Asit ve Baz Özellikleri
Asitler: suda H⁺ verir, ekşi tat, mavi turnusolu kırmızıya çevirir, metallerle tepkimede H₂ gazı açığa çıkarır.
Bazlar: suda OH⁻ verir, acı tat, kaygan his, kırmızı turnusolu maviye çevirir.
Her ikisi de sulu çözeltide elektriği iletir; iyonlar yük taşır.
pH Ölçeği
0 – 14 arasında ölçeklenir:
pH < 7 → asidik
pH = 7 → nötr
pH > 7 → bazik
Ölçek logaritmiktir: pH 3 olan çözelti, pH 4 olandan 10 kat, pH 5'ten 100 kat daha asidiktir.
Mide özsuyu ≈ 2, saf su = 7, deniz suyu ≈ 8, çamaşır suyu ≈ 12.
Nötrleşme ve Çevre Etkisi
Asit + Baz → Tuz + Su
$\mathrm{HCl + NaOH \to NaCl + H_2O}$
Mide yanmasında antasit ilaçların çalışma ilkesi budur.
Asit yağmurları (SO₂, NOₓ kaynaklı) toprağın pH'ını düşürür, mermer ve kireç taşı yapıları aşındırır, göllerdeki canlı yaşamını bozar.
Asidik toprağın düzeltilmesinde kireç kullanılır — bu da bir nötrleşmedir.
Sık Yapılan Hata
pH ölçeğini doğrusal sanmak. Ölçek logaritmiktir; bir birimlik fark on kat derişim farkı demektir.
İkinci hata: çamaşır suyu ile tuz ruhunu karıştırmak. İkisi birlikte kullanıldığında zehirli klor gazı açığa çıkar — bu bir güvenlik kuralıdır.
Sık sorulanlar
pH 3 ile pH 5 arasında kaç kat asitlik farkı vardır?
100 kat. Ölçek logaritmik olduğu için her birim on kat anlamına gelir.
Nötrleşme tepkimesinde ne oluşur?
Tuz ve su oluşur.