Saf Madde: Element ve Bileşik
Element: tek cins atomdan oluşur, kimyasal yolla daha basit maddelere ayrılamaz. Demir, oksijen, altın.
Bileşik: en az iki farklı elementin belirli oranda kimyasal olarak birleşmesiyle oluşur. Su (H₂O), tuz (NaCl).
Bileşikte maddeler kendi özelliklerini kaybeder: yanıcı hidrojen ile yakıcı oksijen birleşip söndürücü suyu oluşturur.
Karışımlar
Maddeler kendi özelliklerini koruyarak bir araya gelir; belirli bir oran yoktur.
Homojen karışım (çözelti): her yeri aynı görünür — tuzlu su, kolonya, hava.
Heterojen karışım: bileşenler ayırt edilir — su-kum, ayran, zeytinyağı-su.
Karışımları Ayırma
Yöntem, bileşenlerin farklı olan özelliğine göre seçilir:
Süzme: tanecik boyutu farkı (su-kum)
Buharlaştırma: kaynama noktası farkı (tuzlu su)
Damıtma: kaynama noktası farkı, ikisini de kazanmak için
Mıknatısla ayırma: mıknatıstan etkilenme farkı (demir tozu-kum)
Yüzdürme: yoğunluk farkı (talaş-kum)
Sık Yapılan Hata
Homojen karışımı bileşik sanmak. Tuzlu su homojendir ama karışımdır: belirli bir oranı yoktur ve tuz ile su kendi özelliklerini korur.
Ölçüt: bileşikte oran sabittir ve maddeler özelliklerini yitirir; karışımda ikisi de doğru değildir.
Sık sorulanlar
Tuzlu su bileşik midir?
Hayır, homojen karışımdır. Belirli bir birleşme oranı yoktur ve bileşenler özelliklerini korur.
Su ile kum nasıl ayrılır?
Süzme ile. Tanecik boyutları farklı olduğu için süzgeç kumu tutar, suyu geçirir.