Ev Sahibiyle 6 Dakikalık Telefon
Defne ile Oya üniversite için başka bir şehirde iki odalı bir ev arıyor. Defne ev sahibini arıyor, Oya ise o sırada otobüste. Telefonun öbür ucundan gelen cümleler:
(1) "The rent is 14,000 lira a month."
(2) "I will return the deposit within 2 weeks after you leave."
(3) "I painted the flat last month."
(4) "Don't hang anything on the kitchen walls."
(5) "Are you students?"
Akşam Defne, Oya'ya bu konuşmayı aktarıyor. Konuşma geçmişte yapıldığı için her cümlede bir şey değişecek: zaman, zamir ve zaman sözcükleri.
Aktarırken Ne Kayar?
| Ev sahibinin sözü | Defne'nin aktarımı |
|---|---|
| The rent is 14,000 lira. | He said (that) the rent was 14,000 lira. |
| I will return the deposit. | He said he would return the deposit. |
| I painted the flat last month. | He said he had painted the flat the month before. |
| Don't hang anything on the walls. | He told us not to hang anything on the walls. |
| Are you students? | He asked if we were students. |
Zaman bir adım geri gider (is → was, will → would, painted → had painted); "I" → "he", "you" → "we"; "last month" → "the month before", "tomorrow" → "the next day", "here" → "there". Emir cümleleri tell/ask + nesne + (not) to ile, evet-hayır soruları if/whether ile aktarılır.
Kipler de kayar ama hepsi değil: can → could, may → might, must → had to. Could, would, should, might ve ought to zaten "geri" biçimde olduğu için değişmez. Diyelim ki ev sahibi "You must pay the first rent before 1 July." dediyse aktarım "He said we had to pay the first rent before 1 July." olur. "must" kalması da yanlış sayılmaz, ama sınavda had to şıkkı daha güvenli tercihtir.
Soru Aktarırken Sözcük Sırası
Oya merak ediyor: "When can we move in?" Defne ev sahibine sormuş, şimdi aktarıyor.
Sık yapılan hata: "I asked him when could we move in." Aktarılan soru artık soru değildir; bu yüzden özne yardımcı fiilden önce gelir ve soru işareti kalkar: "I asked him when we could move in." Aynı kural "where the flat was", "how much the bills were" gibi bütün wh- sorularında geçerli.
Say ve Tell Yetmediğinde: Rapor Fiilleri
Bazı cümleler aslında bir tavsiye, bir itiraf ya da bir söz. Bunları "said" ile aktarmak anlamı düzleştirir. Kalıplar fiile göre değişir:
| Fiilden sonra | Fiiller | Örnek |
|---|---|---|
| kişi + to V1 | advise, warn, remind, persuade | He warned us not to leave the heater on. |
| to V1 | promise, offer, refuse, agree | He promised to fix the tap by Friday. |
| -ing | admit, deny, suggest, recommend | He admitted forgetting to check the boiler. |
| edat + -ing | insist on, apologise for | He apologised for calling so late. |
Sık yapılan hata: "He suggested us to share the bills." suggest kişi + to almaz. Doğrusu: "He suggested sharing the bills." ya da "He suggested that we share the bills."
Kayma Her Zaman Zorunlu mu?
Mini soru: ev sahibi "Water boils at 100 degrees." deseydi, Defne "He said water boiled at 100 degrees." mı demek zorunda? Hayır. Evrensel doğrular ve hâlâ geçerli olan bilgiler kaymayabilir: "He said the rent is 14,000 lira." (Kira hâlâ bu.) Aktaran fiil present ise kayma hiç yapılmaz: "He says the deposit will be returned within 2 weeks." Testte zaman kaymamış şıkkı hemen eleme; bilginin hâlâ geçerli olup olmadığına bak.
Kira Sözcükleri ve Bütçe
landlord (ev sahibi), tenant (kiracı), tenancy agreement (kira sözleşmesi), deposit (depozito), utilities (elektrik, su, doğal gaz giderleri), bills split equally (faturalar eşit bölünür), flatmate (ev arkadaşı). Hesap da sorulur: 14.000 liralık kira ikiye bölünürse kişi başı 7.000; aylık 2.600 liralık faturalar da eklenince kişi başı gider 8.300 olur. "Bills are split equally and paid by the 5th of each month." açık bir anlaşmadır; "We will share everything." ise belirsizdir.
Used To mu, Be Used To mu?
Oya'nın annesi telefonda şöyle diyor: "We used to live in a village, so we are used to cold houses." İlki geçmişte olup artık olmayan bir alışkanlık (used to + V1), ikincisi bugünkü bir alışkınlık (be used to + -ing ya da isim). Testteki hatalı cümle "My parents are used to live in a village." Geçmiş alışkanlık kastediliyorsa "My parents used to live in a village." olmalıdır.
Okuma Parçası ve YDT İpucu
"When Oya's grandmother moved in with her family, she insisted on cooking dinner every evening. Oya's mother admitted feeling relieved at first, but a year later she said that the kitchen had become a place of long conversations between 3 generations."
Soru: Anneanne ne konusunda ısrar etti? Her akşam yemek yapmakta (insisted on cooking). Anne başta rahatladığını itiraf etti (admitted feeling). Parçadaki "had become" ise aktarımda present perfect'in geriye kaymış hâlidir.
YDT ipucu: aktarım sorusunda önce rapor fiilini oku; fiil kalıbı şıkların yarısını tek başına eler. "refused" gördüysen to V1, "denied" gördüysen -ing ara. Mini etkinlik: ailenden birinin dün söylediği 3 cümleyi farklı rapor fiilleriyle aktar (promise, remind, apologise for).
Sık sorulanlar
Aktarımda zaman ne zaman kaymayabilir?
Evrensel doğrularda, hâlâ geçerli bilgilerde ve aktaran fiil present olduğunda (He says...).
Aktarılan soruda sözcük sırası nasıl olur?
Düz cümle sırası: "I asked him when we could move in", "when could we" değil.
"advise" ve "admit" hangi kalıpları alır?
advise + kişi + to V1 (He advised me to rest); admit + -ing (She admitted breaking the vase).