Kartları Dağıtalım
Kart oyunlarında kartlar nasıl dağıtılır? Birer birer, sırayla. Çocuğunuzla 12 kartı 3 kişiye böyle dağıtın: bir sana, bir bana, bir babana. Kartlar bitince herkes elindekini saysın. Herkeste 4 kart var.
Yaptığımız işin adı bölmedir: 12 ÷ 3 = 4. Bölme, bir çokluğu eşit parçalara ayırmaktır. "Eşit" sözcüğü şarttır; birinde 5, ötekinde 3 kart varsa paylaştırma olmuş ama bölme olmamıştır.
Aynı Bölme, İki Soru
Bölme iki farklı soruyla karşımıza çıkar.
(1) Kaçar tane düşer? Öğretmen 12 topu 3 kutuya eşit koydu. Her kutuda kaç top var? Kutu sayısı belli, her kutudaki top soruluyor: 12 ÷ 3 = 4.
(2) Kaç grup olur? 12 topu kutulara 3'er 3'er koyarsak kaç kutu dolar? Bu kez her kutudaki top belli: 3, 6, 9, 12. Dört kez saydık, 4 kutu.
İki sorunun işlemi aynıdır. Çocuk ikisini de nesneyle yaparsa bölmenin anlamı oturur.
Çarpma ile Kontrol
Zeynep 14 ÷ 7 = 2 buldu. Doğru mu? Her birine 2 düşen 7 kişi varsa toplam kaç eder? 7 × 2 = 14. Tutuyor. Bölmenin sonucu, bölen sayıyla çarpılınca baştaki sayıya dönmelidir.
Eksik sayılı sorular da çarpmayla çözülür. 12 ÷ ? = 4 ise "hangi sayının 4 katı 12?" diye düşünülür: 3 × 4 = 12, eksik sayı 3'tür. Dört tabağa eşit elma kondu ve her tabakta 3 elma var; sepette baştan 4 × 3 = 12 elma vardı.
Kişi Çoğalınca Pay Küçülür
Ali 12 cevizi 2 kişiye, Veli 12 cevizi 3 kişiye paylaştırıyor. Kimin arkadaşına daha çok ceviz düşer? Çocuklar genellikle "3 büyük, Veli'ninkiler çok alır" sanıyor. Ceviz aynı; paylaşan kişi arttıkça herkese daha az düşer. 12 ÷ 2 = 6, 12 ÷ 3 = 4. Ali'nin arkadaşları daha çok alır.
Bir de sıra karışıklığı vardır. 12 ÷ 3 ile 3 ÷ 12 aynı değildir. 12 ceviz 3 kişiye bölünür; 3 ceviz 12 kişiye bu yaşta bölünmez.
Evde Paylaştırma
- Meyve tabağı: 10 çileği 2 tabağa eşit koyun. Her tabakta kaç tane? 10 ÷ 2 = 5.
- Artan var mı? 7 bisküviyi 2 kişiye paylaştırın. 1 tane artar. Bu bisküviyle ne yapılabilir? Konuşun; kalanlı bölmeye hazırlıktır.
- Takım kurma: 8 oyuncak 4'erli takım olacak. Kaç takım çıkar? 2.
Sık sorulanlar
Bölme işlemi nasıl kontrol edilir?
Sonuç ile bölen çarpılır, baştaki sayı bulunmalıdır. 14 ÷ 7 = 2 ise 7 × 2 = 14.
12 ceviz 2 kişiye mi, 3 kişiye mi paylaştırılırsa kişi başına daha çok düşer?
2 kişiye. 12 ÷ 2 = 6, 12 ÷ 3 = 4. Kişi sayısı arttıkça pay küçülür.
Bölmede parçaların eşit olması neden gerekir?
Bölme eşit paylaştırmadır. Parçalar eşit değilse işlem bölme olmaz.