Nil'in Karne Haftası Listesi
Dönemin son haftası. Nil'in defterindeki liste şöyle (✓ yapıldı, ✗ henüz yapılmadı):
| Task | Done? |
|---|---|
| finish the Science project | ✓ (10 minutes ago) |
| return the library books | ✓ (on Monday) |
| revise for the English quiz | ✗ |
| upload the portfolio | ✗ |
Öğretmeni soruyor: "Have you finished your project yet?" Nil'in cevabı: "Yes, I've just finished it." (Az önce bitirdim.) Kitaplar için: "I've already returned them." (Çoktan geri verdim.) Quiz için: "I haven't revised for it yet." (Henüz tekrar etmedim.)
Üç cümlenin ortak yapısı: have / has + fiilin 3. hâli. Buna present perfect denir. Geçmişte olmuş ama etkisi şimdi de süren işleri, "bitti mi, bitmedi mi" bilgisini anlatır.
Just, Already, Yet Nereye Gelir?
- just (az önce) → have ile fiil arasına: I have just finished.
- already (çoktan) → have ile fiil arasına: She has already left.
- yet (henüz / daha) → olumsuz ve soru cümlesinin sonuna: Have you finished yet? · I haven't finished yet.
Mini soru: "Has the bell rung ___?" boşluğuna just mı yet mi gelir? Soru cümlesi, sonda boşluk: yet.
Zaman Söylenirse Present Perfect Biter
Bir öğrenci şunu yazdı: "I have seen my teacher yesterday." Öğretmen "zaman uyumsuzluğu" notu düştü. Neden?
Present perfect, olayın ne zaman olduğunu söylemez. "Yesterday", "last week", "in 2023", "two days ago" gibi kesin bir geçmiş zaman söylendiği anda geçmiş zamana (simple past) geçilir: "I saw my teacher yesterday."
Nil'in listesinde de bu var: kitapları "on Monday" geri verdiyse ve günü söylemek istiyorsa "I returned them on Monday" demeli.
Sık yapılan hata tam olarak bu: Türkçede "gördüm" hem "I saw" hem "I have seen" karşılığı olabildiği için öğrenciler zaman sözcüğünü görmeden present perfect kuruyor.
Olası Koşul: If + Geniş Zaman, Will
"If you study regularly, you will pass the exam." (Düzenli çalışırsan sınavı geçersin.)
If tarafında geniş zaman, sonuç tarafında will + yalın fiil vardır. If tarafına "will" konmaz: "If you will study" yanlıştır. If başta ise iki yan virgülle ayrılır; sonda ise virgül gerekmez: "You will pass the exam if you study regularly."
Yeterli mi? Enough
"I don't have enough time to prepare for the exam." (Sınava hazırlanmak için yeterli zamanım yok.) İsimle kullanıldığında enough ismin önüne gelir: enough time, enough money.
Sıfatla kullanıldığında sıfatın arkasına gelir: "I'm not old enough to drive." Kural ters yönlerde çalıştığı için LGS'de seçenekler bu sırayı değiştirerek çeldirici üretir.
Ölçme ve Okul Kelimeleri
| English | Türkçe |
|---|---|
| revision | konu tekrarı |
| attendance | devam, yoklama |
| scholarship | burs (başarılı öğrenciye eğitim desteği) |
| multiple choice | çoktan seçmeli |
| open-ended | açık uçlu |
| oral exam | sözlü sınav |
| portfolio | dönem boyunca yapılan çalışmaların dosyası |
LGS'nin kendisi multiple choice bir sınavdır: İngilizce bölümünde 10 soru, her birinde 4 seçenek var.
Tablodan Üstünlük Cümlesi
| Student | Study hours a day |
|---|---|
| Ada | 2 |
| Bora | 4 |
| Cem | 3 |
"Bora studies the longest." · "Bora studies more than Cem." · "Ada studies the least." Tablo sorularında önce en büyük ve en küçük değeri işaretleyin; seçeneklerin yarısı genellikle ortadaki değeri "en" gibi göstererek yanıltır.
Köprü: Davet Kalıpları Hâlâ İşe Yarar
Bu ünitenin eski özeti davet etme ve cevap verme üzerineydi; o kalıplar present perfect ile birleşince doğal bir diyalog çıkar:
Can: Shall we revise together this evening?
Nil: I'd love to, but I haven't uploaded my portfolio yet.
Can: OK. How about tomorrow at 4?
Nil: That sounds great.
"I'd love to, but…" kibar bir rettir; gerekçe present perfect ile verildi.
LGS Gözüyle ve Alıştırma
Diyalog tamamlama sorusunda soru "Have you … yet?" ise cevap da have/has ile kurulur: "Yes, I've just…" ya da "Not yet." Görselde saat varsa 08.55 gibi değerleri "It's five to nine" biçiminde okuyun.
1. I ___ (already / do) my homework. 2. She ___ (visit) Ankara in 2022. 3. If it ___ (snow), the school will close. 4. I haven't got ___ money for the trip.
Cevaplar: 1. have already done · 2. visited · 3. snows · 4. enough
Sık sorulanlar
'I have seen him yesterday' neden yanlış?
Present perfect kesin geçmiş zaman ifadesiyle kullanılmaz. Yesterday varsa simple past gelir: I saw him yesterday.
Yet cümlenin neresine gelir?
Olumsuz ve soru cümlelerinin sonuna: Have you finished yet? / I haven't finished yet.
Enough isimle nasıl kullanılır?
İsmin önüne gelir: enough time. Sıfatla ise sıfatın arkasına: old enough.