Maddenin Hâlleri ve Değişimi — Konu Anlatımı

2 dk okuma · Güncellendi: 29 Ağustos 2026

Maddenin Hâlleri

Katı: belirli şekli ve hacmi vardır; tanecikler sıkı ve düzenlidir.
Sıvı: belirli hacmi vardır, şekli kabın şeklini alır.
Gaz: belirli şekli ve hacmi yoktur; bulunduğu kabı tümüyle doldurur.

Hâl değişse de madde miktarı değişmez.

Hâl Değişimleri

Erime: katı → sıvı
Donma: sıvı → katı
Buharlaşma: sıvı → gaz
Yoğuşma: gaz → sıvı
Süblimleşme: katı → gaz (naftalin)

Isı alan maddede erime ve buharlaşma, ısı veren maddede donma ve yoğuşma görülür.

Isı ve Sıcaklık

Isı bir enerji türüdür; sıcaklık ise bir ölçüdür (termometreyle ölçülür).

Isı her zaman sıcaktan soğuğa doğru geçer; sıcaklıklar eşitlenene kadar sürer.

Sıcak çayın soğuması, ısının çaydan havaya geçmesidir.

Sık Yapılan Hata

Isı ile sıcaklığı aynı sanmak. Isı enerjidir, sıcaklık ölçüdür.

İkinci hata: buharlaşmanın yalnızca kaynarken olduğunu düşünmek. Buharlaşma her sıcaklıkta olur; ıslak çamaşırın kuruması buna örnektir.

Sık sorulanlar

Buharlaşma yalnızca kaynarken mi olur?

Hayır. Buharlaşma her sıcaklıkta gerçekleşir; kaynama ise belirli bir sıcaklıkta olur.

Isı hangi yönde geçer?

Her zaman sıcak olandan soğuk olana doğru; sıcaklıklar eşitlenene kadar sürer.

Bu konunun MEB kazanımları

Anlatım, MEB öğretim programının aşağıdaki kazanımlarına göre hazırlanmıştır. Kazanım kodu ve metni resmî programdan alınmıştır.

  • FB.5.5.1

    Maddeleri tanecikli, boşluklu ve hareketli yapısına göre sınıflandırabilme

  • FB.5.5.2

    Isı ve sıcaklık kavramlarını karşılaştırabilme

  • FB.5.5.3

    Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğini bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme

  • FB.5.5.4

    Maddeleri ısı iletimi bakımından sınıflandırabilme

Maddenin Doğası testleri

Anlatımı okuduktan sonra aynı konunun testleriyle pratik yapabilirsiniz. Testler ücretsizdir, üyelik istemez; her sorunun doğru cevabı ve adım adım çözümü vardır.