Uzay Tarihinde Beş Durak
| Year | Event |
|---|---|
| 1957 | the first satellite (Sputnik 1) |
| 1961 | the first person in space (Yuri Gagarin) |
| 1969 | the first Moon landing (Apollo 11) |
| 1990 | the Hubble Space Telescope |
| 2024 | the first Turkish astronaut in space (Alper Gezeravcı) |
Ay'a ilk iniş hangi yıl? 1969. İlk Türk astronot ne zaman uzaya gitti? 2024'te. Tablodan cümle kurarken çoğu zaman geçmiş zaman kullanırız: "People landed on the Moon in 1969."
Kim Gönderdi Değil, Ne Gönderildi?
İlk yapay uydu hakkında konuşurken önemli olan onu kimin gönderdiği değil, uydunun kendisidir. Böyle durumlarda edilgen yapı kullanılır:
"The first satellite was sent into space in 1957." (İlk uydu 1957'de uzaya gönderildi.)
"The Hubble Space Telescope was launched in 1990." (Fırlatıldı.)
"Many photos of galaxies were taken by Hubble." (Çekildi.)
Yapı: was / were + fiilin 3. hâli. Tekil özneyle was, çoğulla were. Fiilin 3. hâli düzenlilerde -ed ile aynıdır (launched), düzensizlerde ezberlenir: send → sent, take → taken.
Uzay Terimleri
| English | Türkçe |
|---|---|
| asteroid | göktaşı (kayalık gök cismi) |
| meteor | akan yıldız |
| nebula | bulutsu |
| crater | krater (çarpmayla oluşan çukur) |
| astronomer | gök bilimci |
| galaxy | gökada |
Ay'ın yüzeyindeki çukurlar göktaşı çarpmasıyla oluşmuş krater'lerdir. Gök cisimlerini inceleyen bilim insanına astronomer denir; astronaut ise uzaya giden kişidir.
Gezegenleri Karşılaştırmak
| Planet | Day length |
|---|---|
| Earth | 24 hours |
| Jupiter | about 10 hours |
"A day on Jupiter is shorter than a day on Earth." · "Jupiter is bigger than the Earth." · "Jupiter is the biggest planet in the Solar System."
Mini soru: Jüpiter daha büyük olduğu hâlde günü neden daha kısa? Çünkü kendi çevresinde çok hızlı döner. İngilizcesi: "Because it spins very fast."
Gelecek Tahminleri: Will
"I think people will live on Mars one day." · "Maybe some lessons will be online in the future." · "Robots won't replace teachers."
Will'den sonra fiil yalın gelir. "Kesin olmayan tahmin" için I think, maybe, probably eklenir.
Sınır Durum: Will mi, Going To mu?
Tahminin bir kanıtı varsa will yerine be going to tercih edilir. Fırlatma rampasında motorları çalışan bir roket görüyorsunuz: "Look! The rocket is going to take off." Kanıt gözünüzün önünde.
Kanıt yoksa, yalnızca fikrinizi söylüyorsanız will: "I think a Turkish rocket will go to the Moon before 2040."
Kısa ölçüt: "Neden böyle düşünüyorsun?" sorusuna "görüyorum" diye cevap verebiliyorsanız going to, "öyle sanıyorum" diyorsanız will.
Mini Diyalog: Mars'ta Yaşam
Nil: Do you think people will live on Mars?
Kaan: Yes, I think they will one day. But it will take a long time.
Nil: Why?
Kaan: Because there isn't any water or air there. Scientists will need new technology.
Okuma: Bir Teleskobun Hikâyesi
The Hubble Space Telescope was launched in 1990. It goes round the Earth about 15 times a day. Its first photos were not clear because there was a problem with its mirror. The problem was fixed by astronauts in 1993. Since then, more than a million photos have been taken.
(1) When was Hubble launched? (2) Why were the first photos not clear? (3) Who fixed the problem? · Cevaplar: (1) In 1990. (2) Because there was a problem with its mirror. (3) Astronauts.
Sık Yapılan Hata
Sık yapılan hata: "Scientists will discovered new planets." Will'den sonra fiil yalın kalır; geçmiş eki (-ed) almaz. Doğrusu "Scientists will discover new planets."
İkinci yanılgı: edilgende "be" fiilini atlamak: "The satellite sent into space in 1957" eksik bir cümledir; "was" eklenmeli. Üçüncüsü: astronaut ile astronomer'ı karıştırmak.
Sınavda ve Alıştırmada
"Edilgen geçmiş zaman" isteniyorsa seçeneklerde was/were + 3. hâl arayın. Tabloda yıl varsa soruyu satırdaki olayla eşleyin.
1. The first photo of the Earth from space ___ (take) in 1946. 2. I think we ___ (find) life on other planets. 3. A day on Earth is ___ (long) than a day on Jupiter. · Cevaplar: 1. was taken · 2. will find · 3. longer
Sık sorulanlar
Edilgen geçmiş zaman nasıl kurulur?
was / were + fiilin 3. hâli: The first satellite was sent into space in 1957.
Astronaut ile astronomer farkı nedir?
Astronaut uzaya giden kişi, astronomer ise gök cisimlerini inceleyen bilim insanıdır.
Will'den sonra fiil hangi biçimde gelir?
Yalın: will discover, will live. 'Will discovered' yanlıştır.