Ayırt Edici Özellik Nedir?
Madde miktarına bağlı olmayan, o maddeye özgü özelliklerdir: yoğunluk, erime noktası, kaynama noktası, çözünürlük.
Ayırt edici olmayanlar: kütle, hacim, sıcaklık, ağırlık — bunlar madde miktarına göre değişir.
Bir maddenin kimliğini belirlemek için ayırt edici özelliklerine bakılır.
Yoğunluk
Birim hacimdeki madde miktarıdır:
$d = \dfrac{m}{V}$ (birimi g/cm³)
Suyun yoğunluğu $1 \;\text{g/cm}^3$'tür. Yoğunluğu sudan küçük maddeler suda yüzer, büyük olanlar batar.
Bir maddeden ne kadar alırsan al yoğunluk değişmez: 1 g altın ile 1 kg altının yoğunluğu aynıdır.
Erime ve Kaynama Noktası
Saf maddelerin erime ve kaynama noktaları sabittir. Saf su deniz düzeyinde 0 °C'de erir, 100 °C'de kaynar.
Hâl değişimi sürerken sıcaklık sabit kalır: buz erirken termometre 0 °C'de durur, verilen ısı hâl değiştirmek için kullanılır.
Karışımlarda bu değerler sabit değildir — saflık ölçütü budur.
Sık Yapılan Hata
Kütleyi ayırt edici özellik sanmak. Kütle madde miktarına bağlıdır; ayırt edici değildir.
İkinci hata: hâl değişimi sırasında sıcaklığın arttığını düşünmek. Erime ve kaynama sürerken sıcaklık sabittir.
Sık sorulanlar
Yoğunluk madde miktarına bağlı mıdır?
Hayır. Aynı maddeden ne kadar alınırsa alınsın yoğunluk değişmez; bu yüzden ayırt edici bir özelliktir.
Buz erirken sıcaklık neden artmaz?
Verilen ısı sıcaklığı yükseltmek yerine hâl değiştirmek için kullanıldığından sıcaklık sabit kalır.