Asit-Baz Kuramları
Arrhenius: suda H⁺ veren asit, OH⁻ veren bazdır. Yalnızca sulu çözeltiler için geçerlidir.
Brønsted-Lowry: proton veren asit, proton alan bazdır. Su gibi maddeler duruma göre her ikisi de olabilir (amfoter).
Lewis: elektron çifti alan asit, veren bazdır. En kapsayıcı tanımdır ve protonsuz tepkimeleri de içerir.
pH Hesabı ve Suyun İyonlaşması
$\mathrm{pH} = -\log[\mathrm{H^+}]$ · $\mathrm{pOH} = -\log[\mathrm{OH^-}]$
25 °C'de: $\mathrm{pH} + \mathrm{pOH} = 14$ ve $K_{su} = 10^{-14}$
Kuvvetli asit suda tamamen iyonlaşır; zayıf asit kısmen iyonlaşır ve denge kurar.
Derişim ile kuvvet farklı kavramlardır: derişik bir zayıf asit, seyreltik bir kuvvetli asitten daha yüksek pH'a sahip olabilir.
Tampon Çözeltiler ve Titrasyon
Tampon çözelti, az miktarda asit ya da baz eklendiğinde pH'ını neredeyse sabit tutar. Zayıf asit ile onun tuzundan (ya da zayıf baz ile tuzundan) hazırlanır.
Kanın pH'ının 7,4 civarında sabit kalması tampon sistemler sayesindedir.
Titrasyon: derişimi bilinen çözeltiyle bilinmeyenin derişimini bulma yöntemi. Eşdeğerlik noktası indikatör renk değişimiyle belirlenir.
Kuvvetli asit-kuvvetli baz titrasyonunda eşdeğerlik noktası pH 7'dedir; zayıf asit-kuvvetli baz titrasyonunda 7'nin üstündedir.
Sık Yapılan Hata
Derişim ile kuvveti aynı sanmak. Kuvvet iyonlaşma oranıdır, derişim madde miktarıdır. Seyreltik bir kuvvetli asit, derişik bir zayıf asitten daha az asidik olabilir.
İkinci hata: her nötrleşmenin pH 7 verdiğini düşünmek — zayıf asit ile kuvvetli bazın nötrleşmesinde oluşan tuz bazik tepki verir.
Sık sorulanlar
Kuvvetli asit ile derişik asit aynı şey midir?
Hayır. Kuvvet iyonlaşma oranını, derişim ise çözeltideki madde miktarını anlatır.
Tampon çözelti ne işe yarar?
Az miktarda asit ya da baz eklendiğinde çözeltinin pH'ını neredeyse değişmeden tutar.