Bir Ağaç, Dört Resim
Evden ya da okul yolundan görünen bir ağaç seçin. Yılda 4 kez, her mevsimde bir kez, çocuk aynı ağacın resmini çizsin. Yıl sonunda 4 resim yan yana konunca mevsimler kendiliğinden anlaşılır:
(1) İlkbahar: tomurcuklar, çiçekler; hava ılıktır.
(2) Yaz: yapraklar koyu yeşil; en sıcak mevsimdir.
(3) Sonbahar: yapraklar sararır ve dökülür; hava serinler.
(4) Kış: dallar çıplak, belki üstünde kar; en soğuk mevsimdir.
Kışın Ağaç Ölür mü?
Yapraksız ağacı gören çocuk sık sık onun öldüğünü sanıyor. Oysa ağaç kışın dinlenir. Kökleri toprağın altında yaşamaya devam eder, dallarında küçük tomurcuklar bekler. İlkbaharda hava ısınınca yeniden yapraklanır. Çam gibi bazı ağaçlar ise kışın da yeşil kalır.
Bu yanılgıyı düzeltmenin yolu yine resimlerdir: kış resmindeki çıplak ağaç, ilkbahar resminde çiçek açmıştır.
Hayvanlar da mevsime göre değişir. Bazı kuşlar sonbaharda sıcak ülkelere göç eder, ilkbaharda geri gelir. Kirpi ve ayı gibi bazı hayvanlar kışı uyuyarak geçirir; ayılar 3-4 ay mağarada kalabilir. Kedimizin tüyü kışa doğru kalınlaşır. İnsanlar da giysilerini değiştirir: yazın ince tişört ve şapka, kışın mont, bere ve eldiven. Mevsime uygun giyinmek de bu konunun bir parçasıdır.
Canlı ve Cansız
Doğada canlılar ve cansızlar birlikte bulunur. Kuş, kedi, arı, ağaç, çiçek canlıdır; büyür, beslenir, çoğalır. Taş, su, toprak, bulut cansızdır. Kuş ile taş arasında seçim yapılırken "Hangisi büyür ve beslenir?" diye sorulur: kuş.
Canlıların birbirine faydası vardır. Arılar çiçekten çiçeğe konarak meyve oluşmasına yardım eder ve bal yapar. Yağmur bitkileri sular, bitkiler de bize temiz hava ve yiyecek verir.
Çöpü Ayırmak
Evde 2 torba yeterli bir başlangıçtır: biri kâğıt ve karton, öbürü plastik şişe ve kutular. Ayrılan atık geri dönüşüm kutusuna gider ve yeniden kullanılır. Kâğıt gazete, defter ya da karton olur; çöpe atılan kâğıt ise boşa gider.
Mini soru: Deniz elindeki kâğıdı nereye atmalı? Kâğıt atıkların toplandığı kutuya.
Evde Doğa Etkinlikleri
- Ağaç resimlerini bir dosyada toplayın, tarih yazın.
- Pencere önüne bir kap koyun; yağmurlu bir günden sonra kaç parmak su birikti, bakın. 1 hafta sonra yine ölçün.
- Bir hafta boyunca evde ayrılan kâğıt torbasını tartın ya da kaç kez dolduğunu sayın.
Sık sorulanlar
Kaç mevsim vardır?
Dört: ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış. En sıcak mevsim yaz, en soğuk mevsim kıştır.
Yaprakları dökülen ağaç ölmüş müdür?
Hayır. Ağaç kışın dinlenir, kökleri yaşar; ilkbaharda yeniden yapraklanır.
Arılar bize ne yapar?
Bal yapar ve çiçekten çiçeğe konarak meyve ve sebzelerin oluşmasına yardım eder. Arılar olmasa birçok meyve oluşmazdı.