Yükseltgenme ve İndirgenme
Yükseltgenme: elektron verme, yükseltgenme basamağı artar
İndirgenme: elektron alma, basamak azalır
İkisi her zaman birlikte olur: biri elektron verirse başka biri almalıdır.
İndirgen madde elektron veren, yani kendisi yükseltgenendir; yükseltgen madde elektron alan, yani kendisi indirgenendir. Bu ters adlandırma en sık karıştırılan noktadır.
Yükseltgenme Basamağı Kuralları
Element hâlinde 0
Bileşiklerde H genellikle +1 (metal hidrürlerde $-1$)
O genellikle −2 (peroksitlerde $-1$)
1A metalleri +1, 2A metalleri +2
Nötr bileşikte basamakların toplamı sıfır, iyonda iyon yüküne eşittir.
Bu kurallarla bilinmeyen bir elementin basamağı bulunabilir.
Pil ve Elektroliz
Elektrokimyasal pil: kendiliğinden olan redoks tepkimesinden elektrik üretir. Anot (−) yükseltgenme, katot (+) indirgenme yeridir.
Elektroliz: dışarıdan elektrik verilerek kendiliğinden olmayan tepkime yürütülür. Kaplama ve metal saflaştırma bu yolla yapılır.
Korozyon (paslanma) istenmeyen bir redoks olayıdır; boya, galvanizleme ve katodik koruma ile engellenir.
Pilde anot negatif, elektrolizde anot pozitiftir — bu fark sık sorulur.
Sık Yapılan Hata
İndirgen ile yükseltgeni ters adlandırmak. İndirgen madde kendisi yükseltgenir (elektron verir); yükseltgen madde kendisi indirgenir.
İkinci hata: her iki düzenekte de anodun aynı işareti taşıdığını sanmak — pilde negatif, elektrolizde pozitiftir. Ortak olan, anotta her zaman yükseltgenmenin olmasıdır.
Sık sorulanlar
İndirgen madde ne yapar?
Elektron verir; böylece karşısındakini indirgerken kendisi yükseltgenir.
Anotta hangi olay gerçekleşir?
Her zaman yükseltgenme. İşareti pilde negatif, elektrolizde pozitiftir.