Dalga Büyüklükleri
Dalga boyu ($\lambda$): iki tepe arası uzaklık
Frekans ($f$): birim zamandaki titreşim sayısı, birimi hertz (Hz)
Periyot ($T$): bir tam titreşim süresi, $T = \frac{1}{f}$
Genlik: denge konumundan en büyük sapma
$v = \lambda \cdot f$
Enine dalga: titreşim yayılmaya diktir (su dalgası, ışık)
Boyuna dalga: titreşim yayılma yönündedir (ses)
Ses Dalgaları
Ses mekanik bir dalgadır; yayılmak için ortama ihtiyaç duyar. Boşlukta yayılmaz.
Yayılma hızı katılarda en büyük, gazlarda en küçüktür — tanecikler birbirine yakınlaştıkça titreşim daha hızlı aktarılır.
Frekans sesin inceliğini-kalınlığını, genlik şiddetini belirler.
İnsan kulağı yaklaşık 20 Hz – 20.000 Hz aralığını duyar.
Yansıma ve Kırılma
Yansıma: gelme açısı = yansıma açısı. Açılar normale göre ölçülür.
Kırılma: ışık ortam değiştirince hız değişir, doğrultu kırılır.
Az yoğundan çok yoğuna geçerken ışın normale yaklaşır; tersinde normalden uzaklaşır.
Kırılmada frekans değişmez; değişen hız ve dalga boyudur. Suya batırılan çubuğun kırık görünmesi bu olayın sonucudur.
Sık Yapılan Hata
Kırılmada frekansın değiştiğini sanmak. Frekans kaynağa bağlıdır ve ortam değişse de sabit kalır; değişen dalga boyu ve hızdır.
İkinci hata: açıları yüzeye göre ölçmek. Optikte bütün açılar normale göre ölçülür.
Sık sorulanlar
Kırılmada hangi büyüklük değişmez?
Frekans. Kaynağa bağlı olduğu için ortam değişse de sabit kalır; hız ve dalga boyu değişir.
Sesin yüksekliğini hangi büyüklük belirler?
Frekans sesin ince ya da kalın olmasını belirler; şiddetini genlik belirler.