Bir Dilekçenin Uzun Taslağı
Çınar Sokak'ta 46 hane var. Sokağın başındaki otobüs durağında ne gölgelik ne oturak var ve önündeki yolda yaya geçidi yok. Sakinler belediyeye İngilizce yazılmış bir dilekçe hazırlıyor, çünkü kentin "kardeş şehir" programı kapsamında başvuruyu yabancı bir fon da okuyacak. İlk taslak şöyle:
"The residents who are living in Çınar Street would like to request a shelter for the bus stop which is located at the corner. The children who walk to school every morning have to cross a road which was built in 1998 without a pedestrian crossing."
Cümleler doğru ama ağır. Dört tane who/which var. Bu ünitenin yapısı tam burada devreye girer: ilgi zamiri ve ardından gelen yardımcı fiil düşürülür, cümle hafifler.
Who is ve Which was Nasıl Düşer?
| Tam cümlecik | Kısaltılmış | Neden |
|---|---|---|
| the residents who are living in Çınar Street | the residents living in Çınar Street | etken → -ing |
| the bus stop which is located at the corner | the bus stop located at the corner | edilgen → V3 |
| the children who walk to school | the children walking to school | etken → -ing |
| a road which was built in 1998 | a road built in 1998 | edilgen → V3 |
Karar tek bir soruyla verilir: ismin kendisi mi yapıyor, yoksa ona mı yapılıyor? Çocuklar yürüyor (etken, walking); yol yapıldı (edilgen, built). Mini soru: "results which are announced online" nasıl kısalır? Sonuçlar duyurulan şeydir, duyuran değil; cevap "results announced online".
İki Cümleyi Tek Cümleye İndirmek
Participle yalnızca isimden sonra gelmez; bir yan cümlenin yerini de alabilir:
| İki cümlecik | Participle ile | |
|---|---|---|
| (1) | Because we were worried about safety, we collected signatures. | Worried about safety, we collected signatures. |
| (2) | After we had collected 312 signatures, we sent the letter. | Having collected 312 signatures, we sent the letter. |
| (3) | Because I live next to the stop, I see the problem every day. | Living next to the stop, I see the problem every day. |
having + V3, iki olaydan önce olanı gösterir: önce imza toplandı, sonra mektup gönderildi.
Sık yapılan hata: "Waiting at the bus stop, the rain started." Bu cümleye göre bekleyen yağmurdur. Participle kısmının öznesi ana cümlenin öznesiyle aynı olmak zorundadır. Doğrusu: "While we were waiting at the bus stop, the rain started." ya da "Waiting at the bus stop, we got wet."
Bir yanılgı daha: "The book writing by Orwell" etken/edilgen karışıklığıdır. Kitap yazılan şey olduğu için "the book written by Orwell" olur.
Whose: Evi Etkilenen Sakinler
Sahiplik bildiren ilgi zamiri whose kısaltılamaz ve testte boşluk olarak gelir: "The residents ___ homes were affected by the flood received support." Sakinlerin evleri, yani sahiplik; cevap whose. Who yazsaydık "homes" sahipsiz kalırdı.
Resmî Mektubun İskeleti
Opening: Dear Sir or Madam, (adı bilinmeyen yetkiliye)
Reason for writing: I am writing on behalf of the residents of Çınar Street to request...
Details: sorunu sayılarla anlat (46 households, 2 schools within 500 metres).
Request: We would be grateful if the council could consider...
Closing: Yours faithfully,
Kip fiillerinden sonra to gelmez: "The council should to consider our suggestions." testte hatalı cümle olarak verilir; doğrusu "should consider". İstek "informal" düzeyde "Can you fix the lights?" iken "formal" düzeyde "Could you possibly repair the street lights?" ya da "We would appreciate it if the lights were repaired." olur.
Toplantıdan Sonra Komşuya Aktarmak
Official: The shelter will be installed in September.
Mehmet (komşusuna): The official said the shelter would be installed in September.
will → would kayması aktarımın temel kuralıdır. Üç ay sonra gölgelik kurulunca başka bir zaman yapısı gerekir: "Since the shelter was installed, more elderly residents have been using the bus." since + simple past (başlangıç anı), ana cümle present perfect (bugüne uzanan etki).
Okuma Parçası ve Kent Sözcükleri
"A district renovated its old market hall in 2021. Rents in the surrounding streets rose by 40 per cent in 3 years, and several families living there for decades had to move away. Visitors praising the new cafés rarely notice who has left."
Soru: Parçanın eleştirdiği süreç hangisi? Yenilemenin eski sakinleri bölgeden çıkarması; buna displacement (yerinden edilme) denir. Yenilemenin kendisi regeneration, pahalılaşarak dönüşmesi gentrification'dır. Parçadaki "families living there" ve "visitors praising" kısaltılmış ilgi cümleleridir.
Diğer sözcükler: infrastructure (altyapı), accessibility (erişilebilirlik), civic engagement (yurttaş katılımı), commute (işe gidip gelmek), overcrowding (aşırı kalabalık), pedestrian (yaya).
YDT İpucu ve Mini Etkinlik
YDT'de boşluk bir ismin hemen arkasındaysa ve şıklarda -ing ile V3 birlikte duruyorsa, ismi özne yapıp cümleyi kafanda tamamla: "the data ___ by the council" → veri toplanan şeydir, "collected". Cümle başında "Having..." görürsen ana cümlenin öznesini kontrol et; kişi değilse şık büyük ihtimalle yanlıştır.
Etkinlik: kendi sokağın için 3 cümlelik bir dilekçe paragrafı yaz. En az bir -ing, bir V3 ve bir having + V3 kullan; sonra her birini tam cümleciğe açıp anlamın değişmediğini kontrol et.
Sık sorulanlar
İndirgenmiş ilgi cümleciğinde -ing mi V3 mü seçilir?
İsim eylemi yapıyorsa -ing (children walking), eylem ona yapılıyorsa V3 (a road built in 1998).
"Having collected the signatures" ne anlatır?
İmzaların ana eylemden önce toplandığını; having + V3 önce olan olayı gösterir.
Participle cümlesinde en sık hata nedir?
Özne uyuşmazlığı: "Waiting at the stop, the rain started" cümlesinde bekleyen yağmur olur. İki kısmın öznesi aynı olmalıdır.