Tepsideki Kurabiyeler
Fırın tepsisine kurabiyeler 3 sıra hâlinde dizilmiş, her sırada 4 kurabiye var. Tepside kaç kurabiye pişiyor?
Tek tek saymak yerine sıraları toplayın: 4 + 4 + 4 = 12. Aynı sayıyı tekrar tekrar toplamanın kısa yazılışı çarpmadır: 3 × 4 = 12. Okunuşu "3 kere 4" ya da "3 tane 4"tür. "×" işaretinin adı çarpı, sonucun adı çarpımdır.
Tepsiyi Çevirin
Yan çevrilen tepside 4 sıra, her sırada 3 kurabiye görünür. Kurabiye sayısı değişmedi: 4 × 3 = 12. Çarpmada sayıların yeri değişince çarpım değişmez.
Bahçe sorusu da aynıdır: fidanlar 4 sıra, her sırada 4 fidan. 4 × 4 = 16 fidan.
Hangisi Daha Büyük?
Eda 3 × 4 işlemini, Sinan 2 × 5 işlemini yaptı. Kimin sonucu büyük? Eda 12, Sinan 10 buldu. Eda'nın sonucu büyüktür. İşaretin iki yanındaki sayılara bakıp karar verilmez; çarpım bulunur.
Artı ile Çarpı Karışınca
Sık yapılan hata 4 × 3 işlemini 4 + 3 gibi yapıp 7 bulmaktır. Çocuk iki sayıyı görür, en tanıdık işlemi uygular. Tepsiyi gösterin: 7 kurabiye mi var, 12 mi?
Sıfır da karışıklık yaratır. 5 + 0 = 5'tir ama 5 × 0 = 0'dır. Hiç tabak yoksa, her tabağa 5 kurabiye koysak da masada kurabiye olmaz. 1 ile çarpınca ise sayı değişmez: 1 tabakta 5 kurabiye, 5 kurabiye.
Tersinden Sorulunca
2, 5 ve 10 ile çarpmaya ritmik saymadan geçin. 3 × 5 için üç kez beşer sayılır: 5, 10, 15. 4 × 10 için dört kez onar: 10, 20, 30, 40. Çocuk kaç kez saydığını parmaklarıyla tutsun; açık parmak sayısı ilk çarpandır.
Melis 10 simidi poşetlere ikişer ikişer koydu. Kaç poşet kullandı? İkişer sayalım: 2, 4, 6, 8, 10. 5 kez saydık, 5 poşet. Çarpmayla kontrol: 5 × 2 = 10. Bu soru bölmeye açılan kapıdır.
Evde Çarpma
- Yumurta kolisi: 2 sıra, her sırada 5 göz. Koliye 2 × 5 = 10 yumurta sığar.
- Boya kutusu: Her kutuda 5 kalem var, 3 kutu alındı. Sınıfa 3 × 5 = 15 kalem geldi.
- Düğme dizisi: Çocuk düğmeleri sıra sıra dizsin, sonra çarpma cümlesini yazsın.
Sık sorulanlar
3 + 3 + 3 + 3 işlemi çarpma olarak nasıl yazılır?
4 × 3 = 12. Dört tane 3 toplanmıştır.
Bir sayıyı sıfırla çarparsak sonuç ne olur?
Her zaman sıfır olur: 5 × 0 = 0.
3 × 4 ile 4 × 3 aynı mıdır?
Evet, ikisi de 12 eder. Çarpmada sayıların yeri değişince sonuç değişmez.