Sindirim Sistemi
Besinleri hücrelerin kullanabileceği en küçük yapılara ayırır.
Mekanik sindirim: besin küçük parçalara ayrılır (dişler, midenin kasılması). Kimyasal yapı değişmez.
Kimyasal sindirim: enzimlerle moleküller yapı taşlarına ayrılır.
Yol: ağız → yutak → yemek borusu → mide → ince bağırsak → kalın bağırsak.
Emilimin çoğu ince bağırsakta gerçekleşir; iç yüzeyindeki villuslar emilim alanını büyütür. Kalın bağırsakta ağırlıklı olarak su emilir.
Boşaltım Sistemi
Kandaki zararlı atıkları ve fazla suyu vücuttan uzaklaştırır.
Temel organ böbrektir; süzme işlemi böbreklerdeki nefronlarda yapılır. Yol: böbrek → üreter → idrar kesesi → üretra.
Boşaltıma yardımcı yapılar: deri (ter), akciğer (karbondioksit ve su buharı), karaciğer (zararlı maddeleri dönüştürür).
Denetleyici ve Düzenleyici Sistem
Sinir sistemi: hızlı ve kısa süreli tepki verir; mesajı elektriksel uyartılarla taşır.
İç salgı (hormon) sistemi: yavaş ama uzun süreli etki eder; mesajı kanla taşır.
Beynin bölümleri: beyin (düşünme, karar), beyincik (denge ve eş güdüm), omurilik soğanı (solunum, kalp atışı gibi istemsiz olaylar).
Refleks omurilikte değerlendirilir; beyne uğramadığı için çok hızlıdır.
Sık Yapılan Hata
Emilimin midede olduğunu sanmak. Midede sindirim sürer, ancak emilimin büyük bölümü ince bağırsakta gerçekleşir.
İkinci hata: hormon ve sinir sistemini aynı hızda sanmak. Sinir hızlı ve kısa süreli, hormon yavaş ve uzun sürelidir.
Sık sorulanlar
Besinlerin emilimi nerede olur?
Büyük bölümü ince bağırsakta. Villuslar emilim yüzeyini büyütür; kalın bağırsakta ağırlıklı olarak su emilir.
Refleks neden bu kadar hızlıdır?
Tepki beyne gitmeden omurilikte değerlendirildiği için yol kısalır ve tepki hızlanır.