Akdeniz Foku mu, Dodo mu?
Bu iki hayvanın ortak bir yanı var, ama önemli bir farkı da var.
Akdeniz foku Türkiye kıyılarında hâlâ yaşıyor ama sayısı çok az. Bu hayvan endangered: nesli tükenmekte. Dodo kuşu ise 1600'lerin sonunda Mauritius adasında tamamen yok oldu. Yeryüzünde tek bir dodo kalmadı; bu hayvan extinct: nesli tükenmiş.
"The Mediterranean monk seal is endangered." · "The dodo is extinct."
Sık yapılan hata tam burada: öğrenciler endangered ile extinct'i eş anlamlı sanıyor. Endangered bir uyarıdır, hâlâ kurtarılabilir; extinct bitmiş bir hikâyedir.
Tema Kelimeleri
| Animal | Habitat |
|---|---|
| polar bear | Arctic (Kuzey Kutbu) |
| camel | desert |
| dolphin | ocean |
| monkey | rainforest (yağmur ormanı) |
Diğer sıfatlar: wild (yabani), tame (evcil, uysal). Afetler: earthquake (deprem), flood (sel), drought (kuraklık; uzun süre yağmur yağmaması), avalanche (çığ), forest fire (orman yangını).
Neden? Because ile Bağla
"Many animals lost their homes because people cut down the forests." (Birçok hayvan yuvasını kaybetti çünkü insanlar ormanları kesti.)
Because'dan sonra tam bir cümle gelir: özne + fiil. Bir başka örnek: "Polar bears are in danger because the ice is melting." Mini soru: "The river dried up ___ it didn't rain for 6 months." Boşluğa ne gelir? because.
Geçmişteki Doğa Olayları
(1) There was a big fire in the forest last summer.
(2) The temperature didn't fall below 0 °C last winter.
(3) It rained for 4 days and the river flooded.
Öğretmen "What happened to the forest last summer?" diye sorarsa cevap geçmiş zamanla verilir: "There was a big fire." Mevsimlerde de değişkenlik anlatılır: spring is changeable (hava sık değişir), summer is dry, winter is snowy.
Ne Yapmalıyız? Should
- We should use fewer plastic bags.
- We should put bird houses in parks.
- People shouldn't leave rubbish in the forest because it can start a fire.
"Fewer" sayılabilen isimlerle (fewer bags), "less" sayılamayanlarla (less water) kullanılır.
Daha Zor Örnek: Bir Barajın Üç Yılı
| Year | Water level in the dam |
|---|---|
| 2022 | 80% |
| 2023 | 55% |
| 2024 | 30% |
Bu tabloyu üç yapıyla anlatabiliriz. Geçmiş zaman: "In 2024 the water level fell to 30%." Neden: "The level fell because it didn't rain enough." Öneri: "We should save water, for example, we should take shorter showers."
Mini soru: Seviye iki yılda kaç puan düştü? 80'den 30'a, yani 50 puan. Bu durumun adı ne? Uzun süre yağış olmadığı için drought.
Mini Diyalog: Yangından Sonra
Teacher: What happened to the forest near the town last summer?
Ela: There was a big fire. It burned for 3 days.
Teacher: Why did it start?
Ela: Because someone left a glass bottle on the dry grass.
Teacher: So what should we do?
Ela: We should take all our rubbish home.
Okuma: Kaplumbağa Kumsalı
Every summer sea turtles come to some beaches in Muğla and Antalya to lay their eggs. Last year volunteers counted more than 300 nests on one beach. The baby turtles walk to the sea at night. Bright lights confuse them, so hotels should turn off beach lights after 11 p.m.
(1) Why do sea turtles come to the beaches? (2) How many nests did volunteers count? (3) What should hotels do? · Cevaplar: (1) To lay their eggs. (2) More than 300. (3) Turn off beach lights after 11 p.m.
İkinci Yanılgı ve Sınav İpucu
Bir başka sık hata: geçmiş olumsuzda fiili ikinci hâlde bırakmak: "The temperature didn't fell" yanlış, "didn't fall" doğru.
Sınavda kartlarda afetler varsa tanıma bakın: "yağış olmaması" → drought, "karın dağdan kayması" → avalanche. "Neden bildiren bağlaç" isteniyorsa because.
1. There are no dodos today. Dodos are ___. 2. We should use ___ plastic. 3. It didn't ___ (snow) last winter. · Cevaplar: 1. extinct · 2. less · 3. snow
Sık sorulanlar
Endangered ile extinct farkı nedir?
Endangered nesli tükenmekte olan, hâlâ yaşayan türdür. Extinct ise hiç bireyi kalmamış, nesli tükenmiş türdür.
'Drought' ne demektir?
Kuraklık. Uzun süre yağış olmamasıyla ortaya çıkan afet.
Because'dan sonra ne gelir?
Özne ve fiili olan tam bir cümle: because people cut down the forests.