Madde ve Endüstri — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Periyodik Sistem

Elementler artan atom numarasına göre dizilmiştir. Yatay sıralar periyot, dikey sütunlar grup adını alır.

Aynı gruptaki elementlerin son katmanındaki elektron sayısı aynıdır; bu yüzden kimyasal özellikleri benzerdir. Periyot numarası ise katman sayısını verir.

Elementler üç ana sınıfa ayrılır: metaller, ametaller ve soy gazlar.

Kimyasal Bağlar

İyonik bağ: metal ile ametal arasında; elektron alışverişi olur. Örnek: NaCl (yemek tuzu).

Kovalent bağ: ametal ile ametal arasında; elektron ortaklaşa kullanılır. Örnek: H₂O.

Ayırt etme yolu: bileşikte metal varsa iyonik, yoksa kovalenttir.

Asitler ve Bazlar

Asitler: pH 7'nin altında, tatları ekşi, mavi turnusolü kırmızıya çevirir.
Bazlar: pH 7'nin üstünde, ele kayganlık hissi verir, kırmızı turnusolü maviye çevirir.

Asit ve baz tepkimeye girerse nötrleşme olur; tuz ve su oluşur. Mide ekşimesinde baz özellikli ilaç kullanılmasının nedeni budur.

Uyarı: temizlik ürünleri karıştırılmamalıdır; çamaşır suyu ile tuz ruhu birleşince zehirli gaz açığa çıkar.

Sık Yapılan Hata

pH ölçeğinde küçük sayının zayıf asit sandığı. Tersine: pH küçüldükçe asitlik güçlenir. pH 1 çok güçlü asit, pH 6 zayıf asittir.

İkinci hata: bağ türünü ezberlemeye çalışmak. Bileşikte metal olup olmadığına bakmak yeterli.

Sık sorulanlar

Bir bileşiğin bağ türünü nasıl anlarım?

Bileşikte metal varsa iyonik, yalnızca ametaller varsa kovalent bağ vardır.

pH 3 mü yoksa pH 6 mı daha asidik?

pH 3. Ölçekte sayı küçüldükçe asitlik artar; pH 7 nötrdür.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • FB.8.5.1

    Elementleri periyodik tablo üzerinde metal, ametal, yarımetal ve soy gaz olarak sınıflandırabilme

  • FB.8.5.2

    Fiziksel ve kimyasal değişimler ile ilgili bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme

  • FB.8.5.3

    Kimyasal tepkimelerle ilgili bilimsel çıkarım yapabilme

  • FB.8.5.4

    Asit ve bazların genel özelliklerini karşılaştırabilme

Madde ve Endüstri testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.