyla çalışır: kuvvet arttıkça yay daha çok uzar.

Her dinamometrenin bir ölçüm sınırı vardır; sınırın üzerinde kullanılırsa yay bozulur ve ölçüm güvenilmez olur.

Sürtünme Kuvveti

Harekete zıt yönde etki eden, hareketi zorlaştıran kuvvettir.

Yüzey pürüzlüyse sürtünme artar, kayganlaştıkça azalır.

Sürtünme her zaman istenmez değildir: yürümemizi, frenin tutmasını ve kalemin yazmasını sürtünme sağlar. İstenmediği yerde yağ, rulman ve tekerlek kullanılır.

Sık Yapılan Hata

Sürtünmeyi tümüyle zararlı saymak. Sürtünme olmasaydı ne yürüyebilir ne durabilirdik.

İkinci hata: kuvvet birimini kilogram sanmak. Kuvvetin birimi newton'dur; kilogram kütlenin birimidir.

Sık sorulanlar

Kuvvetin birimi nedir?

Newton (N). Dinamometre ile ölçülür.

Sürtünme kuvveti her zaman zararlı mıdır?

Hayır. Yürümemizi, frenlerin tutmasını ve kalemin yazmasını sürtünme sağlar.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • FB.5.2.1

    Kuvveti büyüklüğü ile tanımlayabilme

  • FB.5.2.2

    Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetini ağırlık olarak tanımlayabilme

  • FB.5.2.3

    Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlardaki etkilerine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme

Kuvveti Tanıyalım testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.