10. Sınıf Classroom Life & Learning — Modals ve Öğrenme Stratejileri — Konu Anlatımı

%20 mi, %55 mi?

Bir araştırmada iki grup öğrenci aynı metni çalıştı. 1. grup metni 3 kez yeniden okudu; 2. grup bir kez okuyup kendi kendine test yaptı. Bir hafta sonra:

Bu tabloyu bir arkadaşınıza öneriye çevirmek istiyorsunuz. Hangi sözcükleri kullanırsınız? You should test yourself. You don't have to read it three times. It might help you remember more. Fark ettiniz mi? Her cümlede farklı bir kip fiili (modal) var ve her biri öneriye farklı bir ton veriyor.

Kip Fiillerinin Haritası

Kip fiillerinin 3 ortak kuralı: üçüncü tekilde -s almazlar (✗ she cans), arkalarından fiil yalın gelir (✗ should to), soru ve olumsuz için do gerekmez (Should I…? You mustn't…). have to ve ought to bu kurala uymaz; to kendi yapılarının parçasıdır.

Birine Bir Şey Yaptırmak: Make ve Let

The teacher made us write an essay. (Öğretmen bize bir kompozisyon yazdırdı.)
She let us use dictionaries. (Sözlük kullanmamıza izin verdi.)
She allowed us to use dictionaries. (Aynı anlam, farklı yapı.)

make ve let'ten sonra fiil to almadan gelir; allow ise to ister. ✗ The teacher made us to write… yazmak bu temanın en bilinen tuzağıdır.

Geriye Bakmak: Keşke Öyle Yapsaydın

Sınav bitti ve bir hata yaptınız. Geçmişe dönük eleştiri ya da pişmanlık için iki kalıp kullanılır:

should have + V3: I should have asked for help earlier. (Daha erken yardım istemeliydim.)
If + had + V3, would have + V3 (third conditional): If you had asked for help earlier, you would have avoided this mistake. (Daha erken yardım isteseydin bu hatayı yapmazdın.)

Her iki yapı da olmamış bir şeyden söz eder: yardım istenmedi, hata yapıldı. Bu yüzden bu cümleler geleceğe dönük öneri değil, geçmişi değerlendirmedir.

Okuma Stratejileri

skimming: metnin genel fikrini hızla almak (başlık, ilk ve son paragraf).
scanning: belirli bir bilgiyi (bir tarih, bir isim, bir sayı) aramak için metni taramak.

Soru: Bir sınavda "Metne göre toplantı hangi gün yapılacaktır?" diye soruluyor. Hangi stratejiyi seçersiniz? Scanning; çünkü aradığınız tek bir bilgi (bir gün adı) var. "Metnin ana fikri nedir?" sorusunda ise skimming. Sınav yönergelerindeki fiiller de önemli: compare (karşılaştır), describe (betimle), evaluate (güçlü ve zayıf yanları tartıp karar ver), list (sırala).

Mini Diyalog: Grup Çalışması

Ali: I think we should start with the introduction. (Bence girişle başlamalıyız.)
Ece: I partly agree, but we could collect the data first. Moreover, the teacher said the data part is worth 40 points. (Kısmen katılıyorum ama önce veriyi toplayabiliriz. Üstelik öğretmen veri kısmının 40 puan olduğunu söyledi.)
Ali: Fair enough. Then you can do the survey and I'll draw the graphs. (Haklısın. O zaman sen anketi yaparsın, ben grafikleri çizerim.)

Ece kısmen katılıp ekleme yaparken I partly agree, but… ve Moreover (üstelik) kullanıyor. Aynı yönde bilgi ekleyen diğer bağlaçlar: In addition, Furthermore, also.

Sık Yapılan Hata

"must" ile "have to"nun olumsuzlarını eş sanmak. Öğrenciler ikisinin de "zorunda" anlamı taşıdığını bildiği için olumsuzlarını da aynı sanıyor. Oysa You mustn't copy from websites. "Kopyalamamalısın" (yasak) demektir; You don't have to use a computer. ise "bilgisayar kullanmak zorunda değilsin" (serbest) demektir.

Akademik dürüstlük de bu temanın parçası: başka bir kaynaktan paragraf alıp kaynağını yazmamak plagiarism (intihal) sayılır. Kaynağı belirtmek için According to… (…'e göre) kalıbı kullanılır.

Okuma ve Etkinlik

Research suggests that students remember more when they explain a topic to someone else. Teaching forces the learner to organise the information and to find the gaps in their own understanding.

(Araştırmalar, öğrencilerin bir konuyu başkasına anlattıklarında daha çok hatırladığını gösteriyor. Öğretmek, öğreneni bilgiyi düzenlemeye ve kendi anlayışındaki boşlukları bulmaya zorlar.)

Soru: Metne göre bir konuyu anlatmak neden işe yarar? Cevap: Bilgiyi düzenlemeyi ve eksikleri fark etmeyi sağlar.

Etkinlik: Tablodaki verilere bakarak bir arkadaşınıza 4 cümlelik çalışma tavsiyesi yazın: 1 should, 1 don't have to, 1 might, 1 should have (kendi geçmiş hatanız).

Sık sorulanlar