9. Sınıf School Life — Geniş Zaman ve Sıklık Zarfları — Konu Anlatımı

Pazartesi 08.30: Sınıfa Yeni Biri Geliyor

Eylülün ikinci haftası. Sınıfınıza Avusturya'dan Lena adında bir değişim öğrencisi geldi ve 1 dönem sizinle okuyacak. Öğretmen sizden onu karşılamanızı istiyor. İlk 2 dakikada ne söylersiniz?

Bu tema tam olarak bu durumu çalışıyor: kendini tanıtmak, karşındakini tanımak ve okuldaki gündelik düzeni anlatmak. Dil bilgisi olarak işin merkezinde simple present (geniş zaman) var, çünkü "nerelisin, hangi dili konuşursun, okul kaçta başlar" soruları hep değişmeyen durumları ve alışkanlıkları sorar.

Önce kısa bir karşılaşma:

Deniz: Hi, I'm Deniz. Welcome to 9-C! (Merhaba, ben Deniz. 9-C'ye hoş geldin!)
Lena: Thanks! I'm Lena. I'm from Austria, from Graz. (Teşekkürler! Ben Lena. Avusturya'danım, Graz'dan.)
Deniz: Do you speak Turkish? (Türkçe konuşuyor musun?)
Lena: Only a little. I speak German and English. (Sadece biraz. Almanca ve İngilizce konuşurum.)
Deniz: Don't worry. Our first lesson starts at 8.40. I can show you the lab. (Merak etme. İlk dersimiz 8.40'ta başlıyor. Sana laboratuvarı gösterebilirim.)

Diyalogda Deniz'in sorusuna dikkat edin: Do you speak…? Soru kurarken yardımcı fiil do başa geliyor, ana fiil speak yalın kalıyor.

Ülke mi, Milliyet mi, Dil mi?

Tanışma sorularında üç ayrı sözcük türü karışır. from'dan sonra ülke, I am'den sonra milliyet, speak'ten sonra dil gelir.

Tablodaki son 3 satır bir tuzak içeriyor: Avusturyalı ya da Brezilyalı birinin dili, milliyet adıyla aynı değil. "Brazilian" diye bir dil yoktur; Brezilya'da Portekizce konuşulur. İsviçre'de ise tek bir resmî dil bile yok.

Milliyet ve dil adları İngilizcede her zaman büyük harfle yazılır: She is Japanese. Türkçede "japon" küçük yazılabildiği için bu, yazılı sınavda sık puan kaybettirir.

Her Hafta Tekrarlanan Düzen: Simple Present

Lena ilk akşam ailesine okulu anlatıyor. Cümlelerin hepsi tekrarlanan şeyler:

1. School starts at 8.40 and finishes at 15.20. (Okul 8.40'ta başlar, 15.20'de biter.)
2. We have 8 lessons on Tuesdays. (Salıları 8 dersimiz var.)
3. Deniz takes the bus, but I walk. (Deniz otobüse biner ama ben yürürüm.)
4. The canteen doesn't open on Saturdays. (Kantin cumartesi açılmaz.)

Kural 3 satırda: özne he / she / it ise olumlu cümlede fiil -s / -es alır (takes, watches, studies). Olumsuzda doesn't, soruda Does kullanılır ve çekim eki yardımcı fiile geçer; ana fiil çıplak kalır.

Peki neden studies yazıyoruz da plaies yazmıyoruz? Çünkü -y'den önce ünsüz varsa (stud-y) y → ies olur; ünlü varsa (pl-a-y) sadece -s eklenir: plays.

Ne Sıklıkla? Zarfın Cümledeki Yeri

Yer kuralı: sıklık zarfı ana fiilden önce, ama am / is / are'dan sonra gelir. Tablodaki 4. satırı 1. satırla karşılaştırın: is sometimes late ama always bring.

Sınav ipucu: Seçeneklerde zarf cümlenin sonuna atılmışsa (I bring my ID card always.) o seçenek neredeyse her zaman yanlıştır. Günlük konuşmada "sometimes" başa ya da sona kayabilir; diğer zarflar kayamaz.

at, on, in: Okul Takvimini Okumak

Okul hayatını anlatırken sürekli saat, gün ve ay söylersiniz. Üç edat üç ayrı "genişlikte" zamanı gösterir:

• at + saat: at 8.40, at noon, at the weekend (İngiliz kullanımı)
• on + gün / tarih: on Monday, on 23 April, on my birthday
• in + ay, mevsim, yıl, günün bölümü: in September, in winter, in 2026, in the morning

Mini soru: "Okul şenliği 23 Nisan'da, sabah başlar." cümlesinde iki boşluğa hangi edatlar gelir? Biraz düşünün, cevap iki satır aşağıda.

Ezber yerine şu mantığı kullanın: tarih bir gün olduğu için on; sabah günün bir bölümü olduğu için in. Cevap: The school festival is on 23 April. It always starts in the morning. İstisna: at night kalıplaşmıştır, in the night denmez.

Sık Yapılan Hatalar

1. Ülke yerine milliyet kullanmak: ✗ I am from Turkish. → ✓ I am from Türkiye. ya da ✓ I am Turkish. from'dan sonra yer adı gelir, sıfat gelmez.

2. Çekimi iki kez yapmak: ✗ She doesn't speaks German. → ✓ She doesn't speak German. Öğrenciler "özne she, o hâlde -s" diye düşünüyor; oysa -s zaten does'a geçmiştir.

3. Süreyi şimdiki zamanla anlatmak: ✗ I am living in Ankara since 2015. Türkçedeki "2015'ten beri Ankara'da yaşıyorum" cümlesi İngilizceye birebir çevrilince bu hata çıkıyor. Geçmişte başlayıp hâlâ süren durum için since / for ile present perfect gerekir: ✓ I have lived in Ankara since 2015. Bu yapı 10. sınıfta ayrıntılı işlenir; şimdilik since gördüğünüz yerde am living seçeneğini eleyin.

Kısa Okuma: Kenji'nin Programı

Kenji is from Japan. He studies in İzmir for one year and lives with a host family. He usually gets up at 6.45 because the school bus comes at 7.30. He takes Turkish lessons twice a week, on Tuesdays and Thursdays. He never misses the robotics club on Friday afternoons.

(Kenji Japonyalı. Bir yıl İzmir'de okuyor ve bir ev sahibi ailenin yanında kalıyor. Genellikle 6.45'te kalkıyor, çünkü okul servisi 7.30'da geliyor. Haftada iki kez, salı ve perşembe Türkçe dersi alıyor. Cuma öğleden sonraları robotik kulübünü hiç kaçırmıyor.)

Soru: Kenji haftada kaç gün Türkçe dersi alıyor ve hangi sözcük bunu gösteriyor? Cevap: 2 gün; twice a week (haftada iki kez). once 1, twice 2, üçten sonra three times denir.

Mini Etkinlik: Kendi Kartınızı Yazın

Lena için 5 cümlelik bir tanıtım kartı hazırlayın: (1) adınız ve şehriniz, (2) konuştuğunuz diller, (3) okulun başlama saati at ile, (4) en sevdiğiniz ders günü on ile, (5) bir alışkanlığınız sıklık zarfıyla. Yazdıktan sonra 4. ve 5. cümlelerde fiile -s gerekip gerekmediğini kontrol edin: özne I ise gerekmez.

Sık sorulanlar