4. Sınıf Açılar — Konu Anlatımı

Saatin Kolları Bir Açı Çiziyor

Duvar saatine bakın. Akrep ile yelkovan saatin ortasındaki aynı noktadan çıkıyor. Ortak bir başlangıç noktasından çıkan iki ışının arasındaki açıklığa açı denir. Ortak nokta açının köşesi, iki ışın açının kollarıdır.

Açılar derece ile ölçülür, "°" diye yazılır. Tam bir dönüş 360°'dir. Saatin kadranında 12 saat var; 360 : 12 = 30. Yani yelkovan 12'deyken akrep her saat 30° daha açılır.

Gün Boyu Açı Türleri

Saat 1:00 → 30° → dar açı (90°'den küçük)
Saat 3:00 → 90° → dik açı
Saat 5:00 → 150° → geniş açı (90° ile 180° arası)
Saat 6:00 → 180° → doğru açı, kollar tek bir doğru gibi

Evdeki kitabın köşesi, pencere kenarı, kapı ile duvarın birleştiği yer dik açıya örnektir. Tamamen açılıp duvara yaslanan bir kapı ise doğru açı oluşturur.

İletki ile Ölçmek

1. İletkinin ortasındaki noktayı açının köşesine koyun.
2. 0 çizgisini kollardan biriyle çakıştırın.
3. Öteki kolun kestiği sayıyı okuyun; sayımı 0'dan başlayan sıradan yapın.

Ölçmeden önce tahmin edin: açı dar mı, geniş mi? Tahmin, okunacak sayıyı seçmenize yardım eder.

Açılar harflerle adlandırılır. Kolların üstünde A ve C, köşede B noktası varsa açı "ABC açısı" diye okunur ve köşe harfi her zaman ortaya yazılır. "BAC" yazan çocuk köşeyi A sanmıştır; bu başka bir açıdır.

İki Sık Yanılgı

Birincisi: iletkide yanlış sırayı okumak. İletkinin üstünde iki sıra sayı var; biri soldan, biri sağdan başlar. 40°'lik bir açıyı 140° okuyan çocuk öteki sırayı kullanmıştır. İki sayının toplamı her zaman 180 eder. Tahmin "dar açı" diyorsa 140° olamaz.

İkincisi: kolları uzun olan açıyı büyük sanmak. Kolları 2 cm de olsa 10 cm de olsa dik açı 90°'dir. Açının büyüklüğü kolların uzunluğuna değil, aralarındaki açıklığa bağlıdır.

Evde: Kâğıttan Dik Açı Ölçer

• Düzensiz kesilmiş bir kâğıdı ikiye katlayın, sonra katlanan kenarı kendi üstüne bir kez daha katlayın. Oluşan köşe tam 90°'dir.
• Bu kâğıtla evde 5 köşe ölçün: köşeye tam oturuyorsa dik, içine sığıyorsa dar, taşıyorsa geniş açı.

Mini soru: Saat 9:00'da akrep ile yelkovan arasında hangi açı vardır? Cevap: 3 saatlik aralık, 3 × 30 = 90°; dik açı.

Sık sorulanlar